Waarom onze Duitse buren zich zorgen maken om onze portemonnee

door Ben Stegeman (reactie onder het artikel)

Waarom onze Duitse buren zich zorgen maken om onze portemonnee

DEN HAAG / BERLIN – Het is een bevreemdend schouwspel dat zich momenteel afspeelt op het Europese toneel. Terwijl de Nederlandse regering in de statige zalen van het Binnenhof met droge ogen spreekt over macro-economische stabiliteit, begrotingsdiscipline en keurige staatsschuld cijfers, klinkt er in de straten van onze oosterburen een heel ander, onheilspellend geluid. Duitse waarnemers, economen en correspondenten kijken met een mengeling van verbazing en plaatsvervangende schaamte naar de “Polder-aanpak”. Hun oordeel is even hard als nuchter: de Nederlandse burger wordt door het beleid van het eigen kabinet vakkundig en systematisch volkomen financieel uitgekleed.

Decennialang gold Nederland als het gidsland, het gouden voorbeeld van hoe je een kenniseconomie combineert met sociale zekerheid en een bloeiende handelsgeest. Wij waren de slimme jongens van de klas. Maar wie vandaag de Duitse kranten openslaat, ziet een grimmig portret van een land dat zijn eigen fundamenten aan het wegetsen is. Waar Den Haag abstracte termen als ‘houdbaarheid’ en ‘koopkrachtplaatjes’ hanteert, zien Duitse correspondenten een bevolking die aan de rand van een financiële afgrond balanceert. De “gewone man”, de ruggengraat van de samenleving, is verworden tot de melkkoe van een onverzadigbare overheid.

De cijfers liegen niet, al probeert de politieke retoriek ze vaak te verbloemen. De belastingdruk in Nederland behoort inmiddels tot de allerhoogste van Europa. Gecombineerd met zorgpremies die sneller stijgen dan de zeespiegel en energiekosten die door ideologisch gedreven keuzes de pan uit rijzen, ontstaat er een giftige cocktail. In Berlijn, waar men zelf ook worstelt met de Energiewende, kijkt men met ongeloof naar de Nederlandse gasprijs en de lastendruk op arbeid. De conclusie van de Duitse waarnemer is simpel: in Nederland loont werken nauwelijks meer, en sparen is voor de middenklasse een utopie geworden.

Het meest pijnlijke aan deze “Polder-aanpak” is de bureaucratische rondpompmachine. De overheid plukt de burger eerst kaal via directe en indirecte belastingen, om vervolgens via een duizelingwekkend woud aan toeslagen, subsidies en compensaties een fractie van dat geld terug te geven. Het is een systeem van beademing op een lege maag; een manier om de burger afhankelijk te houden van de grillen van de staat. De Duitse media wijzen er terecht op dat deze constructie niet alleen economisch inefficiënt is, maar ook de sociale cohesie ondermijnt. Het gevoel dat je, ongeacht hoe hard je werkt, aan het eind van de streep steeds minder overhoudt, vreet aan het moreel van de natie.

Waarom zien de buren dit scherper dan wijzelf? Misschien omdat wij in Nederland verslaafd zijn geraakt aan de consensus van de middelmaat. We polderen onszelf de afgrond in, terwijl we elkaar schouderklopjes geven over onze stabiele kredietwaardigheid bij internationale kredietbeoordelaars. Maar wat heb je aan een ‘Triple A-rating’ als je bevolking de energierekening niet meer kan betalen zonder in de schulden te raken? De Duitse bezorgdheid is een broodnodige spiegel. Als de buren beginnen te fluisteren dat je huis op instorten staat terwijl jij de voordeur nog eens extra in de verf zet, is het tijd om de constructie te controleren.

De prijs van de Nederlandse stabiliteit wordt momenteel volledig betaald door de individuele burger, wiens financiële weerbaarheid tot op het bot is afgekloven. Het beleid in Den Haag lijkt meer gericht op het tevredenstellen van de Europese begrotingsregels en abstracte klimaatdoelen dan op de reële welvaart van de mensen die het land draaiende houden. Als we de waarschuwingen uit Berlijn blijven negeren, riskeren we een scenario waarin de polder niet langer een bron van voorspoed is, maar een moeras van financiële uitputting. Het wordt tijd dat de politiek stopt met het managen van cijfers en weer gaat zorgen voor mensen. Want een gidsland zonder burgers die de rekeningen kunnen betalen, is een gidsland dat de weg volledig is kwijtgeraakt.

=============

(ingezonden, naam bekend bij de redactie)

Ben Stegeman krijgt in Liwwadders van 30 maart volop de ruimte om via Duitse waarnemers zijn beklag te doen over de financiële positie van de Nederlandse burger. Om te beginnen stelt hij dat de belastingdruk in Nederland tot de allerhoogste behoort in Europa. Niet waar. Volgens cijfers van Eurostat tot de middenmoot (zie: Financieel Dagblad van 4 november 2025). Vervolgens de zorgpremies die volgens Stegeman sneller stijgen dan de zeespiegel. Die zeespiegel stijgt niet zo heel erg snel maar de Nederlandse zorgpremies ook niet. Die stijgen wel maar hoe had Stegeman het dan willen hebben: de toegenomen zorgconsumptie zal toch betaald moeten worden. Een gevolg dus van volume, niet van prijsstijgingen.

Dan de energiekosten die door ideologische keuzen de pan uit rijzen. Hij bedoelt waarschijnlijk de keuze om de energieopwekking te verschuiven van fossiel naar duurzaam. Dat is geen ideologische keuze maar het als zodanig bestempelen door Stegeman is dat wel. De kosten van fossiele energie waren/zijn vooral lager omdat de externe effecten niet in de prijs zitten: milieubelasting vooral. Maar als je die milieubelasting domweg ontkent dan heb je vrij eenvoudig het eigen gelijk beargumenteerd. Overigens: de grootste recente stijging van de energieprijzen kwam door de oorlog in Oekraïne. Over ideologie gesproken.

Dan de belasting van arbeid die in de ogen van de Duitse waarnemers veel te hoog is. Welnu, het instituut Molinari heeft uitgerekend dat Nederlanders in vergelijking met andere Europeanen het meest over houden van hun salaris (na aftrek dus van de belastingen); meer dan in Duitsland bijvoorbeeld. Dus: waar heeft Stegeman en zijn Duitse waarnemers het over.

Tenslotte nog dit: Stegeman had toch kunnen weten dat als één land zichzelf op slot heeft gezet door een strikt begrotingsbeleid dat Duitsland is. Zoek maar eens op ‘Schuldenbremse’. Dus Duitse waarnemers zullen op het Nederlandse begrotingsbeleid niet veel kritiek hebben gehad: zeer flexibel, past zich aan aan de conjunctuur en zet zichzelf niet op slot. Als Stegeman wil weten waar dat Duitse beleid toe geleid heeft: ga eens stukje in Duitsland met de auto rijden en probeer ondertussen met 5G op je mobiele telefoon je favoriete navigatie app te gebruiken. Succes.