Fryske Beweging wil wettelijke verankering Fries net als overal in EU

(tekst: persbericht)

Parseberjocht 30 augustus 2010

Fryske beweging: Frysk op nivo oare suksesfolle meartalige regio’s

LJOUWERT � De Ried fan de Fryske Beweging is fan miening dat de wetlike ferankering en de finansjele stipe foar it Frysk foar 2015 op krekt sa’n nivo brocht wurdt as dat fan ferlykbere regio’s yn Europa. Dat skriuwt de Ried oan de politike partijen dy’t meidogge oan de Steateferkiezings yn Frysl�n takom jier. Yn it brief wurdt oanstien op in fiergeande autonomy en belestingmiddels foar de eigen taal en kultuer yn Frysl�n en it �nderwiis yn it Frysk. (sjoch taheaksel foar brief)

Yn in ’10-punteplan’ jout de Ried oan w�r’t de kommende fjouwer jier de prioriteiten lizze moatte. Yn grutte halen komt it derop del dat de Ried graach sjen soe dat de ‘r�nebetingsten’ foar it beh�ld en de fierdere �ntjouwing fan de Fryske taal en kultuer folle better wurde. Yn ferliking ta oare meartalige regio’s yn Europa, tink oan Wales, Skotl�n (Gaelic), Kataloanje en S�d-Tirol, moat yn Frysl�n wiswier mear dien wurde. It docht bliken dat suksesfolle regio’s sawol finansjeel, organisatoarysk as ek wetlik de posysje fan har taal better ferankere hawwe.

De Ried fan de Fryske beweging leit mei klam de relaasje mei sosjaal-ekonomyske aspekten. In fersterking fan Frysl�n as bestjoerlike ienheid jout in stimul�ns oan de wurkgelegenheid, wylst it opgean yn in noardlik l�nsdiel mei Grins as haadst�d soargje sil foar it leechs�gjen fan Frysl�n. Fierder hat wittenskiplik �ndersyk �twiisd dat meartaligens posityf is, it kennisnivo foar sawol taal as rekkenjen giet omheech en dat komt de ekonomy ek wer te’n goede. Yn it ramt fan ‘e Praat mar Frysk kampanje hawwe in grut tal �ndernimmers oanj�n dat it goed saken dwaan is yn it Frysk.

De Ried basearret syn punten foar in grut part op ‘e ynternasjonale ynbring fan it Committee of Experts fan de Rie fan Europa. Dy hawwe al trije kear derop wiisd dat Nederl�n net oan syn ferplichtings foldocht wat it �nderwiis neffens it H�nf�st fan Regionale Talen oangiet en dat it d�rom sa wichtich is dat Frysl�n sels it foech krijt. Dat betsjut in ‘oanmerklik’ diel yn it Frysk yn basis- en fuortset �nderwiis. De Ried wol d�rta dat yn 2015 alle skoallen minimaal 6 oeren wyks it Frysk as fiertaal hawwe. Foar it �nderwiis soenen de Steaten in ferfolchdoel stelle moatte: 200 twa- of Frysktalige pjutteboartersplakken en 100 trijetalige skoallen yn 2015.

It Committee of Experts hat fierder oanj�n dat net oan ‘e ferplichtings foldien wurdt as it giet om in Frysktalige publike omrop foar Frysl�n. De Ried stiet d�rom oan op in alsidige en folsleine Omrop Frysl�n mei in protte berneprograms. Yn it ljocht fan it H�nf�st foar Taalminderheden mei perfoarst net snijd wurde op ‘e post Fryske taal en kultuer. Sterker noch, yn ferliking mei de budzjetten yn oare meartalige regio’s yn Europa moat der in aardige skeppe oer hinne. Sjoch foar mear ynformaasje www.fryskebeweging.nl