Jorritsma’s complimenteuze geblaas is voorbarig

CdK Jorritsma aan het roppen en razen

(Ingezonden)

De uitspraken van John Jorritsma – al weer sinds jaar en dag de Friese Commissaris van de Koning (CdK) op Fryslân1 liegen er niet om. Gesnoef? De neiging om het zo te noemen bekruipt je. “Werkweken van zeventig uur; ik schakel duizend en één keer op een dag; sodemieter op zeg; bewust van mijn rol, zeven dagen lang, 24 uur per etmaal.

Wat een bestaan heeft zo’n vooraanstaande functionaris. “Laten we het niet doen met ‘roppe en raze’ “. Jorritsma kent zichzelf slecht.

Een niet onbekend patroon. Bij zijn aantreden legde hij uit, niet te houden van omhaal van woorden. Hij “praatte geen vierkante rafels rond”. Een vreemde metafoor, maar de boodschap was duidelijk: daadkracht, dat was zijn kenmerk. Vervolgens is hij met regelmaat betrapt op een opmerkelijke babbel zucht. Zelfs de burgemeesters hielden het bij een nieuwjaarsreceptie niet meer uit, en kakelden zelf lekker door de speech van de commissaris heen. Bestuurlijk Friesland op zijn best.

Gemeenteraden gekleineerd

Een recent rapport meldde dat Friesland op het punt van de krimp en aanverwante verschijnselen uitblonk in veel praten en weinig doen. Over dat rapport rept de CdK niet. Wel: “maak van krimp een uitdaging”. Dooddoeners, en dan ook nog 1001 keer schakelen van de ene uitdaging naar de andere. Een zwaar bestaan. Dat blijkt ook uit zijn filosofietjes over het belang van “integriteit” van de overheid en haar vertegenwoordigers. Maar wie enige reflectie had verwacht over de rol van de partij, waar hij zelf toe behoort, de VVD, vergist zich. Niets over bijvoorbeeld zijn voorganger Loek Hermans. Of de Noord-Hollandse gedeputeerde Hooijmaaier. Of de crimefighter Teeven. Toch aardig actueel. Maar de CdK kapittelt liever de Friese gemeenteraden: “Er zijn raden waar leden of fracties geen gevoel hebben bij verhoudingen. Ze zijn bezig met cliëntelisme; als je niet integer bent moet je opzouten”. Geen namen en rugnummers, dat doen we in Friesland liever in vertrouwelijke gesprekken. De gemeente Harlingen krijgt nog wel weer een uitbrander. Die had moeten fuseren. Dan had Jorritsma er tijdelijk weer een zetbaasje kunnen installeren. Mensen met de statuur van een Heldoorn, die er in Assen – door toedoen van de raad – uitvloog. Jorritsma hanteerde vervolgens – mogelijk op instigatie van minister Plasterk, die Heldoorn toch wel een bekwaam mannetje vond –zijn eigen cliëntelisme, en zette Sicko weer op het paard.

Bidbook CH 2018 als evangelie

Bij het vertoog van onze CdK over de Culturele Hoofdstad 2018 is het lachten geblazen. De boel loopt – zo geeft directeur Oeds Westerhof van de CH bij allerlei gelegenheden toe – voor geen meter. Maar dat is altijd overal zo – aldus deze Westerhof. In de aanloop veel discussie, maar het jubeljaar zelf, dan is het raak. Bewijsmateriaal voor die stelling voert Westerhof nauwelijks aan, maar dat typeert het hele fenomeen. De elite – burgemeester Crone – sprak weer over het “welhaast magische jaar” 2018. Het moet er ingestampt worden. En er blijven mensen, die hun vragen stellen. Dat vindt Jorritsma maar niks. “Retoriek van mensen die het bidbook niet hebben gelezen. Waar ik moeite mee heb, dat zijn de azijnpissers die per definitie tegen willen zijn“.

Jorritsma wilde niet “roppe en raze”. Zelf brandt hij meteen los in gescheld op wie niet zijn geloof in de CH deelt. Zijn aanroepen van het bidbook is een dubieuze zet. Jorritsma weet toch zelf ook wel, dat bij uitblijven van voldoende financiële middelen, de helft van het bidbook meteen wordt geschrapt. Oeds Westerhof kan hem zo uitleggen, hoe een groot aantal CH’s tot op het laatste moment gedwongen waren plannen rigoureus aan te passen en in te krimpen. Dat bidbook, daar stonden toch al allerlei aangedikte verhalen in, burgemeester Crone gaf dat zelf in de Leeuwarder gemeenteraad toe. Het bidbook was er voor de Europese jury en de Brusselse ambtenaren. In Leeuwarden zelf wisten we (gemeenteraadsleden) wel beter. Heeft burgemeester Crone dat nooit met Jorritsma zo besproken? Misleiding van Brussel, valt dat wel binnen de strenge opvattingen over integriteit van deze CdK?

Tegengaan van geldverspilling

We worden er flauw van. Jannewietske de Vries (ex-gedeputeerde PvdA) krijgt in het verhaal van Jorritsma een pluim voor haar verdiensten voor de CH. Terwijl in de beginjaren – toen De Vries nog uit alle macht probeerde de provincie de titel CH te geven – ettelijke miljoenen (provinciaal geld) zijn verspild aan een ondeugdelijke organisatie. Er bestaat een redelijk vermoeden dat de huidige organisatie bezig is in vergelijkbare problemen te raken. Het niet vervangen van een algemeen directeur (pardon: general CEO) zal op financiële gronden zijn geschied. Naar aanleiding van een publicatie in de Leeuwarder Courant , die aantoonde dat amper de helft van het in het bidbook genoemde budget beschikbaar was, benoemden CdK Jorritsma en burgemeester Crone zichzelf tot voormannen van een “financiële task-force”. Moet het gescheld in de richting van critici verbloemen, dat Jorritsma en Crone nog niet zo veel verder zijn gekomen? Behalve de notarissen, die een bijdrage leveren, en als tegenprestatie al het juridische werk van de CH mogen doen (vestzak-broekzak?) hebben we nog weinig concreets te horen gekregen.

Floriade

Gelukkig blijft ex-gedeputeerde de Vries op de achtergrond werkzaam voor de CH, zo meldde de LC bij het blijde nieuws over haar benoeming tot directeur van de Floriade in Almere. De LC volstond met deze cryptische mededeling. We hadden er graag meer van willen weten. Hoe dan ook, de vorige Floriade (Venlo en omringende gemeenten) kampt nog steeds met een strijd over de verdeling van de uiteindelijke miljoenen-verliezen. Zonder meer een goede keuze van Almere (wethouder van de Floriade Tjeerd Herrema, PvdA, Friese wortels, van Almere weet ook alles van verliezen op grote projecten, met zijn kortstondig Metro-avontuur in b. en w. van Amsterdam). Ervaringsdeskundigen.

Ook Jorritsma’s eigen VVD pist azijn

Het enthousiasme van Jorritsma over de CH , dat hij met horten en stoten manifesteert, zal ditmaal te maken hebben met de heroriëntatie binnen het provinciaal bestuur. CDA-aanvoerder Sander de Rouwe attaqueerde in de verkiezingscampagne de PvdA (= Jannewietske de Vries) op het te royale uitgavenpatroon, ook waar het ging om het project de Culturele Hoofdstad. Het heeft het CDA geen windeieren gelegd. De PvdA was door de uitslag dusdanig in de war, dat zij grandioos in de fout ging bij de onderhandelingen over een nieuw college, en zich in een als treurig ervaren oppositierol manoeuvreerde. De VVD trad toe tot het college. Een partij waartoe ook Jorritsma behoort. Een partij die in de staten tegen stemde toen de beslissing moest vallen over de CH-kandidatuur. Een partij dus, die het geloof niet echt bezit, en daarom volgens mensen als Jorritsma tot de azijnpissers mag worden gerekend. Het CDA was in provinciale staten ook lange tijd tegen de gevraagde forse financiële inspanningen voor de CH. Waarom zij tenslotte – in het doorslaggevende debat – op hun eerdere standpunten terugkwamen, het is nooit opgehelderd. Sporen van de tegenstand bleken in de verkiezingscampagne nog wel degelijk aanwezig. “Geen extra middelen voor de CH”, zo is verzekerd.

Jorritsma lijkt in dit krachtenveld een onzekere plaats in te nemen. De “verspiller” Jannewietske de Vries krijgt van hem een veer op de hoed, maar vertrekt. De nieuwkomer Sander de Rouwe – tegen de verspilling – krijgt ook al grote complimenten. “Een jong team, met Sander de Rouwe die gepokt en gemazeld is in de politiek”. Al dat complimenteuze geblaas – Sander de Rouwe was een gewaardeerd Kamerlid, maar daar zijn er veel meer van – het is onnodig en voorbarig. De toonzetting van de CdK in dit verhaal mag over de hele linie nogal vals worden genoemd.

W.g.

A. de Boer

CH 2018 Jorritsma Oeds Westerhof