Kan de provincie niet worden ondergebracht bij het Wetterskip?

5 maart 2015 Actueel

De jaarrekening van de provincie Fryslân kwam er in onze beoordeling niet goed vanaf. Hoe zit het bij het Wetterskip Fryslân waar ook grote bedragen in omgaan en waarover u binnenkort ook een oordeel kunt vellen? We beginnen met de conclusie: zeer goed.

Liwwadders.nl maakt voor u de benchmark (vergelijking) tussen de jaarrekening van de provincie Fryslân en het Wetterskip. Immers de regelgeving ten aanzien van de externe verslaggeving (het opstellen van een jaarrekening) is vergelijkbaar is tussen beide overheidsorganisaties.

Commentaar

Oeps, de jaarstukken 2013 staan niet op de website van de waterorganisatie in tegenstelling tot de jaarstukken van de voorgaande jaren. Even bellen. Binnen een uur wordt Liwwadders.nl teruggebeld met de mededeling dat de jaarrapportage inmiddels op de site is geplaatst. Foutje kan gebeuren; adequaat opgelost. Maar het is toch een tikje teleurstellend dat wij, de burgers/belastingplichtigen, niet geïnteresseerd lijken te zijn in de jaarrekening terwijl er genoeg commentaar binnenkomt op jaarlijkse Hef-heffing van het Wetterskip.

Inzicht

In kwantitatief opzicht stellen we vast dat in tegenstelling tot het gedrocht van de provincie Fryslân, waar we 412 pagina’s kregen voorgeschoteld, de jaarrapportage van het Wetterskip een verademing is: 87 pagina’s. Het is dus mogelijk dat complexe organisaties zoals een Wetterskip een overzichtelijke en inhoudelijke jaarrapportage presenteert. Men is er zelfs in geslaagd om het aantal pagina’s ten opzichte van 2012 te reduceren. Het geheel is overzichtelijk en goed vormgegeven. Dit alles bevordert de leesbaarheid en het inzicht, waar het vooral om gaat, in de materie.

Kwartje

Ja, zal de provincie zeggen: wij doen veel meer. Wij zijn bij veel meer regelingen betrokken. Het geld spat hier bij de plinten op, dan moet je wat. Dan kijken we niet op een kwartje. Dat klopt, maar misschien doet de provincie wel veel te veel en daar door niet goed. Eerder constateerde Liwwadders.nl dat de focus op een goed verslag bij de provincie onvoldoende aanwezig is. Waarschijnlijk is de wil om dit goed de organiseren er wel, maar het komt het er niet goed uit. In de accountancy gaat het om opzet, bestaan en werking. Wat wordt hiermee bedoeld? De duizenden primaire vastleggingen moeten goed worden geadministreerd en vervolgens dusdanig worden getotaliseerd en gegroepeerd zodat een getrouw beeld ontstaat van het geheel. Echter, het heldere beeld ontbreekt ten ene male.

Hef

Inhoudelijk merken wij op dat de specificatie, presentatie en toelichting op de balans van het Wetterskip adequaat is. Hiermee kan de gebruiker goed uit de voeten. Een goed voorbeeld hiervan is de stijging van 6,1 miljoen euro (2012) naar 22,3 miljoen euro (2013) van de belastingdebiteuren (de Hef-aanslagen). Dit is fors, maar wordt in de toelichting op de balans helder uitgelegd. De materialiteit wordt in ogenschouw genomen: belangrijke dingen worden benoemd en onbeduidende details weggelaten. Bovendien is zorg besteed aan vormgeving, indeling en balans tussen tekst en beeld.

Eigen vermogen

Bij het Wetterskip is geen sprake van overdreven vermogingsvorming in tegenstelling tot de provincie Fryslân. Er zijn geen enorme liquide middelen noch beleggingen. Het eigen vermogen is 36,5 miljoen euro op een balanstotaal van 429,2 miljoen euro. Belangrijk: dit vermogen is stabiel, behorend bij het beleid van een overheidsinstelling. Voor een overheidsinstelling is dit een prima verhouding. Het eigen vermogen van 36,5 miljoen euro wordt voornamelijk gevormd door egalisatiereserves en bestemmingsreserves die goed zijn onderbouwd en toegelicht in de jaarrekening. De egalisatiereserves, in totaal 11,5 miljoen euro, hebben volgens de toelichting de functie om fluctuaties in de tarieven te voorkomen. Hier worden ze specifiek benoemd. Je zou kunnen zeggen: hier is over nagedacht.

Haak

Wat gaat er nu allemaal aan geld om bij het Wetterskip, over de noodzaak en de doelmatigheid, laten we ons nog niet uit. Mogelijk in een ander verhaal. De totale waterschapsbelastingen bedragen circa 122,7 miljoen euro, waarvan 3,1 miljoen euro wordt kwijtgescholden en oninbaar is. Andere inkomsten zijn er nauwelijks. Voor 90 procent wordt de bedrijfsvoering opgehoest uit de belastingen. Voor dit bedrag zorgt het Wetterskip dat wij droge voeten houden, zoals dit populair heet. Als we kijken, om deze uitgave in perspectief te plaatsen, naar de aanleg van een Haak om Leeuwarden of een Centrale As zouden we kunnen concluderen: de uitgaven om Friesland droog te houden vallen mee.

Voorbeeld

Kijken we nu nog even naar de provincie Fryslân. Ons algemene beeld van de jaarrekening van Wetterskip Fryslân: zeer goed. De provincie kan op alle fronten hiervan leren en er een voorbeeld aan nemen. Oprispingen dat het Wetterskip bij de provincie zou kunnen worden ondergebracht keren wij liever om: beter is het, zeker wanneer het gaat om de financiële kolom, om de provincie onder te brengen bij het Wetterskip.

Snoepwinkel

Ons advies aan de provincie luidt dan ook om de financiën niet als een snoepwinkel te beschouwen waar geen nee te koop lijkt te zijn. Van een overheidsinstelling op dit niveau mag een solide en overtuigend financieel beheer worden verwacht onder aanvoering van een deskundige gedeputeerde en onder controle van provinciale staten. Dit moet uitmonden in een leesbare jaarrekening. Alle investeringsprogramma’s klinken nobel, maar waarom voorbij gaan aan investeringen in de eigen financiële verantwoording? Het gaat hier toch om de ruggengraat van de provincie? Deze investering is kosteloos.

Dagobert Duck in Fryslân en het uitgeven van andermans geld

Gepubliceerd op 02 maart 2015, Categorie: Actueel, (0) reactie

De provincie is uiterst solvabel en liquide. Het is uniek dat een organisatie zo liquide is. Is dat erg?

Gepubliceerd op 25 februari 2015, Categorie: Actueel, (0) reactie

Dagobert Duck in Fryslân en het uitgeven van andermans geld

Hoe staat de provincie Fryslân ervoor? Dat is een gemakkelijke vraag om te stellen maar even iets moeilijker om te beantwoorden. De meest recente jaarstukken zijn van 2013. Ze zijn door de statenleden op 21 mei 2014 vastgesteld. Wat valt op aan dit document van 412 pagina’s? Ten eerste het aantal pagina’s, de vraag die wordt opgeworpen: moet dit zo uitgebreid? Kan een gebruiker hiermee uit de voeten? Je zet de hutspot voor de neus van de statenleden en laat de eters naar de ingrediënten maar raden. Smaakt het?, zo vraagt de serveerster. Ja, natuurlijk, want we blijven beleefd. En het is lekker veel. Wat een groot bord vol. Het lijkt wel feul foor weinig! Miskien is de proveensie wel Gratis! Liwwadders.nl dook in de boeken.

Ruggengraat

Ook opmerkelijk is dat de jaarrekening, die het inzicht geeft in de financiële positie van de provincie pas op pagina 382 verschijnt en slechts bestaat uit circa 20 pagina’s. Terwijl de jaarrekening, en in het bijzonder de balans, de ultieme resultante is van het handelen van de provincie Fryslân. Daaruit blijkt de ruggengraat van onze provinciale overheid. Eigenlijk zou je de balans meer prominent in de jaarstukken verwachten. Uit de balans maakt de beoordelaar direct de financiële positie van de provincie op.

Ondermaats

In algemene zin valt op dat specificatie, presentatie en toelichting op de balans beperkt zijn. Eigenlijk zwaar ondermaats om de gebruiker – burgers en controlerende statenleden – goed inzicht te geven in het financiële reilen en zeilen van het college van Gedeputeerde Staten van de provincie. Zo zijn bij het presenteren en toelichten de materialiteit zoek. Materialiteit zegt: benoem de belangrijke zaken en laat onbeduidende details achterwege. Zou men er belang bij hebben iets te verbergen en mist te verspreiden?

Lief- en leedpotje

Waarom zijn de liquide middelen zoals de ING kwartaal spaarrekening van 4.675 euro en de kas FP&C (of is dit het zogenaamde lief- en leedpotje van de afdeling Finance Planning and Control?) ter waarde van 1.448 euro wel openlijk vermeld in de boeken en bijvoorbeeld de uitgave aan het nieuwe provinciehuis van 70 miljoen euro niet? Om je te verantwoorden naar politici, burgers en andere gebruikers zou sprake moeten zijn van een meer duidend verhaal. Net als bij die hutspot. Of de fles wijn. Keurig vermelden wat er in zit. De toelichting die gegeven wordt op de balansposten is weliswaar ten dele elders in het enorme boekwerk opgenomen, maar zou voor het goede inzicht juist zijn plaats moeten hebben in de toelichting op de balans zelf.

Lutz Jacobi

De beperkte presentatie van de balans vloeit wellicht voort uit de Dagobert Duck-omgeving waarbinnen onze provinciale politici zich begeven. Die royale omgeving is er in de loop der jaren geruisloos ingeslopen. Er heest een zekere zelfverzekerdheid over de financiën terwijl het besef van wat er boven het hoofd hangt ongewis is. Geld genoeg. We spelen en schuiven wat met geld, maar zo zullen politici dit nooit benoemen. Of zoals PvdA Tweede Kamerlid Lutz Jacobi onlangs zei: bezuinigen op een bibliotheek terwijl het geld bij de provincie bij de plinten opspat? Legt u het ons maar eens uit.

Balans debet

Wat valt er inhoudelijk op als we kijken naar de balans debet per 31 december 2013? In ieder geval twee zaken.
– Onder de vaste activa staat meer dan 1,1 miljard euro aan beleggingen, waaronder deelnemingen in belangrijke nutsbedrijven als het waterleidingbedrijf Vitens en Alliander n.v.. Resteert nog een fors bedrag aan vrije beleggingen die ingezet kunnen worden.
– De provincie beschikt ook over liquide middelen van 405.270.353 euro. Dit is het bedrag dat men op de bank heeft staan. In 2015 ontvangt de provincie nog meer liquide middelen omdat er nog circa 250 miljoen euro van de totale opbrengst van 1,2 miljard euro op de rekening wordt bijgeschreven in verband met de verkoop van Nuon-aandelen.

Balans credit

Kijken we nu naar de balans credit. De provincie heeft een eigen vermogen van ruim 1,5 miljard euro, voornamelijk bestaande uit bestemmingsreserves. Een stukje eigen vermogen, in vaktaal beklemd of geoormerkt, bestemd voor specifieke doeleinden en activiteiten. Vaak politiek geïnitieerde onderwerpen in vakmanstaal strooigoed genoemd. Dat is het liefst wat een politicus doet: het uitgeven van andermans geld.

Conclusie: de provincie is uiterst solvabel en liquide. Het is uniek dat een organisatie zo liquide is. Is dat erg?

Vermogen

De vraag komt op: moet een dergelijk vermogen worden opgebouwd, met het actuele risico dat Den Haag een greep in de kas doet? Niet ondenkbaar omdat dergelijke oprispingen al zijn gehoord. Principieel is de vraag of vermogensvorming een taak is voor de overheid of zou dit bij burgers en bedrijven thuishoren, zoals in de zuidelijke lidstaten van de Eurozone te doen gebruikelijk is? Het geloof in de overheid is in deze landen, niet ten onrechte, niet al te groot. Waarom zou je collectieve voorzieningen als bijvoorbeeld de Nederlandse mega-pensioenpot (1300 miljard euro) onder toezicht van de overheid stellen? Met als risico een greep in de kas.

Huishoudens

Terug naar het vermogen van de provincie Fryslân, dan is het logisch en verdedigbaar dat de huishoudens en ondernemingen recht hebben op een stuk provinciaal vermogen. Logisch toch, die huishoudens en ondernemingen hebben immers het vermogen van de provincie via de energierekening toch ook opgebouwd? De verplichte afname van energie bij het Provinciaal Energiebedrijf Friesland (later Nuon) heeft enorme waarde gecreëerd.

Strooieffect

Een andere vraag: hoe rijk zijn we? En wat levert het strooieffect waar politici zich het liefst aan bezondigen op? Noem de megalomane projecten die de provincie initieert en financiert die nooit tot stand zouden zijn gekomen zonder de riante vermogenspositie maar op. Zonder geld had men die plannen nooit bedacht. Eigenlijk zou je de overheid hun geld willen afpakken. Zij hebben voldoende aangetoond hiermee niet te kunnen omgaan. Pas dan staan politici op die zich manifesteren als verantwoordelijke bestuurders en controleurs die in de traditie van Drees sober en doeltreffend de noodzakelijke maatschappelijke behoeftes realiseren.

Tot slot het advies aan nieuw gekozen politici in de provinciale staten:

Eis een leesbare jaarrekening. Analyseer de jaarrekening. Hou de focus op de grote lijnen. Stel vragen over de inhoud van de hutspot. En bekijk nog eens goed het bestedingspatroon van de overtollige provinciale liquide middelen met bijvoorbeeld als doel de koopkracht van burgers en de financiële positie voor ondernemingen te versterken.