Uitgever Abe de Vries: LC moet zich sterker richten op eigen regio

(tekst: Friese Pers-uitgever Abe de Vries en anderen op weblog van De Vries)

Strategische herori�ntatie van de Leeuwarder Courant op Friesland

Help, de krant verzuipt!

�Help, de krant verzuipt!�, kopte het hoofdblad van Friesland, de Leeuwarder Courant, zaterdag 6 december op pagina 17, diep in het regiokatern. Het weggestopte artikel is illustratief voor het gevoel van machteloosheid in dagbladland. Met de kranten gaat het immers slecht, al jaren. Eigenlijk is er niet veel aan te doen, dat is nu net het beroerde ervan. Het is de schuld van, en journaliste Nynke Smedeman somt op, �de opkomst van internet, teruglopende advertentie-inkomsten, buitenlandse investeerders, oplagedalingen �n de kredietcrisis�.

De ganse Nederlandse dagbladsector hoopt dat minister Ronald Plasterk (onderwijs, cultuur en wetenschap) meer geld zal willen stoppen in het Stimuleringsfonds voor de Pers, zodat de geteisterde kranten de komende jaren de ergste lekken kunnen dichten. Het aantal regionale dagbladen in Nederland is de afgelopen jaren gedaald van 40 naar 18, meldt de LC. Je vraagt je af welke krant straks aan de beurt is. Vergis je niet, ook aan de Sixmastraat gaan de zaken moeizaam. Al sinds 2002 lopen de lezers weg. De afgelopen vijf jaar is het aantal abonnees met minstens 15 procent geslonken.

Misschien is er inderdaad niets aan te doen. Maar het kan ook zijn dat de productvisie � of hoe heet zoiets? � niet meer deugt. Het zou zomaar kunnen dat de krant, deze krant, niet langer het product is dat de nieuwsconsument zoekt en waarvoor hij wil betalen. De vraag is dan wat voor soort krant de LC w�l moet worden, wil zij haar bestaansrecht veilig kunnen blijven stellen. Ik geloof dat de krant die vraag niet langer uit de weg kan gaan.

De grote gratis informatiestroom

De plaats van de LC in de Friese wereld is de afgelopen 20 jaar veranderd. De gemiddelde lezer heeft er talloze nieuwsbronnen bijgekregen, waarvoor hij niets hoeft te betalen. Hij maakt almaar uitbundiger gebruik van zijn steeds weer nieuwe mogelijkheden. Er zijn honderden televisie- en radiozenders en supersnelle, goed ge�nformeerde internetsites voorhanden, dus over werkelijk alle mondiale en nationale onderwerpen die hem interesseren neemt hij onbekrompen en van alle kanten het nieuws tot zich. Desnoods met analyses, duiding, achtergrond, meningen van allerhande slag en wat niet al.

Zijn blik op de wereld is, kortom, ruimer geworden. Zijn uitzicht wordt niet langer bepaald door een dagblad dat bij hem in de bus valt. Meningen van journalisten, die uit hoofde van hun beroep proberen een meerwaarde toe te voegen aan de mondiale grote gratis informatiestroom, die meningen zeggen hem minder dan vroeger. De krant is, helaas of gelukkig, voor hem geen meneer meer. Ze is soms een spiegel, soms een filter. Hij wil zich erin kunnen herkennen. Dat is alles.

Het informatielandschap is veranderd. Nu de LC nog.

Toekomst in de regio

Stelling: een krant is een commercieel product, dat wordt gemaakt omdat er voldoende kopers voor zijn.

Vrij vertaald: een krant wordt gemaakt voor de abonnees en de adverteerders. Hoe meer abonnees, hoe meer adverteerders. De hamvraag is nu: aan wat voor soort regionale krant hebben die abonnees de grootste behoefte? In de �oude journalistiek� gold dat niet als een bijzonder interessante kwestie. De redactie bepaalde zelf wel wat belangrijk was, de abonnee had nauwelijks keus en wist niet beter. Zo ging het lange tijd, zegt tot ruwweg de jaren negentig van de vorige eeuw. Toen kwam er, vrij plotseling, �trouble in paradise� en sindsdien is het onrustig gebleven. De abonnees lopen nog altijd weg, 3 tot 5 procent per jaar. Ze vinden dat de krant hun geld niet waard is. Elders tikken ze gratis op de kop waarvoor de krant koppig en uit alle macht wil dat ze betalen. Dat doen die lezers domweg niet, ze zijn niet gek. Wat heet, ze nemen hele netwerken van adverteerders in hun vlucht mee.

De toekomst van de LC ligt in de regio, nergens anders. Alleen daar kan de krant een product bieden dat anderen niet, of lang niet zo goed, voorelkaar kunnen boksen. Als niemand anders kent de krant daar z�n pappenheimers. Als het waar is dat de toegevoegde waarde van het commerci�le product �krant� groter wordt naarmate dat product informatiever is, adequater, scherper, uitdagender en vollediger, dan zal de krant, om als vitale bedrijfstak te overleven, beeldbepalend moeten willen zijn. Of niet zijn.

Daarom zou de LC zich strategisch moeten herori�nteren op de eigen regio, dat wil natuurlijk zeggen, op Friesland.

Regionaler en toch compleet

Voor het algemene lezersgedrag is de belangstelling waarmee de krant de gebeurtenissen in het eigen verspreidingsgebied volgt, maat- en doorslaggevend. Die intu�tieve overtuiging wordt bevestigd door alle lezersonderzoeken. De lezer zoekt niet op de eerste plaats naar binnen- en buitenlands nieuws, Haagse beslommeringen of het scherpzinnig commentaar van zijn LC over de wantoestanden in Zimbabwe. Hij zal de wijze vermaningen van Leeuwarden aan de wereld allicht met een in gepeins gehuld genoegen tot zich nemen. En toch, en toch. En toch leest hij n�g liever een goede selectie van iets nieuws, iets zinnigs en iets intelligents over zijn eigen omgeving.

Uit recent onderzoek (Doelgroepenonderzoek NDC, 2007) bleek zonneklaar dat de meeste lezers hun krant op de eerste plaats navlooien op het regionale nieuws. Daarna � op grote afstand � komt de (regionale) sport, dan komen beurs en financi�n (economie), op de vierde plaats staan politiek en opinie, en op de laatste plaats kunst en cultuur. Nergens is uit onderzoeken gebleken dat lezers geen kennis willen nemen van binnen- of buitenlands nieuws, integendeel, die rubrieken scoren altijd hoog. De ambitie om met veelsoortige content de concurrentie aan te gaan met een stortvloed aan nationale, internationale en bovendien multi-mediale nieuws-aanbieders, hoeft dus niet te worden opgegeven. De wereld is belangrijk, logisch, ze is alles wat er is. Ze moet alleen in het perspectief worden gezet van een werkelijk regionale krant.

En zo�n perspectief kan toch veel consequenter en bewuster worden toegepast? De krant van zaterdag 6 december is een goed voorbeeld van een krant uit balans. De opening was een al eeuwen in de lucht hangend GPD-nieuwtje, namelijk dat er in Nederland minder huizen zouden worden gebouwd. Het ronduit schokkende bericht, onder op de voorpagina, dat het kabinet vanwege redenen van nationale waterberging reeds besloten zou hebben om acht historische havens langs de IJsselmeerkust te �reconstrueren�, onder meer in diverse Friese dorpen en steden, kwam toch eerder in aanmerking als opening. In de bijlage vond ik een belangwekkend artikel over de toenemende verrommeling van de ruimte. Jammer en ook typerend: het ging niet over Friesland, maar over de rest van Nederland. Waarover in de regel veel goeds valt op te merken, behalve dan dat de LC daar niet verschijnt. (Er stond een foto van de Leeuwarder stadsrand bij, dat weer wel.)

Hartstochtelijker

Eigenlijk is het simpel. De leidende regionale krant in Friesland moet zich hartstochtelijker met de provincie bemoeien, wil ze in de toekomst nog een rol van betekenis in het leven van voldoende abonnees blijven spelen. Probeer het je eens voor te stellen. Al die veranderingen die op die IJsselmeerdijken af komen. Maak er een kwestie van. Vind �s een keer ergens iets van, als krant. Gooi een baksteen door een salonruit. Blaas een afvaloven op, stop een haak, zet een Centrale As een hak.

Waarmee ik maar wil zeggen dat ieder onderwerp dat lokaal en regionaal de gemoederen fors in beroering brengt, voor de LC zou kunnen zijn wat de Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn voor The New York Times. Maak dat iedereen je wil lezen, maar graag wel zonder journalistiek gesjoemel. Louter door betrokkenheid te tonen in je keuzes. Concreet gezegd: lokale, regionale en provinciale verslaggeving, analyses, commentaren, reportages en interviews verdienen een veel prominentere plaats in de krant. Het gaat om een mentale verandering, die uiteindelijk wellicht in een andere katern-indeling tot uitdrukking kan komen, maar die zich in ieder geval duidelijk laat kennen in een scherpe en herkenbare selectie van informatie voor de voorpagina.

Regionaliseren van een krant is kiezen voor een aangepaste bestaansreden, voor een balansverschuiving, een ander accent. Daar zullen de lezers op moeten worden voorbereid en misschien kan het eerst abonnees kosten. Het zij zo. Abonneeverlies is er nu in ieder geval, dus het bezwaar kan slechts ten dele gelden. Toenemende concentratie op de regio is een factor die het succes-op-termijn van een regionale krant juist gunstig zal be�nvloeden, helemaal als er een heldere formuleverbinding komt met een eveneens sterk geregionaliseerde internetsite. De krant komt terug als onmisbare schakel in een nieuws- en informatieketen. Van een massale lezersvlucht is dan geen sprake. Een beperkt aantal opzeggers in het begin staat tegenover winst over een langere periode.

De krant anno 2020

Regionalisering kan de voortdurende uitholling van de maatschappelijke relevantie van de krant misschien niet stoppen, maar allicht tegengegaan. Een argument dat geen journalist onberoerd kan laten.

Denk je eens in, in 2020 bestaat de �Ljouwerter� misschien niet meer. Is ze een kopblad geworden van De Telegraaf, een krant die veel interesse toont in de regio, ook op internet. Het sprinkhanenkapitaal heeft gewonnen. Bij de LC werken nog zo�n 30 redacteuren. NDC mediagroep heeft andere takken van sport gevonden en is als concern minder afhankelijk geworden van de dagbladen.

Hopelijk, waarschijnlijk, zit dat sombere toekomstbeeld er vreselijk naast. Het belang van een grote, onafhankelijke krant voor de leefbaarheid en de maatschappelijkheid van een regio is nauwelijks te overschatten. Het zal dus beslist anders gaan. De krant, de Leeuwarder Courant, heeft in 2020 een nieuw publiek gevonden. Een strategische herori�ntatie op Friesland redde haar uit de verdrinkingsnood die ze ooit bij een minister klaagde.

Gepubliceerd door Abe de Vries om 0:03 | Permanente link
TrackBack
TrackBack URL van dit bericht:
http://beheerpagina.web-log.nl/t/trackback/89577/4945284

Hieronder vind je links naar weblogs die verwijzen naar Help, de krant verzuipt!:
Reacties
Un prima (praat-) stuk. Spitech dat de hoofdredaksy fan de LC allienech mar intern reageart…

Geplaatst door: Henk van der Veer | 12 december 2008 om 11:28

It tal minsken dat literatuer lest rint net lykop mei it tal lju dat de krante lest – dat is ornaris folle mear. Yn it ferline lies in 10% literatuer.
It underwiis yn Baskelan yn it Baskysk is fierhinne breder as yn it Frysk. Skoalmasters en -juffers wurde ferplichte it Baskysk te learen en dernei ek te jaan. Soks wurket posityf wat it lezen fan kranten oanbelanget.

Fierder binne hjir 2 Baskyske tv-stjoerders, ien yn folslein Baskysk, en de oare yn it Spaansk. 16 oeren deis alle dagen fan ‘e wike.
NB: der wenje net 2,5 miljoen minsken mar in lytse 2 miljoen (ynklusyf Fransk Baskelan).

Geplaatst door: josse de haan | 11 december 2008 om 10:52

Ha Abe,

Je begrijpt dat de laatste zin uit je betoog, overigens steun ik de richting, als belangrijkste factor beschouw. Zonder duidelijke strategische herorientatie op de kwaliteiten van Frysl�n geen duidelijke toekomst voor de krant. Met station Frysl�n 2018 hopen we daar een eerste aanzet toe te geven!

Groet
Klaas Sietse

Geplaatst door: Klaas Sietse | 11 december 2008 om 8:31

It publyk dat Frysk l�st rint fan 200 (Hjir, liter�r tydskrift) fia 700 (de Moanne, algemien-kultureel tydskrift) oant 10.000 (De oerpolder, s�ksesroman). Ergo, in massamedium dat oerskeakelje wol fan it Nederl�nsk op �s moaie sprake hat domwei gjin wetter om yn te swimmen. Foar dy konkl�zje haw ik gjin �ndersiken nedich (ik ken se oars ek net). Wat Baskel�n oanbelanget, hoe leit it d�r mei it �nderwiis yn it Baskysk hinne?

Geplaatst door: Abe | 11 december 2008 om 0:02

Ynteressant te witten:
Baskenlan hat ien folslein Baskysk deibled (Berria), ien deibled mei 50% Baskysk en 50% Spaansk nijs (Gara), in El Pais (lannelik en wichtich yn Spanje) mei op freeds 4 siden Baskysk/Katalaansk/Galisysk, en El Diario Basco yn San Sebastian/Donostia(deibled) mei elke dei in pear siden Baskysk.
Baskenlan hat 2,5 miljoen ynwenners + lezers oan us side (Fransk Baskenlan). Mei oare wurden, ik stim yn mei Koos Tiemersma syn idee – de LC hat kans fan oerlibjen as se wat mear Frysk bruke soene, alteast net de yndruk jouwe op it Frysk te skiten. En Abe haadredakteur? It kin altiten better as mei de grize Rimmer Mulder, fan wa’t ik noch nea ien wichtich stik lezen haw.

Geplaatst door: josse de haan | 10 december 2008 om 18:29

Mear Frysk = minder abonnees. W�r komt dy stelling wei? Basearre op �ndersyk of it typys Fryske fermoeden dat �s memmetaal mear l�st as lust w�ze moat?

Ik leau der yn alle gefallen neat fan! De Ljouwerter soe him ris wat bewuster wurde moatte fan it feit dat it om in regiobl�d giet en dat d�r it ferskil makke wurde kin.

Geplaatst door: Koos | 10 december 2008 om 17:29

Ik kan dit stuk niet anders lezen dan een verscholen sollicitatie. Bovendien ligt je hart primair in de journalistiek. Al je andere aspiraties zijn ingewikkelde omwegen om vooruit te komen. Zelfs de Friese literatuur. Dit is geen sneer of wat dan ook, maar een objectieve observatie op afstand. Wait and see.

Geplaatst door: huub mous | 9 december 2008 om 21:27

Goeie Koos, Huub, tsja, ik ha in prachtige baan en bin boppedat net geskikt as haadredakteur. Boppesteand stik is bedoeld om de diskusje oer de rjochting fan de krante te befoarderjen. It is skreaun �t belutsenens, dat is alles. Oer it Frysk yn ‘e krante: dat moat yndied net minder wurde, mar belangryk mear Frysk soe noch mear ferlies fan abonnees opsmite. Sa leit no ienris de twatalige sitewaasje derhinne, en dat sil ek wol sa bliuwe, oant ‘de polityk’ en dus de befolking fan Frysl�n besl�t om mear wurk te meitsjen fan Frysk �nderwiis…

Geplaatst door: Abe | 9 december 2008 om 20:57

Abe as nije haadredakteur? Is that the question? Wat my oanbelanget yn alle gefallen net, de ynh�ld fan it stik sels is nijsgjirriger. Ik soe der noch wat oan taheakje wolle. Mear omtinken mei de regionale situaasje h�ldt foar my �k automatys yn dat de Fryske taal in d�dliker plak heart te krijen yn ‘het hoofdblad van Friesland.’ Miskien dat ik dan wer in abonnemint nim…

Geplaatst door: Koos | 9 december 2008 om 17:06

Wordt Abe de Vries als ‘redder in de nood’ de opvolger van Rimmer Mulder? Ik heb niet altijd gelijk, maar vaak w�l. De LC verkeert in zwaar weer, maar …: ‘Als de nood het hoogst is, is de redding nabij.’

Op 29 augustus 2006 wist niemand in Friesland, dat Abe de Vries de nieuwe directeur van de Friese Pers Boekerij was geworden. De primeur was op mijn weblog te lezen, waarbij ik aan het slot van mijn betoog nog een voorspelling deed voor de toekomst: ‘Je weet maar nooit hoe een koe een haas vangt.’

Inmiddels zijn we ruim twee jaar later. Read my lips. Lees en huiver:

29 augustus 2006

Wat betekent deze aardverschuiving? Gaat Abe het anders aanpakken bij de Friese Pers? Zal zijn benoeming er toe leiden dat veel auteurs van uitgeverij zullen gaan veranderen? Eerlijk gezegd denk ik dat het allemaal zo�n vaart niet zal lopen. Abe zal bij de Friese Pers duidelijk op de centen moeten letten. Het is geen geheim dat het zakelijk gezien niet goed gaat binnen de Friese uitgeverswereld en met de Friese Pers al helemaal niet. De symbiotische relatie die binnen dit bedrijf bestaat tussen de uitgeverij en de krant heeft waarschijnlijk zijn langste tijd gehad. De uitgeverij zal voortaan zelf zijn broek moeten ophouden en dat betekent: verzakelijking en vercommercialisering. Dus meer voorspelbare publieksuitgaven en minder risicovolle kwaliteit zoals literatuur en po�zie.

De vraag dringt zich dan ook op of De Friese Pers Boekerij met Abe de Vries wel een goede keus heeft gemaakt. Kennelijk had men behoefte aan een inhoudelijke injectie na het vervroegde pensioen van zwaargewicht Peter Karstkarel. Maar Abe is geen Karstkarel en De Friese Pers is geen Bornmeer. Een ding is zeker: mijn voorspellende gave is weer eens bevestigd. Vorig jaar voorzag ik dat Abe � na zijn benoeming als recensent bij de LC- een komeetachtige carri�re bij de Friese Pers tegemoet zou gaan. Ik had hem alleen als nieuwe hoofdredacteur in gedachten en niet als directeur van de uitgeverij. Maar je weet nooit hoe een koe een haas vangt. Abe is een winnaar en �the winner takes it all.