Ministerie van EZ gunt provincie Friesland weinig eigen geld

Ministerie van EZ gunt provincie weinig eigen geld

(van onze correspondent)

Provinciale staten starten het nieuwe seizoen direct op 1 september, om 9.00 uur �s ochtends, met een gecombineerde vergadering van de statencommissies Boarger en Mienskip (B. en M.) en L�n, Loft en Wetter (LLW). Alle aspecten kunnen zo aan bod komen. We mogen aannemen, dat iedereen er weer zin in heeft.

Hoofdonderwerp is het Beleidskader Ruimtelijk Economisch Programma (REP). Het REP is een onderdeel van het Regio Specifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP ZZL).

Zoals ieder zich zal herinneren, ging destijds de Zuiderzeelijn niet door. Het gedram van Alders om te komen tot een magneetzweeftrein stierf in de noordelijke stuiptrekking in Den Haag, onder het motto �Hier trekken we de lijn�. Er kwamen vervangende middelen. Een convenant daarover werd al in juni 2008 gesloten.

Ruim twee jaar later kunnen provinciale staten zich nu uitspreken over de invulling van het economisch programma, nadat het onderdeel infrastructuur al eerder aan bod is geweest. Dat leverde onder meer nogal wat discussie op over de omstreden treinlijn Heerenveen – Drachten, en de (on)mogelijkheden van financiering en exploitatie van die lijn. Er klonken in de staten ook geluiden om de blik eens westwaarts te wenden (Afsluitdijk en spoorverbinding naar Noord-Holland). Altijd een gevoelig onderwerp. Ten tijde van de discussies over de Zuiderzeelijn zou de toenmalige CdK Nijpels aan de burgemeester van Harlingen hebben verboden over deze, voor Friesland voor de hand liggende mogelijkheid, contact te hebben met Noord-Hollandse gemeenten.

Wat kunnen de staten zeggen over het onderdeel economisch programma? Uit de toelichtende notitie – geschreven op een soms wat nonchalante, maar daarom nog niet onprettige toon – blijkt, dat er al veel onderhandeld is. Waarbij de concrete resultaten nog beperkt zijn. Waarbij er ook nauwelijks informatie wordt verstrekt over aanvankelijke standpunten van de partijen, en in relatie daarmee een beoordeling van wat het heeft opgeleverd. Globaal gaat het voor de noordelijke provincies om een rijksbijdrage van ongeveer � 276 miljoen. Dit moet met bijdragen van regionale overheden en markt/kennisinstellingen tezamen leiden tot een programma van � 559 miljoen. Een aardig bedrag, waarvan – aanvullend op al lopende economische programma�s – allerlei nieuwe en verfrissende activiteiten zouden kunnen worden opgezet. Maar dat valt weer tegen.

Van de bijdrage van het rijk blijkt EZ namelijk zelf voor een bedrag van � 150 miljoen de besteding geheel in eigen hand (= in de praktijk de hand van ambtenaren van EZ) te willen houden. De toelichtende notitie geeft aan, dat het ministerie dit geld alleen voor de zogenaamde kennispieken (energie, water, sensoren, en life sciences) wil gebruiken. De notitie meldt daarbij, dat �een overzicht van criteria om voor dit deel in aanmerking te komen� door het ministerie nog niet is gegeven.� Had dat na twee jaar onderhandelen nu niet eens duidelijk kunnen zijn?

Gedeputeerde staten noemen op dit moment enkele projecten, die voor dit rijksdeel ingediend zouden kunnen worden. Zij schrijven vrolijk : �Wij denken met projecten op het gebied van duurzame energie, watertechnologie en mogelijk agri-business een goede kans te maken!�

Vooral het uitroepteken geeft de burger moed. Moed, die hier ook nodig is, omdat – zoals in dezelfde notitie staat – via een ander economisch programma dezelfde pieken ook al bediend worden, waarbij � 30 miljoen nog niet tot besteding is gekomen. In dit verband is het slechts een detail of nu life sciences een piek is, of agri-business. Een kniesoor wie daar op let. Naar verluidt loopt de invulling moeizaam, omdat het ministerie in de beoordeling van projecten heel lastig doet.

De notitie geeft niet aan, waarom dit bij het REP anders zou zijn. De notitie geeft ook met geen woord aan, hoe de onderhandelingen over dit onderdeel – EZ houdt deze � 150 miljoen geheel in eigen hand – zijn verlopen. Waarom moest dit – in afwijking van de werkwijze bij vroegere programma�s, waar er sprake was van samenwerking en gezamenlijke uitvoering – ineens op deze manier?

Hoe dan ook, van de de � 276 miljoen rijksgeld blijft dan nog 126 miljoen over . De regio (provincies Drenthe, Frysl�n en Groningen) mag hier zelf over besluiten. Binnen de regio mag Friesland aanspraak maken op � 48 miljoen van de 126. Dat geld moet dan wel aangevuld worden met regionaal geld (overheid en instellingen/marktpartijen). In de notitie schrijven gedeputeerde staten, dat zij deze � 48 miljoen niet versnipperd, maar voor een aantal grote projecten willen inzetten. Daarbij wordt dit onderdeel van het �REP pas ingezet als andere subsidiebudgetten zijn onderzocht. Ofwel, het REP is een vangnet.�. Als mogelijke projecten, die hier onder kunnen vallen, worden genoemd Thialf, Friese Meren fase 2 en Frysl�n Culturele Hoofdstad.
Het lijkt er op, dat het geld hier dan wel heen zal gaan. Gedeputeerde Staten zeggen zelf, dat bijvoorbeeld voor het project Friese Meren, fase 2 �veel inspanningen zijn gedaan om FES-middelen binnen te halen.� Vertederend wordt daaraan tussen haakjes toegevoegd : �tot nu toe zonder resultaat�.

De vraag is daarbij, of dit voor de projecten valt vol te houden. Leuren bij de verschillende fondsen, na veel gesoebat nul op het rekest krijgen, en dan tenslotte onder het vangnet vallen. Slecht voor de beeldvorming en motivatie van betrokkenen.

Een alternatief zou kunnen zijn om dit geld, dat blijkbaar geheel naar de beoordeling van de provincie mag worden ingezet, te steken in het eigen Friese Ontwikkelingsfonds, waar gedeputeerde Galema, in opdracht van de staten, al langere tijd mee aan de slag is. Als dit fonds gestalte krijgt als revolving fund – een constructie waar ook Europa voor pleit – dan kan over een veel langere periode effectief gebruik worden gemaakt van de middelen.

In de notitie schrijven gedeputeerde staten zelf, dat voor de toekomst grote onduidelijkheid bestaat over het beschikbaar komen van rijksmiddelen en/of Europese middelen. De toonzetting van de notitie – zoals gezegd welhaast nonchalant – lijkt aan te geven, dat gedeputeerde staten er zelf ook niet al te veel fiducie meer in hebben. Zo wordt ten aanzien van het vervolg op het PID -programma (Pieken in de Delta) geschreven, dat �we er van uitgaan, dat we met onze Friese piek watertechnologie nog steeds een goede kans maken op geld vanuit het nieuwe piekenbudget.�
Het zelfvertrouwen spat er niet echt van af.

Alle reden dus, om eens goed te bekijken hoe middelen die nu nog binnenkomen, het beste zijn in te zetten. Met Europa zou bijvoorbeeld ook te overleggen zijn, hoe – na een geruime periode van regionale steun – over te schakelen valt op een afsluitend budget, met de nodige vrijheid voor de regio om dit te besteden. Een dergelijke regeling zou de provincie ook van een aanzienlijke hoeveelheid bureaucratisch ballast kunnen bevrijden.