Politiek café Leeuwarden met Gerard Janssen, Geu Luik, Thom Smit en Branka Stuve

(Bron: Omroep Hermes) In Politiek café Leeuwarden van afgelopen zaterdag blikten Gerard Janssen (FvD), Geu Luik (VVD), Thom Smit (SP) en Branka Stuve (D66) terug op de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart en gaven zij hun visie op de komende coalitievorming.

De politiek versplintert, in Leeuwarden net als in de rest van Nederland. Geu Luik (VVD): “Ik zie een gefragmenteerd landschap waarbij de grootste partij kleiner is dan voorheen. De partijen in het politieke midden schommelen allemaal rond de vier zetels. De VVD wil verantwoordelijkheid dragen in een coalitie, maar wil partijen die buiten de coalitie vallen in een vroeg stadium betrekken om een ‘valse start’ zoals vier jaar geleden te voorkomen.” Branka Stuve (D66) sluit zich daarbij aan: “Alle partijen moeten in een vroeg stadium betrokken worden. D66 staat open voor samenwerking met alle partijen.” Tom Smit (SP) ziet verrechtsing in het land die ook in Leeuwarden zichtbaar is: “Het politieke midden is naar rechts opgeschoven. Dit verklaart mede het grote verlies van de combinatie PvdA/GroenLinks in Leeuwarden.” Smit ziet door dit verlies ruimte ontstaan voor de SP, aangezien veel oude PvdA-stemmers de overstap naar de SP maken. Gerard Janssen (FvD) ziet de winst van één naar drie zetels als een mandaat van de kiezer, die zich volgens hem zorgen maakt over nationale thema’s zoals de asielproblematiek. Janssen typeert de gevestigde partijen (van VVD tot en met SP) als ‘kartelpartijen’, maar neemt dan toch wat gas terug als het gaat om de SP.

Een gevolg van de versplintering is de grote rol van fractieassistenten. Omdat veel kleine fracties uit slechts één persoon bestaan, worden deze assistenten ingezet als quasi-raadsleden. Hoewel fractieassistenten het woord mogen voeren namens hun fractie en door andere partijen ‘voor vol worden aangezien’ in de inhoudelijke discussie, hebben zij geen stemrecht. Alleen gekozen raadsleden mogen uiteindelijk stemmen in de besluitvormende vergaderingen. Janssen en Luik zien deze gang van zaken als een noodzakelijke praktische oplossing voor kleine fracties. De inzet van fractieassistenten op deze manier roept echter vragen op, omdat zij niet zijn verkozen. Dit kan leiden tot onduidelijkheid voor de burger over wie hen nu precies vertegenwoordigt in de raad. Luik: “De meeste fractieassistenten stonden wel degelijk op de kieslijst, zij het op een lagere positie, waardoor zij wel een zekere mate van democratische legitimiteit hebben. Het systeem is bovendien een effectieve manier om nieuwe politici ‘op vlieghoogte’ te krijgen.” Zowel Luik als Janssen zijn als fractieassistent begonnen, wat hen naar eigen zeggen heeft geholpen om snel kennis te nemen van de dossiers en de regels van het politieke spel. Overwogen wordt om de term in de komende periode te veranderen in ‘fractiewoordvoerders’ om hun rol en status duidelijker te maken.

De standpunten over de nieuwe opvanglocatie voor asielzoekers (azc’s) in Leeuwarden lopen uiteen. Volgens de Spreidingswet moet Leeuwarden voor het eind van het jaar 550 opvangplekken realiseren. Gerard Janssen neemt namens Forum voor Democratie een radicaal standpunt in en stelt dat alle asielzoekers in Nederland illegaal zijn, omdat zij via veilige landen zoals Duitsland of België binnenkomen en volgens het Dublin-verdrag in die landen asiel hadden moeten aanvragen. FvD pleit ervoor de grenzen te sluiten voor deze ‘gelukszoekers’ en niet mee te werken aan nieuwe opvanglocaties. Geu Luik (VVD) benadrukt dat de huidige noodopvanglocaties (zoals Heliconstate en Campanile) tijdelijk zijn en zullen sluiten zodra het nieuwe azc bij de vliegbasis klaar is. Deze nieuwe locatie is bedoeld voor 450 personen. Voor de overige 50-100 mensen moet dus nog een oplossing worden opgelost, aldus Luik. Voor Branka Stuve (D66) is de uitvoering van de Spreidingswet geen punt van discussie: “Nederland is een rechtsstaat en wetten moeten uitgevoerd worden.” Thom Smit (SP) is kritisch over de azc-locatie bij de vliegbasis, een plek aan de rand van de stad: “Uit het oog, uit het hart.” Smit pleit voor spreiding over de stad om te voorkomen dat alles neerkomt op kleine of arme wijken. Smit steunt de Spreidingswet, die volgens hem een goed middel is om de druk op Friesland te verlichten door ook rijkere gemeenten in Nederland te dwingen asielzoekers op te vangen. Smit betreurt het dat het oude belastingkantoor door de gemeenteraad is uitgesloten als mogelijke azc-locatie, ondanks eerdere discussies hierover. Dit pand zal nu worden verbouwd tot een hotel.

Bekijk de volledige uitzending op YouTube:

Beluister de volledige uitzending op Spotify: