Waarom smeren vrouwen hun onzekerheden weg achter make-up?

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous op zijn weblog)

Zoek jezelf, zuster

Ik ben niet zo�n liefhebber van geenstijl.nl, maar van de week kon ik mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen om het interview te zien dat Ella Vogelaar enige tijd geleden had met een �verslaggever� van deze nieuwssite. Dit gebeuren cre�ert een gevoel van plaatsvervangende schaamte vermengd met medelijden, maar ook met verbazing. Hoe is het mogelijk dat iemand, die zo weinig vermogen heeft om de pers te woord te staan, ooit minister is kunnen worden? Ella Vogelaar staat het huilen op het laatst nader dan het lachen. Ze tuurt secondelang in de camera zonder een woord te zeggen. Je wilt haar uit haar lijden verlossen, maar dat is onmogelijk. Niemand kan haar verlossen. Ze heeft zelf voor dit Gethseman� gekozen. Ze weet het, dat zie je in haar ogen. Ze zijn op jaar ondergang uit en dit spel gaat zij onherroepelijk verliezen. �Mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?�, zoiets moet ze hebben gedacht voor het oog van de camera van geenstijl.nl.

Gisteravond zag ik een interview met Ton Planken, zelf spindoctor die mediatrainingen geeft aan politici. Hij nam het voor Vogelaar op. Ze zou stelselmatig zijn neergesabeld door de media en Wouter Bos liet haar vallen als een baksteen. Maar geen woord over haar onvermogen om voor de camera normaal te communiceren. De interviewer van geenstijl.nl werd door Planken weggezet als een stuk schorriemorrie. Maar zo beroerd doet hij het nu ook weer niet. Hij blijft gewoon doorvragen over de mediatraining van de minister en de positieve effecten daarvan. Ella Vogelaar vindt dat een onbeschofte vraag, waarna ze dichtklapt. Ze zegt niets meer en loopt door. Op zich is dat een goede strategie, maar hou je daar dan ook aan. Nee, Ella gaat opnieuw in debat, zodat ze opnieuw verbaal wordt klemgezet. Geef dan een sneer. Snoer die brutale vlerk de mond met een opmerking onder de gordel. Zeg voor mijn part dat zijn gulp open staat, maar doe wat. Ella zwijgt en heeft een eindeloos medelijden met zichzelf. Ze ziet haar lijdensweg die nog tijden zal duren.

Bij Paauw en Witteman liet zij zich schofferen door Jort Kelder, zo gaat het verhaal. Welnu, ook die uitzending heb een teruggekeken op YouTube, want ik had hem destijds gemist. Ook bij deze gelegenheid is eigenlijk niet veel aan de hand. Jort Kelder gaat frontaal in de aanval. Hij bekritiseert het zwabberend beleid van de minister, dat het – nu nog versplinterd – rechts in de politiek in de kaart speelt en tot een eenheid smeedt. Ella Vogelaar heeft totaal geen verweer. Ze constateert de aantijgingen en klapt wederom dicht. Het is alsof ze telkens weer een wonderlijk lange pauze neemt voor de woorden echt tot haar doordringen. Alsof ze in New York zit en last heeft van de vertraging die de straalverbinding teweeg brengt. Weer dacht ik bij mezelf: hoe is het mogelijk dat zo�n brekebeen ooit minister is geworden.

Kennelijk wordt er toch heel slecht gescreend bij het zoeken naar een kandidaat-minister. Zou het toeval zijn dat het vaak vrouwen zijn die op een dergelijke manier door de mand vallen? Ik kan me niet aan de indruk onttrekken, dat positieve discriminatie bij dergelijke benoemingen een obstakel kan vormen. Er moet zonodig een vrouw op die post komen, dus wordt er te veel gekeken naar het gevraagde profiel en te weinig naar de vereiste kwaliteiten. Je zag het gebeuren bij Sarah Palin. Ook voor die functie was sterk behoefte aan een vrouw, om zodoende Hillary Clinton te doen vergeten en haar aanhangers bij Obama weg te kapen. Ella Vogelaar is vooral benoemd om Rita Verdonk te doen vergeten. Natuurlijk had ze kwaliteiten, anders was ze nooit in beeld gekomen, maar die kwaliteiten zijn kennelijk niet objectief getoetst aan de zware eisen die deze functie stelt. Haar vrouw-zijn was in feite een belemmering. Ze werd te lichtvaardig geschikt bevonden.

Zelf heb ik meerdere malen in sollicitatiecommissie mogen zitten voor allerlei leidinggevende functies. Telkens weer komt dan in de laatste ronde de vraag naar voren of een vrouwelijke kandidaat niet benadeeld wordt. Vooral als er ook een vrouw in de sollicitatiecommissie zit, komt die vraag vroeg of laat aan de orde. Oneigenlijke motieven gaan dan bij de eindselectie de overhand krijgen, niet zelden met rampzalige gevolgen als de kandidaat uiteindelijk een kat in de zak blijkt te zijn. We hebben het gezien bij Loekie van Maaren als burgemeester van Leeuwarden. Uit pi�teitsoverwegingen zal ik mij onthouden van het noemen van nog meer voorbeelden. Natuurlijk vallen ook wel eens mannen door de mand, maar niet op deze gronden. Niemand vraagt zich immers bij een sollicitatieprocedure af: hebben we soms een mannelijke kandidaat benadeeld. Alles er ook maar enige twijfel is over een man, dan haalt hij het niet, en dat is maar goed ook.

Bij Nova kwam Ella Vogelaar gisteren nog even langs. Ze was zwaar opgemaakt, zo viel mij op. Het haar was rood geverfd en de rode lippenstift, die zij sinds de persconferentie over haar aftreden als een soort oorlogskleur had aangemeten, leek nog roder dan de dag daarvoor. Hoe komt het toch dat vrouwen hun onzekerheden weg smeren achter dikke lagen make-up en lippenstift. Er zou eens een onderzoek moeten komen naar de de functie van de make-up bij de vrouw op leeftijd. Je kunt er heel wat verscholen lichaamstaal uit aflezen. De ouder wordende vrouw verstopt zichzelf achter deze make-up van oor tot oor. Ik kan me nog goed herinneren dat Yves Montand alle potjes met cr�me en oogschaduw van Simone Signoret bij de vuilnisbak zette. Als er iemand een kreukelkop had, dan was het Simone Signoret. Maar sinds de dag, dat ze zich niet meer opmaakte, speelde ze de prachtigste filmrollen. Zoek jezelf zuster, wees en blijf alleen jezelf.