Kosten gemeenten bijna 8 procent hoger in 2024 – Kostenstijging grootst bij sociale taken
(tekst: CBS)
Kosten gemeenten bijna 8 procent hoger in 2024
In 2024 hebben gemeenten 80,9 miljard euro uitgegeven. Dit is 5,8 miljard euro meer dan in 2023. Vooral de zorgkosten en de kosten van grondexploitatie stegen sterk. De opbrengsten van gemeenten waren hoger dan hun kosten, waardoor het eigen vermogen van gemeenten toenam. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers.
De opbrengsten van gemeenten bedroegen 82,9 miljard euro. Het exploitatiesaldo voor bestemming was 2,0 miljard euro, tegen 1,6 miljard euro in 2023.
Kostenstijging grootst bij sociale taken
Aan sociale taken besteden gemeenten verreweg het meest. De grootste kostenpost is Overig sociaal domein, met daarbij de hoogste uitgaven aan jeugdzorg, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en vluchtelingenopvang. Deze uitgaven stegen ook het meest (+2,3 miljard euro).
De tweede grote uitgavenpost met sociale taken is Inkomensregelingen en participatie, met bijvoorbeeld bijstand, schuldhulpverlening en sociale werkplaatsen. De uitgaven hieraan namen iets af doordat de energietoeslag in 2024 is afgeschaft.
Procentuele kostenstijging grootst bij volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
De kosten op het beleidsterrein volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing kwamen uit op ruim 5,8 miljard euro. Dit is bijna 20 procent meer dan een jaar eerder. Vooral de lasten van grondexploitatie namen sterk toe. De vier grote steden hebben op deze post ruim 1,1 miljard euro aan lasten geboekt, tegen bijna 0,6 miljard euro in 2023. Het betreft vooral grondexploitaties in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht.
Inkomsten 6,2 miljard euro hoger dan in 2023
In 2024 bedroegen de totale baten van gemeenten 82,9 miljard euro, tegen 76,7 miljard euro een jaar eerder. De baten van gemeenten bestaan uit inkomsten uit het gemeentefonds, heffingsopbrengsten en overige baten. De belangrijkste gemeentelijke heffingen zijn de onroerendezaakbelasting, de rioolheffing, de afvalstoffenheffing en de parkeergelden.
De inkomsten uit het gemeentefonds stegen met 2,8 miljard euro naar 44,1 miljard euro. Naast een compensatie voor loon- en prijsstijgingen, kregen gemeenten ook meer geld om de stijgende kosten van de jeugdzorg te compenseren. Hier staat tegenover dat het budget voor de energietoeslag uit het gemeentefonds verdween.
Heffingsopbrengsten 1 miljard euro hoger
De heffingsopbrengsten stegen met 1,0 miljard euro naar 13,8 miljard euro. De opbrengsten uit bijna alle heffingen waren hoger dan in 2023. Opmerkelijk was de stijging van de inkomsten uit paspoorten, rijbewijzen en huwelijksleges (secretarieleges, +163 miljoen euro). Gemeenten gaven meer paspoorten en identiteitskaarten uit dan in voorgaande jaren doordat de geldigheidsduur in 2014 is aangepast van vijf naar tien jaar. Overigens moeten gemeenten een deel van deze inkomsten afdragen aan het Rijk.
De inkomsten uit bouwleges daalden van 747 miljoen euro naar 711 miljoen euro. Deze afname hangt samen met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Volgens diverse gemeenten zijn hierdoor in 2023 relatief veel bouwvergunningen aangevraagd.
Overige baten stijgen met 2,4 miljard euro
De overige baten kwamen uit op 25,0 miljard euro, tegen 22,6 miljard euro in 2023. De toename komt deels doordat gemeenten meer geld kregen van het Rijk voor de bijstand en beleid op het vlak van klimaat en energietransitie. Daarnaast waren de rentebaten, de huur- en pachtopbrengsten en de opbrengsten uit grondverkopen hoger dan in 2023. Tot slot ontvingen diverse gemeenten in het zuidwesten van Nederland een superdividend van een energiemaatschappij.
Eigen vermogen stijgt naar 43,3 miljard euro
Door het positieve exploitatieresultaat nam het eigen vermogen van gemeenten toe. Het eigen vermogen is het verschil tussen de boekwaarde van het bezit van gemeenten en de schulden. Eind 2024 bedroeg het eigen vermogen van alle gemeenten tezamen 43,3 miljard euro, tegen 41,3 miljard euro een jaar eerder. De waarde van het niet-financieel bezit steeg met 4,5 miljard euro, vooral door investeringen in infrastructuur en bedrijfsgebouwen. De waarde van het financieel bezit nam ook toe, maar hier stond een grotere stijging van de schulden tegenover.
Meer berichten
- FNP-standpunt Hounspolder is ononderhandelbaar – Wy bûge net. No net, nea net!
- Veiligheid is speerpunt voor GB058 – De politie heeft nauwelijks nog gezag. Agenten worden in hun gezicht uitgelachen
- In buitenland geboren uitzendkrachten doen ruim helft uitzendwerk – Meesten geboren in Polen
- De bodem van de schatkist: Waarom Leeuwarden (niet) in paniek raakt
- Station Leeuwarden krijgt veilige wifi voor medewerkers en bezoekers via publicroam
- Wethouder Reitsma (CDA) haalt bakzeil – terrasboot Efeze mag blijven liggen
- Ziekenhuis Nij Smellinghe maakt verboden onderscheid op grond van handicap en/of chronische ziekte
- GroenLinks/PvdA presenteert prachtige plannen voor Leeuwarden – Vaag verkiezingsprogramma staat bol van wensdenken
- Internetuitval kost organisaties gemiddeld € 5600 per minuut
- Waarom meer geld naar zorg geen oplossing is
- Internationaal zakendoen: helft uitstaande facturen kent zeer hoog risico
- Dit is het moment om te kiezen voor een voedselsysteem dat werkt als het tegenzit, niet alleen als alles meezit
- Peter de Haan (PvdA) maakt van Dorpskerk PvdA/GroenLinks-podium
- Bedrijven moeten stoppen met het onnodig opslaan van klantgegevens
- LIJST058 wil opheldering 20 autobranden Leeuwarden
- Waarom gebeurt er niks met het verpauperde winkelcentrum Marowijneplein?
- Dag meneer Pennewaard, waarom komen mensen die verstand hebben van natuurkunde en kunnen rekenen bijna nooit in de krant aan het woord? (nu met opnieuw reactie)
- FNP ontevreden over antwoorden Mercuriusfontein en stelt opnieuw vragen
- Richard de Mos over zetelrovers, schrikbewind en de toekomst van rechts | Formatieperikelen
- SP: Wij willen een ander Nederland en een ander Leeuwarden
- VVD verbaasd over excuusbrief college over 7 ton te veel geïnde belasting – VVD: college legt schuld bij raad
- Hoge Raad: Geen parkeergeld betalen? Dan draai je op voor kosten parkeersysteem
- Zouden die nog bestaan, vraag ik een man die het boek ‘Het verhaal van de dienstmaagd’ van de Canadese schrijfster Margaret Atwood koopt
- Dat vrouwen uit de architectuur verdwijnen is niet de kern van het probleem, maar een symptoom van een verziekte branche
- Het was weer een dolle boel tijdens de nieuwjaarsreceptie van de provincie Fryslân
- Burgemeester Buma, hoe zit het met ondermijning vanuit gemeentelijke organisatie? (update)
- ABNAmro: Voor 452.000 woningeigenaren moet het mogelijk zijn denken wij – samen met TNO – om met gesloten beurs te verduurzamen
- Koopwoningen in december bijna 6 procent duurder dan jaar eerder – gemiddelde transactieprijs 480.051 euro
- Werkgevers kunnen online uitingen personeel niet zomaar begrenzen – Efteling mag niet zomaar verbod instellen
- Journalist Ignace Schretlen: Je wordt als senior minder serieus genomen
- Meer arme werkenden in 2024 – Zzp’ers vaker arm
- Politici missen kennis en interesse in de bedreigingen van big tech
- Femke Molenaar moet met de billen bloot – nieuwe partij SLIM is reactie op werkwijze GroenLinks/PvdA
- Je kunt roddelen inzetten voor samenwerking en wedijver
- Raad voor Cultuur roept op tot actieve bescherming van artistieke vrijheid
- VVD wil langere openingstijden horeca tijdens WK voetbal (nu met tip)
- Is het college bekend met de inhoud en problematiek zoals geschetst in de brief van Mixed Hockeyclub Leeuwarden
- Nieuwe Omroep Hermes in Leeuwarden stelt kwalitatief hoge eisen
- Wethouder Reitsma (CDA) trekt kritiek op Omrop in: Ik had zorgvuldiger taal moeten kiezen
- Grensoverschrijdend gedrag: hulpverleners doen dat toch niet?
