Anne Tiemersma: Bibliotheek wordt onvoldoende serieus genomen

(Weer zo’n heerlijk zomerverhaal, eerder gepubliceerd)

‘Als er niks gebeurt dan gaan de bibliotheken in de Leeuwarder wijken Bilgaard, Camminghaburen en Aldlân dicht. Alleen de Beurs blijft dan nog open.’ Directeur Anne Tiemersma van Bibliotheken Midden-Fryslân, waaronder de vier Leeuwarder bibliotheken vallen, laat geen misverstand bestaan over de nood waarin de Leeuwarder bibliotheken verkeren. ‘Het water staat ons tot aan de lippen. Bilgaard is net geopend en behoort tot de beste bibliotheken in het land.’

Voor het derde jaar op rij kampt Tiemersma met een jaarlijks tekort van 200.000 euro. Tot nu toe zijn de tekorten opgevangen door het snijden in het personeelsbestand. ‘De rek is er nu uit. We hebben tien vacatures opgeofferd. We werken met een bezetting van ongeveer veertig personeelsleden. Dit is minimaal. De dienstverlening komt onder druk en de plannen voor vernieuwing daarmee eveneens.’

Volgens Tiemersma wordt de bibliotheek te veel vereenzelvigd met het uitlenen van boeken, terwijl de voorziening veel meer is dan dat. ‘Ik erger mij daaraan. Ook omdat gezegd wordt dat de uitleen op haar laatste benen loopt. Dat is allerminst het geval. Maar belangrijker is het totaal wat we hier in het centrum en in de Leeuwarder wijken neerzetten. De bibliotheken hebben een onmiskenbare sociale functie. Het zijn toegankelijke gebouwen met goed personeel dat als vraagbaak dient voor allerlei maatschappelijke zaken. Hoezo, dat kan Google ook? Ons personeel heeft geen commercieel belang en is niet gebonden aan welke partij dan ook. Ze geven goed advies en maken mensen wegwijs in de informatiejungle. Kom daar eens om bij Google. Het is een prachtig medium, maar je verzuipt als je niet oplet. Bovendien speelt de commercie een belangrijk partijtje mee. Ik beschouw Google als een waardevolle aanvulling.’

Maar heeft de bibliotheek niet te lang stilgestaan?

Tiemersma: ‘Daar ben ik het voor een deel mee eens. We zijn wel eens wat te afwachtend. We stellen ons soms te bescheiden op. Ik heb overigens bij mijn aantreden als directeur in 2008 meteen een spreidingsbeleidstuk gepresenteerd en raadsleden en de wethouder op de hoogte gesteld van onze plannen. Welke die zijn? Nu staan onze boeken in een magazijnachtige manier opgesteld. Om het allemaal wat lekker te maken moet je toe naar een andere presentatie à la de boekhandel. De bibliotheken in Almere en Amsterdam zijn daar goede voorbeelden van. Die hanteren openingstijden van tien uur ’s morgens tot tien uur ’s avonds. Het is er een feest om daar rond te lopen. Ze hebben een goed café en soms een restaurant en er zijn kleine theatertjes voor evenementen. Je merkt aan het publiek in Leeuwarden dat men zoiets hier ook zou waarderen. We willen toe naar een algehele facelift met extra aandacht voor dienstverlening op velerlei gebied. Gewoon datgene waar we goed in zijn nog beter tonen.’

De waarde van een bibliotheekvoorziening voor de stad mag wel eens wat geprononceerder voor het voetlicht worden gebracht, zo vindt Tiemersma. ‘Ik heb regelmatig overleg met raadsleden en wijs ze dan ook op de stad als geheel. Dit is een bolwerk van informatie, we moeten het afstoffen en opnieuw inrichten. Het moet een feest zijn om hier rond te lopen, het liefst met een enorm terras voor de deur zodat de historische haven hier ook eindelijk tot leven komt. Verbinden is altijd ons motto geweest, dat zie je wel aan alle activiteiten die we organiseren.’

De bibliotheekdirecteur heeft zich verbaasd over het project laaggeletterdheid waar de gemeente Leeuwarden en het Friesland College mee aan de slag gegaan zijn. ‘Ik begrijp niet dat je verzuimt om hier je natuurlijke partner de bibliotheek hierbij te betrekken. Wat er nu gebeurt is het aanleren van een trucje. Het krijgt allemaal veel meer power als je wat je aanleert onderhoudt. Het is net als bij het wielrennen: kilometers maken. Dan moet je wel de bibliotheek inschakelen. Wij zijn ervoor om het plezier in lezen te helpen ontdekken, die know-how is hier volop aanwezig. Een trucje is men zo weer kwijt, het gaat om een duurzame ontwikkeling. Bovendien is de kans binnen onze organisatie kleiner om te worden gestigmatiseerd. Daar staat juist tegenover dat we de deelnemers kennis kunnen laten maken met veel interessante en maatschappelijk waardevolle mensen en informatie. Tel uit je winst!’

De vier bibliotheken in Leeuwarden hebben gezamenlijk 24.000 leden die per jaar zo’n 700.000 boeken lenen. De vier vestigingen worden ieder jaar door 440.000 mensen bezocht. ‘Dat zijn stevige getallen. Stel je eens voor als die voorzieningen wegvallen. Zover mag je het als samenleving nooit laten komen. Mensen komen binnen voor een boek, tijdschrift, informatie en een praatje. Die cohesie is van onschatbare waarde.’

Volgens Tiemersma wordt de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage van 2,3 miljoen euro op een efficiënte wijze besteed. ‘We zijn nu bezig met pleisters plakken. Daar kun je onmogelijk mee doorgaan. We moeten een inhaalslag maken met de digitale vernieuwing, dat maakt deel uit van die facelift.’

In de gesprekken met cultuurwethouder Diks voert het geld al snel de boventoon. Tiemersma: ‘Dat vind ik bijzonder spijtig. De wethouder erkent dat de bibliotheekvoorziening een waardevolle instelling is. Ik begrijp dat de gemeente moet bezuinigen, maar er is een grens. We hebben nu voldoende laten zien wat we willen. De plannen liggen klaar. We willen vooruit met onze instelling en leveren een stevige bijdrage aan een bruisende stad. Ik vind dat we onvoldoende serieus genomen worden.’