Ministerie Defensie piepelt gemeente Leeuwarden – Straks samen weer naar de Frisian Flag

Ministerie Defensie piepelt gemeente Leeuwarden

(Van een medewerker)

Het is inmiddels twee jaar geleden. Op 2 juni 2021 vindt in de Leeuwarder gemeenteraad een uitgebreide discussie plaats over de grote toename van klachten over geluidshinder van de vliegbasis. Die toename heeft te maken met de komst van de F35.

De fractie van GroenLinks ( met als woordvoerder de fractievoorzitter Evert Stellingwerf, inmiddels wethouder) dient een motie in die vraagt om een gedegen onderzoek en monitoring van de effecten op de gezondheid van omwonenden. De motie constateert onder meer dat de gehanteerde geluidscontouren geen bescherming geven tegen pieklawaai en vliegtuigen op hoogte. De motie signaleert ook dat de gemeente deelneemt aan de Commissie Overleg, Voorlichting en Milieu (COVM), die is ingesteld vanwege de problematiek (geluidsoverlast en milieubelasting) die de basis veroorzaakt. De motie krijgt brede steun in de raad met als ondertekenaars GroenLinks, PvdA, D66, CDA en FNP.

Motie blijft hangen

Het onderzoek is tot op heden niet van de grond gekomen. Een verzoek via de Wet Open Overheid (WOO) van een bewonersgroep leverde onlangs een zeer beperkt aantal documenten op die maar een beperkt zicht verschaffen in de gang van zaken sinds 2021.

De gemeente Leeuwarden heeft gepoogd met andere partijen (gemeente Waadhoeke, provincie Fryslân, GGD) tot een opzet te komen. Die pogingen lijken allemaal gestrand.

Opvallend is dat bij de stukken die zijn vrijgegeven gegevens vanuit de COVM vrijwel ontbreken. Onduidelijk is of zulke documenten er niet zijn of dat de gemeente ze niet wist te achterhalen. Er zouden toch op zijn minst memootjes of zo moeten bestaan die ambtenaren voor de vergaderingen meegeven aan de wethouder De Haan (PvdA), die voor Leeuwarden in de COVM zit. Ongeveer het enige dat we horen over de activiteiten van de COVM voor dit onderzoek is de vermelding van een bijeenkomst van een werkgroep voorafgaand aan de COVM. Verder bij de vrijgegeven stukken ook niets te vinden van de activiteiten van die werkgroep.

In de schaarse stukken vinden we enige correspondentie tussen gemeente en het ministerie van Defensie. De gemeente wil graag dat Defensie meewerkt aan het onderzoek. Ook financieel. Een uitgebreide opzet voor een onderzoek van het bureau I. en O. Research blijft in de lucht hangen. Bedragen zijn weggestreept. In de papieren is daarbij de vermelding van een bedrag van € 70.000,- vergeten. Bij dat bedrag zou het ook niet gebleven zijn, want in deze onderzoeksopzet is sprake van regelmatige herhaling. De gemeente is duidelijk geschrokken van de bedragen. Waarbij – voor zover valt na te gaan – de gemeenteraad over het voorstel van I. en O. niet is geïnformeerd. B. en w. hebben het gelaten bij de opmerking dat ‘belevingsonderzoek’ waarschijnlijk niet de bedoeling van de motie was. Hoe dan ook, tot een goede discussie in de raad is het niet meer gekomen.

Defensie op de rem

Het ministerie van Defensie – toch de hoofdrolspeler – toont zich terughoudend om het eufemistisch te zeggen. B. en w. van Leeuwarden sturen op 27 januari 2022 (8 maanden nadat de motie in de raad is aangenomen) een beleefd briefje aan Defensie. B. en w. vragen Defensie ‘te participeren in het onderzoek en daar nog een nader te bepalen bijdrage aan te leveren’.

Defensie stuurt op 26 april 2022 een heel korte ontvangstbevestiging van de gemeentelijke brief. Daarin spreekt Defensie ‘welgemeende excuses’ uit voor de late reactie. De directie Veiligheid zal nog komen met een inhoudelijk antwoord.

Of b. en w. daarop nog zijn teruggekomen is in elk geval niet in brieven te traceren. Pas 7 juli 2022 meldt Defensie zich weer bij b.en w. met een summier briefje van de Secretaris-Generaal namens de Staatssecretaris. Defensie zegt wel mee te willen doen maar wacht een uitnodiging voor een gesprek over de opzet van een onderzoek af. Dat is het ongeveer – afgaand op deze WOO-stukken .

Ambtenaar wil de motie misschien toch maar ‘terug leggen’

De oogst van het WOO-verzoek is – zoals gezegd – mager. We vinden nog een memo van gemeentelijke kant van 16 november 2022. Aan wie dit memo is gericht, is niet aangegeven (weggestreept). Zo te lezen gaat het om een ambtelijk memo gericht aan b. en w.

De toonzetting is somber. Er is sprake van dat de motie ‘eerst aanvaard’ is, “maar de opdracht kan wellicht bij nader inzien toch terug worden gelegd”. “Defensie heeft laat gereageerd op een verzoek om te participeren” – zo staat vermeld. “Een paar pogingen om contact te leggen met de contactpersoon ( …… weggelakt, red.) hebben niet tot een reactie geleid”.

“Defensie heeft bij monde van ……. op 19 september wel de suggestie gedaan om een o.a. door ons voorgesteld/gewenst onderzoek naar een dosis-effectrelatie van militair vliegverkeer en ernstig gehinderden ihkv de omzetting Ke-contour naar Lden-contour in het Leeuwarder onderzoek in te bouwen. Dat heb ik eerst afgewezen omdat dat voorbijgaat aan de motie van de gemeenteraad en zo’n onderzoek wmb de verantwoordelijkheid/taak van Defensie is”.

Gezondheidsonderzoek misschien ongewenst vanwege komst azc

De gemeente en het COA zijn druk bezig om een azc te vestigen dicht onder de vliegbasis. Het zou mooi zijn geweest als het onderzoek, waarom de motie vroeg, inmiddels op gang was gekomen. Beter nog, de eerste resultaten hadden bekend moeten zijn, voordat de keuze voor deze locatie was bepaald. Het loopt heel anders.

Het is te betreuren dat de gemeente niet in staat is gebleken om met name Defensie voor het onderzoek in beweging te krijgen. Defensie heeft – volgens de WOO-stukken – alleen maar vertraging bewerkstelligd. En de gemeente laat het zich welgevallen. Of het komt de gemeente wel goed uit, vanwege het azc. Straks samen weer naar de Frisian Flag.