Nog veel onduidelijkheid over het ‘succes’ van de buurt- en dorpskamers

Foto: A. Keikes

(tekst: van een medewerker)

Waarheen met de buurt- en dorpskamers en de WMO

Het mes in de rug van wethouder Van Gelder (GroenLinks)

In 2020 beleefde de gemeente Leeuwarden veel rumoer rond de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de jeugdzorg. Wethouder van GroenLinks Herwil van Gelder kreeg te maken met krachtige tegenwind, koos eieren voor zijn geld en trad af. Er dreigde een motie van afkeuring, waaraan mogelijk ook de PvdA, onder leiding van Lutz Jacobi, steun zou willen geven.

De Leeuwarder Courant schreef over ‘het laatste zetje’, dat Jacobi aan Van Gelder gaf. Sommigen noemden het liever ‘een mes in de rug’. Van Gelder stapte op en GroenLinks, onder leiding van fractieleider Evert Stellingwerf overwoog om de coalitie met de PvdA te verlaten. Hij deed het niet en is inmiddels zelf wethouder. De WMO – als moeilijk dossier – leverde GroenLinks wel in. Boosdoener Jacobi is ook alweer enige tijd uit de Leeuwarder politiek vertrokken. Vanuit Wergea voert ze nog wel een – eenzaam ogende – campagne tegen samenwerking tussen PvdA en GroenLinks.

Bezuinigingen en VOL

De problemen rond de WMO waren in sterke mate van financiële aard. Er moest een bedrag van 3,6 miljoen euro aan bezuiniging op tafel komen.

Allerlei partijen vertoonden zich aan het front. Een sterk gepropageerd idee – met name door Hans den Hertog van Humanitas, zelf een goed gesubsidieerde instelling – waren de buurt- en dorpskamers. Via de inzet van vrijwilligers konden bezuinigingen worden gerealiseerd. Den Hertog en enkele medestanders richtten in die tijd de  VOL Vrijwilligersorganisaties Leeuwarden op, een vereniging en belangenorganisatie, die de inzet van vrijwilligers voor allerlei problemen op de agenda had staan. Enkele weken terug stond er op de agenda van b. en w. een subsidieverzoek van VOL. Nota bene een afwijzing. Helaas zonder verder welke toelichting dan ook.

Onderzoeksrapport van KAW

We beschikken nu, met een rapport uit juni 2023, over een evaluatie van deze buurt- en dorpskamers. Het onderzoeksbureau KAW leverde een dik rapport af bedoeld als ‘ínzichtgevend onderzoek’. Een kwalitatief onderzoek, zo benadrukte KAW in een recente presentatie voor de raadsleden. “Wie besloot tot alleen een kwalitatief onderzoek’”, zo vroeg raadslid Niesink (CU), waarschijnlijk met de bezuinigingsdoelstelling in het hoofd, nieuwsgierig. Een gemeentelijk ambtenaar antwoordde dat dat nu eenmaal zo besloten was. De wethouder wees op heel andere stukken waar meer financiële informatie was te vinden. Niesink legde zich mismoedig bij de ontwijkende antwoorden neer.

De voorzitter van “De Nije Skalm” – het nieuwe activiteitencentrum in het voormalige gemeentehuis in Stiens – was een van de genodigden. “Hoe gaat het bij jullie”, informeerden enkele raadsleden. De voorzitter gaf aan dat de dorpskamer maar een klein onderdeeltje was binnen het Stienser multifunctionele centrum. Hoe het liep, daar wist hij niet alles van. Wel wilde hij kwijt dat hij het rapport van KWA ondergaan had als nogal abstract van aard. Veel was moeilijk te volgen, ingewikkelde redenaties en taalgebruik rond het toverwoord ‘sociale basis’. Dat gaat de gemiddelde vrijwilliger misschien wel boven de pet.

Het rapport is overigens over het functioneren van de buurt- en dorpskamers – met veel omballingen – nogal kritisch gestemd. Bij de conclusies staat genoteerd:

– project van ‘bovenaf’

– er is gestuurd op aanwezigheid, minder op de bedoeling

– mogelijkheden vrijwilligers divers en anders dan wens gemeente

– terminologie buurt- en dorpskamers verwarrend

– zijn de vrijwilligers van de locaties eigenaar van de communicatie over de buurt- en dorpskamer of niet?

– vrijwillige besturen en betaalde medewerkers. Er is hier en daar sprake van gebrek aan professionele ondersteuning.

De onderzoekers vinden daarom een brede reflectie op de doelstellingen nodig. Hiervoor zal nog een debat tussen de raadsleden worden georganiseerd.

Wethouder Kuiken en Hans den Hertog

Wethouder Kuiken (PvdA) maakte bij de informatieve bijeenkomsten een vermoeide indruk. Over de conclusie in het rapport, dat dit van bovenaf – door de gemeente – was opgelegd, toonde Kuiken zich lichtelijk geïrriteerd. De buurt- en dorpskamers waren juist door anderen bedacht en min of meer aan de gemeente opgedrongen. Aldus Kuiken.

Een interessant punt in het rapport is de constatering dat nogal veel vrijwilligers afkomstig zijn uit zogenaamde ‘participatie- of werkzoekendentrajecten’. De achtergrond hiervan zou meer uitleg verdienen.

Zoals gezegd ontbrak VOL bij de informatieve sessie. De aanjager van VOL was indertijd Hans den Hertog van Humanitas. In het rapport wordt hij genoemd als de geestelijke vader van het plan voor de buurt- en dorpskamers. Jammer dat zijn geluid nu bij de bespreking in de raad ontbrak.