CDA informeert naar stand van zaken legionellaproblematiek

(tekst: CDA Leeuwarden)

College van Burgemeester en Wethouders
T.a.v. I. Diks, wethouder Milieu, energie en water
Postbus 21000
8911 DH Leeuwarden

Geacht college,

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft medio 2011 een inventarisatie uitgevoerd onder gemeenten om zicht te krijgen op de legionella problematiek van koeltorens̽. Natte koeltorens zijn installaties die een onderdeel vormen van een groot airconditioning systeem.

Deze installaties behoeven regelmatig specialistisch onderhoud. Indien dat onderhoud niet tijdig en goed wordt uitgevoerd kan zich in de installatie een legionellabacterie ontwikkelen, die via verneveling van water in de buitenlucht komt.

Afhankelijk van de variant kan een legionellabesmetting levensgevaarlijk zijn. De gemeente Leeuwarden heeft meegewerkt aan deze inventarisatie. Wij voegen het resultaat daarvan als bijlage bij deze vragen toe.

Hieruit blijkt dat zich in een aantal gevallen al een legionellabesmetting (ongevaarlijke variant) heeft voorgedaan en dat de op een aantal punten een weerbarstige materie is. Dit brengt ons als fractie tot de volgende vragen:

1. De Leeuwarder inventarisatie dateert van maart 2009. Deze is gebaseerd op een aanschrijving van 200 inrichtingen. Hieruit zijn 4 natte koeltorens en een andere potenti�le legionella-bron naar voren gekomen.

a. Is deze inventarisatie voldoende actueel?
b. Is met zekerheid te zeggen dat via deze inventarisatie alle natte koeltorens binnen
de gemeentegrenzen daadwerkelijk in beeld zijn?
De inventarisatie beperkt zich tot de gemeentelijke inrichtingen. De informatie over de
provinciale inrichtingen op het Leeuwarder grondgebied is bij de provincie opgevraagd (vraag
11). Er is over deze problematiek geen structureel overleg met de provincie (vraag 12).
a. Beschikt u inmiddels over de inventarisatie van de provinciale inrichtingen met
natte koeltorens in Leeuwarden?
b. Is het in het kader van de bundeling van kennis en ervaring niet dringend gewenst
om structureel overleg c.q. samenwerking met de provincie in te stellen?
c. Is het college bereid deze samenwerking actief te zoeken?

contactpersoon
C. den Hollander
telefoonnummer

e-mailadres
cdenhollander@raadleeuwarden.nl
betreft Veiligheid natte koeltorens legionella
datum

17 februari 2012

Uit de beantwoording van de vragen 23 en 24 van de inventarisatie blijkt dat de kennis
ontbreekt om de natte koeltorens als zodanig te herkennen.

a. Is inmiddels actie ondernomen, al dan niet in samenwerking met het ministerie en/
of provincie, om de praktijkkennis op dit risicovolle terrein op voldoende niveau te
brengen?
b. Zo nee, is het college bereid om hierop alsnog actie te ondernemen?
Uit de beantwoording van de vragen 38 en 39 blijkt dat bij alle bedrijven met natte koeltorens
in eerste instantie tekortkomingen zijn vastgesteld. Uit de beantwoording op de vragen 41 en
42 dat ook daadwerkelijk legionella besmettingen (ongevaarlijke variant) zijn vastgesteld.
a. Zijn de tekortkomingen bij deze bedrijven inmiddels ongedaan gemaakt ?
b. Is het toezicht van de gemeente op deze bedrijven zodanig verscherpt dat nieuwe
legionella besmettingen worden voorkomen?
Wij ontvangen de antwoorden op onze vragen binnen de afgesproken termijn.

Hoogachtend,
Cocky den Hollander
Portefeuillehouder Milieu, Energie en Water

+++++++++++
(eerder gepubliceerd op deze website)

Gemeente brengt mogelijk riskante koeltorens in kaart

De gemeente Leeuwarden maakt momenteel vaart met het in kaart brengen van zogenoemde natte koeltorens bij bedrijven en instellingen. Minister Cramer van VROM had de gemeente in de zomer van 2008 al gevraagd om haast te maken met een dergelijke inventarisatie. De minister vindt het namelijk onacceptabel dat burgers mogelijk worden blootgesteld aan vermijdbare risico�s die de torens veroorzaken, waaronder de verspreiding van legionella.

Koeltorens worden op veel plaatsen gebruikt voor het afvoeren van overtollige warmte uit productieprocessen en gebouwen door middel van aircokoeling. Bij de natte koeltorens vindt koeling plaats door middel van het vernevelen van water. Het water wordt versproeid tot zeer kleine druppeltjes en daarom vormen deze apparaten mogelijke een risico voor de verspreiding van legionella. De in Nederland bekendste uitbraak was die tijdens de Westfriese Flora in Bovenkarspel in 1999. Tweehonderd mensen werden tijdens deze epidemie ziek, 32 overleden aan de gevolgen van legionella. Waarschijnlijk waren er echter meer doden, maar deze pati�nten waren reeds begraven voordat de ziekte als zodanig herkend was.

Ondanks aandringen van de minister heeft Leeuwarden de natte koeltorens nog niet precies in beeld. Wel zijn zes bedrijven en instellingen aangeschreven met de vraag kenbaar te maken of zij een dergelijke toren hebben. Vanaf 2010 moeten eigenaren van een natte koeltoren bovendien voldoen aan voorschriften, een risicoanalyse hebben gemaakt en een legionellabeheersplan hebben opgesteld. De handhaving daarvan zal door de gemeente worden uitgevoerd. De inventarisatie zal ook ter beschikking worden gesteld aan de GGD Frysl�n, die de gegevens gaat gebruiken voor preventiedoeleinden. Ook kan de lijst worden gebruikt om bij een calamiteit snel de bron van een legionellabesmetting op te sporen.

Meer informatie over legionella en natte koeltorens is te vinden op: http://www.vrom.nl/pagina.html?id=7755
http://www.infomil.nl/aspx/get.aspx?xdl=/views/infomil/xdl/page&PosIdt=186257&ItmIdt=157122&SitIdt

———————-
(bericht op Liwwadders januari 2002)

Bestrijding legionella in Frysl�n onvoldoende

Maatregelen tegen de gevreesde legionellabacterie zijn in Frysl�n nog onvoldoende uitgevoerd. Eigenaren van een collectieve waterinstallatie, zoals scholen, sporthallen, zorginstellingen, hotels en campings, zijn sinds ��n januari verplicht om minimaal een risicoanalyse te hebben uitgevoerd. Slechts vijftig procent van alle eigenaren heeft dat tot nu toe ook daadwerkelijk gedaan. De rest loopt binnenkort de kans op een flinke boete of sluiting van hun bedrijf of instelling.

De handhaving van de preventie van legionella is in handen van de inspectie Milieuhygi�ne van het ministerie van VROM. In de praktijk worden de controles in Frysl�n verricht door Nuon Water. �Vorig jaar hebben wij al 6000 installaties onderworpen aan een risicoanalyse�, zegt J. Bij de Leij, hoofd van de afdeling Advies Installaties van Nuon Water. �Maar mijn inschatting is dat momenteel ongeveer 50 procent nog geen analyse heeft laten maken, terwijl dat wettelijk al wel verplicht is. Dit jaar zullen wij in Frysl�n zo�n 900 waterinstallaties controleren. Bij het ontbreken van een risicoanalyse krijgen bedrijven zes weken de tijd om dat alsnog te doen. Daarna kan de inspectie hoge boetes uitdelen en zelfs de deuren van bedrijven sluiten.� Voor het daadwerkelijk aanpassen van installaties is een overgangstermijn van kracht tot 2005.

De legionellabacterie gedijt uitstekend in stilstaand water met een temperatuur van 25 tot 30 graden Celsius. Bij inademing van besmette waternevel kan de zogenoemde veteranenziekte dodelijk zijn. In 1999 deed zich een grote uitbraak van legionella voor tijdens de Westfriese Flora in Bovenkarspel. Er kwamen toen 32 mensen om het leven. De rijksoverheid maakte meteen vaart met het opstellen van een groot aantal maatregelen. Eigenaren van openbare gelegenheden werden verplicht om de risico�s van hun waterleidingnet te inventariseren en passende maatregelen te nemen. Dat is een kostbare zaak: het uitvoeren van maatregelen wordt landelijk geschat op miljarden guldens.

Het effect van de legionellabestrijding wordt door deskundigen sterk in twijfel getrokken. Zo is bijvoorbeeld in slechts acht procent van alle gevallen duidelijk wat de besmettingshaard is geweest. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vindt de miljardenbesteding, behalve in ziekenhuizen, weggegooid geld. Het instituut zou liever zien dat er een landelijk meldpunt voor legionella wordt opgericht. �Het beleid is echt doorgeschoten in ambtelijke bureaucratie�, vindt ook M. Tadema, voorzitter van voetbalvereniging De Leeuwarder Zwaluwen. �Twee jaar geleden hebben wij prachtige nieuwe kleedkamers gekregen. Daarvan moeten de muren nu worden opengebroken omdat de leidingen voor warm en koud water te dicht bij elkaar zitten. De aanpassing is nog niet klaar. Maar tot die tijd worden de waterleidingen ieder week gecontroleerd en doorgespoeld met heel heet water. Ook worden er regelmatig monsters genomen.�

Volgens R. Smit, directeur van BV Sport in Leeuwarden, is vorig jaar in Leeuwarden 23.000 euro uitgegeven aan het schoonspoelen van leidingen in onder meer sporthallen en clubgebouwen. Dat was nodig omdat nog niet alle installaties zijn aangepast. �Maar er is ook zeker 45.000 euro uitgegeven aan technische verbeteringen. En dat is nodig want we kunnen ons geen misstap veroorloven. Er kunnen bij besmetting slachtoffers vallen en ook kunnen wij dan flinke claims verwachten.� Toch biedt preventie geen zekerheden. �Bedrijven kunnen bij Nuon Water voor 18 euro per jaar een driejaarlijkse controle van hun installatie inkopen. Maar er blijft altijd een risico op besmetting van tien tot twintig procent�, aldus Bij de Leij.

———————-
Eerder bericht:

Legionellabacterie in douches zwembad Kalverdijkje

(tekst: BV Sport)

In zwembad Kalverdijkje in Leeuwarden is op 16 maart 2007 naar aanleiding van een routinecontrole in opdracht van bv SPORT een legionellabacterie aangetroffen van de variant die soms ziekte (longontsteking) kan veroorzaken. Deze legionellabacterie is slechts op ��n plek geconstateerd; in de groepsdouches. Uit voorzorg zijn alle douches voor het publiek afgesloten.

bv SPORT heeft de provincie, de Inspectie van VROM (Groningen) en de GGD (Leeuwarden) ingelicht. Tot op heden zijn er geen ziektegevallen gemeld bij de GGD. Als eerste stap zal een installatietechnisch onderzoek worden uitgevoerd, zodat kan worden vastgesteld hoe de bacterie bestreden zal worden. Indien blijkt dat er na heronderzoek geen legionellabacteri�n zijn gevonden, worden de douches naar verwachting binnen 14 dagen weer vrijgegeven. Gebruikmaken van het zwembad blijft al deze tijd mogelijk en is ongevaarlijk.

Hoe vindt besmetting plaats als mensen ziek worden?
Gelukkig worden de meeste mensen niet ziek als ze de legionellabacterie inademen. De tijd tussen besmetting en het optreden van de eerste ziekteverschijnselen is ongeveer tussen de twee en de twintig dagen. Dus iedereen die meer dan drie weken geleden gezwommen heeft in Kalverdijkje kan niet meer ziek worden. De besmetting vindt plaats via de longen, door inademing van zeer fijne waterdruppeltjes (nevel). De ziekte kan niet van de ene mens op de andere mens worden overgedragen en het drinken van met legionellabacteri�n besmet water vormt geen risico.

Wat zijn de verschijnselen van een legionella longontsteking?
De ziekte begint met (snel) opkomende hoofdpijn, spierpijn en soms verwardheid, gevolgd door longontsteking met koorts boven de 39�C. De pati�nt hoest en is soms kortademig. Als deze symptomen zich manifesteren moet u contact opnemen met de huisarts en melden dat u wellicht in aanraking bent geweest met legionellabacteri�n. De ziekte is met antibiotica goed te behandelen. GGD Frysl�n wil iedereen er op attenderen dat kinderen nauwelijks vatbaar zijn voor deze legionellabacteri�n en dat zwangere vrouwen geen extra risico lopen.

Behoort u tot een van de onderstaande groepen, dan loopt u mogelijk wat meer kans om ziek te worden:
� Mensen met een ernstige immuunstoornis, bijvoorbeeld personen die een transplantatie hebben ondergaan en daarvoor afweerremmende medicijnen gebruiken en mensen die om andere redenen hoge doses corticostero�den (prednison) slikken
� Mensen met chronische longaandoeningen zoals astma of CARA
� Zware rokers: >25 sigaretten per dag
� Mensen met een chronische nierziekte
� Ouderen vanaf ongeveer 50 jaar
� Diabetes pati�nten
� Alcoholisten

Voor meer informatie kan tijdens kantooruren gebeld worden met de GGD Frysl�n, (058) 2334334, afdeling infectieziekten.
Ook kan informatie worden opgevraagd via de volgende websites: www.legionellavraagbaak.nl of www.vrom.nl (keuze: gezondheid en veiligheid � legionella � vraag en antwoord).

Datum: Vrijdag, 16 Maart 2007

Datum: Donderdag, 20 Augustus 2009