Eric Hoekstra – Witte rook op Tresoar en de Bejahung van Couperus
(tekst: Eric Hoekstra)
Couperus in Tresoar
Witte rook op Tresoar en de Bejahung van Couperus
Geheel in de Stijl van de Burger begeven wij, die willen Leven in Extase, ons naar een Plaats van Beschaafd Vertier: Tresoar, waar Yme J.A. Kuiper vertelt over Friese kleine zielen in Den Haag voor een zaal vol kleine Friese zielen uit Leeuwarden.
Er komt witte rook uit de schoorstenen van Tresoar, waar de verwarming overuren draait om de bibliotheek op temperatuur te brengen voor Couperus in de ijskoudste maart die de klimaatopgewarmde aarde ooit heeft gekend. Ik klamp mij vast aan mijn weldoorvoede vriendin, die mij naar dit grote gebeuren heeft meegesleept, de derde van een triootje lezingen over Louis Couperus, de schrijvende oppernicht van Nederland en, eerlijk is eerlijk, ’s Neerlands beste auteur in de 19e en de 20e eeuw.
Wie heeft niet genoten van de spierballen in de bijzinnen van Iskander? Wie heeft niet graag bij gladiatoren op schoot gezeten in de Komedianten? En natuurlijk de geniale typering en analyse van de Nederlandse middenklasse in de Boeken der Kleine Zielen? De grote beschrijver van gezondheid en decadentie, van zuinigheid en spilzucht, van menselijkheid en onmenselijkheid, de grootste kenner van de Nederlandse volksaard.
Doeke Sijens leidt de spreker in. Maar eerst heft hij zijn armen ten hemel en zegt “Habemus Papam”. Dan vertelt hij dat hij alles van Couperus aan het lezen is en daarover regelmatig schrijft met Coen Pep op diens blog Tzum.
Waarna hij de derde Couperustussenpaus aankondigt, bijzonder hoogleraar Yme Kuiper van de RUG. Yme vertelt een boeiend verhaal over het milieu van zowel Couperus als dat van diens romanfiguren: het patriciaat van Den Haag. Met veel plaatjes hoera! Van mooie landgoederen en tuinen, geheel in de stijl van Lawrence Alma Tadema. Couperus bewonderde de schilderijen van de boerenzoon uit Dronrijp, die sindsdien door kunstpausen voor goedkope kitsch worden versleten. Of door goedkope kunstpausen voor kitsch worden versleten. Oordeelt zelf.
Goed, Yme gaat driftig verder met een vergelijking van Couperus zijn Kleine Zielen met de Buddenbrooks van Thomas Mann en A la Recherche van Proust. Wel vervelend dat Yme in elke zin wel een stuk of drie JA’s smijt. “Hoe ze, ja, sport bedreven, ja, de elite van Den Haag, ja.” Positief is ie in elk geval wel, dat staat vast.
Couperus blijkt af te stammen van predikanten uit Warga en omstreken tot er eentje naar Indië gaat en daar fortuin maakt. Zijn voorvaderen heetten zelfs Kuiper, waarbij de mogelijkheid ontstaat dat de spreker van vanavond een ver familielid van Couperus is.
Yme citeert instemmend Ter Braak die geschreven heeft dat de Kleine Zielen van Couperus gekarakteriseerd kan worden als de “sfeer der rijtuigen”. En hij heeft het over “rijtuigzeden”. Welk rijtuig bedoelen hij en Ter Braak toch? Eentje met 2 of met 4 paarden? Kom kom heren, dit riekt naar een oppervlakkige en nietszeggende vergelijking, bedacht door een verkouden kapper.
Maar goed, Yme is dan ook geen literatuurwetenschapper maar een begeesterd historisch antropoloog, iemand die de zeden van een tijd schetst. Hij brengt ons bepaald op smaak voor de elitaire Nederlandse bovenklasse aan het begin van de 20e eeuw. Maar ook zijn heimwee naar de decadente Romeinse tijd heeft geresulteerd in heerlijke historische romans.
Maar wel ben ik mij bewust (ja), als ik in de spiegel kijk, van een Antieke Schoonheid die, helaas, verwelkte … en bij mijn tijdgenoten zie ik een Antieke Vroomheid, die weldra wijkt.
Eric Hoekstra, ja knikkend te Leeuwarden

Meer berichten
- De vergeten oorzaak van de huurcrisis: de koper woont in een fiscaal paleis
- Aandacht voor ervaringsdeskundigen in gemeentelijke raadsstukken: deze Friese gemeenten springen eruit
- Friezen vinden vanuit WW bovengemiddeld vaak weer werk
- Iets meer werklozen in oktober – Meer mensen blijven werkloos
- Is het gezeur over de fietshelm nu klaar? Pak de auto aan in plaats van de fiets. Hier de cijfers
- Ruim vijftig jaar sieraadkunst van Ruudt Peters in Museum Arnhem
- Some red flags look like love: NHL Stenden maakt geweld in relaties bespreekbaar
- Datacenters verbruiken 5,0 procent van de elektriciteit
- Restauratie Oldehove duurt langer
- Meer dan 250 inzendingen op www.liwwadder-spreekwoorden.nl
- Veel patiënten in grote problemen bij meerdaagse stroomuitval
- Meer bulkaanbiedingen op vlees ondanks groeiende kritiek – Dirk en Lidl al gestopt
- Pro Friesland blaakt van optimisme – Scherpe teksten uit verkiezingsprogramma geweerd
- Camerabeelden minder objectief als bewijs dan vaak wordt gedacht
- Ruim een kwart meer mkb-bedrijven afgelopen 5 jaar
- Ondertussen blijven we onze woningen vullen met materialen waarvan we ons nauwelijks afvragen wat ze doen met onze gezondheid
- Jaarwisseling brengt financiële kansen voor huiseigenaren
- NVM en VGM NL: Huuraanbod historisch laag, steeds meer huurders lopen vast
- Detailhandel zet 3,1 procent meer om in derde kwartaal – Aantal faillissementen licht gestegen
- KHN, De Horecabond en CNV starten campagne voor sociale veiligheid in de horeca
- FNP: ondernemers niet betrokken bij terrasbeleid
- Ondernemers delen groot leeg winkelpand om huur betaalbaar te houden
- ‘Banken moeten medewerkers beter wapenen tegen phishingaanvallen’
- Prognose levensverwachting 65-jarigen: nog 21 jaar in 2032
- De laatste keer dat ik aan geschoren vrouwenbenen heb gedacht is al weer even geleden
- Wanneer PRO, als provinciale partij, geen probleem heeft met woningbouw in De Hem laten ze zich hierover dan ook duidelijk uitspreken
- Leeuwarden eindelijk volwassen dankzij migranten – Sneu, geen bloemen voor de nieuwkomer uit Afghanistan of Syrië
- Sybz en De Walrus serveren de komende jaren lunches en maaltijden voor het Leeuwarder college
- Waarom de elfjarige Ricardo anderhalf uur lang in de kou naar huis moest lopen
- Annemarie Lindeboom: Wat zijn de cijfers hiervan? Waarom zie ik dit nergens? Want dat kan echt aantonen dat het oneerlijk is, toch?
- Het is waar. Komend voorjaar stop ik als advocaat
- Nederland hoort bij klimaatkoplopers, maar verliest terrein
- In oktober 27 procent meer faillissementen dan een jaar eerder
- Sinterklaas brengt Nederland samen: minder scrollen, meer spelletjes
- Caparis in problemen – Raadsleden die de bijeenkomst bezoeken krijgen, naar we aannemen, zwijgplicht opgelegd
- Kinderen hebben vaker een kansrijke start
- Leeuwarden wil één plek voor vragen over zorg, geld, werk en jeugdhulp
- Gemeente Leeuwarden geeft startsein voor aanleg aquathermienet in Baard
- Meer dan 1000 jongeren ontdekken kunst en cultuur tijdens ArtTrip
- Inboedel van mediaman Frank Botman online geveild bij Auctivo



