GroenLinks grootste partij onder gemeenteambtenaren

(tekst: Onderzoek van RUG/Campus Fryslân, de Wethoudersvereniging, trainee-organisatie DisGover en maandblad Binnenlands Bestuur)

GroenLinks grootste partij onder gemeenteambtenaren

Als er nu verkiezingen zouden worden gehouden, dan zou GroenLinks de meeste stemmen van ambtenaren bij Nederlandse gemeenten krijgen. Daarmee lijkt een einde gekomen aan de al decennia durende voorkeur voor de PvdA onder gemeenteambtenaren. Dit blijkt uit een onderzoek van hoogleraar Caspar van den Berg van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) in samenwerking met de Wethoudersvereniging, trainee-organisatie DisGover en het maandblad Binnenlands Bestuur. 1011 ambtenaren hebben de enquête ingevuld, een respondentengroep die behoorlijk representatief is voor de gehele populatie van gemeenteambtenaren.

PvdA verliest, GL en D66 winnen

In vroeger tijden stemden de meeste gemeenteambtenaren bijna traditiegetrouw op de PvdA. De afgelopen jaren is daar echter een kentering in te zien. Stemden bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2012 nog bijna 1 op de drie ambtenaren (29 procent) op de PvdA, bij de raadsverkiezingen van 2014 was dat percentage gedaald tot 21 procent en bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2015 tot 19 procent. Nu geeft 14 procent van de ambtenaren aan nog van plan te zijn op de PvdA te gaan stemmen.
De grote winnaar is GroenLinks. De partij kan rekenen op 18 procent van de stemmen van gemeenteambtenaren en daarmee is de partij de nummer 1 onder deze kiezersgroep. GroenLinks wordt op de voet gevolgd door D66 met 16 procent. Het percentage ambtenaren dat zichzelf positioneert als een ‘beetje tot heel links’ is 55 procent. 29 procent noemt zich een ‘beetje rechts tot rechts’. Aanmerkelijk meer gemeenteambtenaren zien zich als kosmopoliet (65 procent) dan als nationalistisch (13 procent).

Lidmaatschap
Opvallend is dat maar liefst 97% van de ambtenaren van plan is te gaan stemmen bij de komende gemeenteraadsverkiezingen. Dit getuigt van grotere politieke betrokkenheid dan de gemiddelde burger. Die grote betrokkenheid blijkt ook uit het feit dat 22% van de gemeenteambtenaren lid is van een politieke partij. Dat is bijna tien keer zoveel als het gemiddelde in Nederland. Onder de Nederlandse bevolking nam het lidmaatschap van politieke partijen in het afgelopen jaar toe van 2 tot 2,5 procent.

Switchen
Medewerkers van gemeenten switchen regelmatig in hun stemgedrag. Maar liefst 59 procent geeft aan veelal op een en dezelfde partij te stemmen, maar toch soms van partij te switchen. 16 procent stemt zelfs regelmatig op een andere partij en 2 procent vrijwel iedere keer. Ongeveer een kwart (23 procent) van de ambtenaren stemt altijd op dezelfde partij.

Caspar van den Berg
Prof. dr. Caspar van den Berg (1980) is hoogleraar Global and Local Governance aan de RUG/Campus Fryslân. Hij studeerde sociale wetenschapen aan University College Utrecht (BSc 2002) en internationale betrekkingen aan de London School of Economics and Political Science (MSc 2003). In 2011 promoveerde hij in Leiden op een proefschrift over de doorwerking van Europese integratie op politiek en bestuur in Nederland, Frankrijk en Groot-Brittannië. In 2013-2014 was Caspar als visiting research fellow verbonden aan Princeton University (VS). Tot aan zijn benoeming aan de Campus Fryslân van de RUG vorig najaar werkte hij als universitairhoofddocent bij het Instituut Bestuurskunde van de Universiteit Leiden.