In Zuid-Europa noemen ze dat corruptie. Hier noemen we het ambitie

Op de Eewal

Ook deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief; mei 2012

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous op zijn weblog)

Wat is er toch met Isabelle aan de hand? 25 mei 2012

Na afloop van het PvdA-debat, maandagavond in de Bres, bleef ik nog wat napraten met enkele coryfeeën uit het lokale PvdA-circuit. Ik stelde toen de vraag: Wat is er toch met Isabelle Diks aan de hand? Waarom is zij als wethouder cultuur zo onzichtbaar in het hele debat rond ‘Leeuwarden 2018?’ Heeft zij zelf gekozen voor deze radiostilte? Wordt haar van hogerhand de mond gesnoerd? Heeft zij haar hand overspeeld met Parnas? Of leeft zij soms in onmin met Ferd Crone? Toen ik deze vragen stelde keken enkele omstanders wat besmuikt voor zich uit. Kennelijk wisten zij iets wat ik niet weten mocht. Men was bang dat het antwoord de volgende dag op mijn weblog zou staan. Maar wat moet er zo nodig verzwegen worden? Na een aansporing van mijn kant om toch vooral open en transparant te zijn, liet men de blik zakken naar de grond. Laat de naam Isabelle Diks vallen in verband met ‘Ljouwert 2018′ en men trekt een gezicht alsof je zojuist de deksel hebt gelicht van een pan bedorven soep.

Wat is hier toch in hemelsnaam aan de hand? In de afgelopen dagen ben ik door meerdere mensen benaderd, ook vanuit de PvdA. Men vroeg mij of ik mij niet wat meer kon gaan bemoeien in het vastgelopen voorbereidingsproces van ‘Leeuwarden 2018′. Kennelijk heeft men behoefte aan opbouwende kritiek. Bovendien schijn ik met mijn verhaal de indruk te hebben gewekt, dat er wat mij betreft nog te praten valt. Ik zou misschien zelfs bereid zijn om mij inhoudelijk met de zaak te gaan bemoeien, al was het maar in adviserende zin. Mijn inhoudelijke en organisatorische ervaringen als voormalig artistiek leider van het Frysk Festival zouden misschien van nut kunnen zijn. Welnu, laat ik voor eens en altijd duidelijkheid bieden. Ik sta niet te trappelen om opnieuw in de arena te treden. Sterker nog: om de gevleugelde woorden van wijlen Pim Fortuyn te parafraseren: Ik heb er geen sin an.

De belangrijkste reden is het culturele klimaat, de sfeer van kortzichtigheid en verzakelijking, die ik de laatste jaren dat ik nog beroepsmatig werkzaam was van zeer nabij heb leren kennen. Je moet tegenwoordig voor alles uren schrijven. Elke dienst word vertaald in een product en iedereen houdt elkaar van bovenaf in de gaten. Binnen de culturele instituten is er te weinig flexibiliteit, te weinig bevlogenheid ook om verder te kijken dan wat het eigen korte-termijn-belang vraagt. Het ‘spreadsheet-management’ is in het afgelopen decennia zo diep ingedaald bij de culturele instellingen, dat elk eigen initiatief en al te grote inhoudelijke betrokkenheid in de kiem wordt gesmoord. Elke instelling werkt op zijn eigen eiland met de blik naar binnen gekeerd. Het zou me niet verbazen dat dit één van de redenen is geweest waarom Jannewietske de Vries bij haar ambitie om Friesland culturele hoofdstad te maken van begin af aan gekozen heeft voor een benadering van onderop, buiten de gevestigde instituten om.

Ik weet niet precies waarom ze dit zo heeft gedaan. Ik vermoed dat het een mengeling is van naïviteit (het Simmer 2000). Elfstedentocht (pikefelgevoel) en opportunisme. Als je al te nadrukkelijk een beroep doet op de culturele instellingen zullen die in de huidige verzakelijkte sfeer meteen financiële compensatie vragen. Bovendien heb je dan niet meer de handen vrij voor noodzakelijke structurele bezuinigingen in de komende jaren. Ik denk dat dit ook een van de redenen is waarom Isabelle Diks zich tot nog toe zo gedeisd houdt. Daarnaast is het voor ingewijden al tijden duidelijk dat Isabelle niet goed met Jannewietske door één deur kan. Dat maakt het er allemaal niet makkelijker op.

Ook Andries van Weperen, met wie ik na afloop van het debat maandag nog even sprak, loopt met veel kritiek rond over de huidige gang van zaken, ook is hij te fatsoenlijk om deze kritiek aan de grote klok te hangen. Als organisator van het laatste Frysk Festival is hem nooit om zijn mening gevraagd, noch door de provincie, noch door de gemeente, noch door de stichting CH 2018. Zelfs niet toen het bestuur van de stichting Frysk Festival onlangs zijn eigen stichting heeft opgeheven. Het bestuur van de stichting CH 2018 wil in 2013 een grote culturele manifestatie organiseren, maar ik begreep van Siem Jansen – bij de perspresentatie onlangs – dat daarover nog niet eens met Tryater is overlegd. Zo werkt men momenteel overal langs elkaar heen. Wil je dit verlammende klimaat echt veranderen, dan is er eerst nog heel wat zendingswerk te verrichten bij de bestuurders van gemeente en provincie. En daarna ook bij de culturele instellingen. Er is een radicale mentaliteitsomslag nodig. Weg met dat benauwde product-denken en al die urenschrijverij.

Overigens blijkt mijn inschatting, dat de besluitvorming over de voortgang van ‘Leeuwarden 2018′ een gelopen race zou zijn, wat voorbarig te zijn geweest. Het is momenteel fifty-fifty in de Leeuwarder gemeenteraad. Hoe bij Staten de kaarten liggen is nog niet bekend. Op zich zegt dat allemaal niet zoveel, want ook in januari j.l. bleek dat de neuzen al gauw weer in dezelfde richting staan als het puntje bij paaltje komt. Er heerst bij meerdere politieke partijen tegenwoordig een ijzeren fractiediscipline. Dat maakt de politiek er niet geloofwaardiger op. Dat is ook een van de redeneren waarom ik zelf nooit in de politiek zou gaan.

Wat de organisatie van Leeuwarden 2018 vooral opbreekt zijn de lijken in de kast. Er is nog steeds geen helder zicht op de financiële strop van vorig jaar, toen Henk Keizer er een puinbak van heeft gemaakt. Ik hoorde maandag dat er in de afgelopen maanden nog nauwelijks inhoudelijk contact is geweest tussen de bidbook-groep en Jocco Eijssen, de top-ambtenaar die vanuit de gemeente als projectleider is benoemd. Deze Jocco is in de afgelopen periode vooral bezig geweest met financieel puinruimen. Het niet verkrijgen van een accountantsverklaring voor de financiële afrekening van 2011 is wat dat betreft een teken aan de wand.

Het bestuur van de stichting CH2018 heeft financiële contracten getekend, niet alleen met Henk Keizer, maar ook met twee andere medewerkers. Dat levert wachtgeldverplichtingen op. Vandaar dat niemand zich afvraagt waar die 7 ton als eerste bijdrage voor 2018 nu eigenlijk nodig was. Toch niet om azalea’s in Leeuwarder plantsoenen te planten. Dat geld was nodig om puin te ruimen. De twee ton die nu wordt gevraagd zou bedoeld zijn voor de laatste twee maanden van dit jaar. Wie dit nog gelooft moet wel erg naïef zijn. Het verhaal krijgt veel weg van een bodemloze put. Het wordt tijd dat Rommert Krijtenburg maar weer eens uit de school gaat klappen. Als voormalig adviseer van de stichting beschikt hij over zeer relevante informatie.

Al met al wordt het steeds meer duidelijk waarom Isabelle Diks schittert door afwezigheid. Zij ziet dit hele gedoe met lede ogen aan. Ze is binnen het college door het stof gegaan met haar missie om Parnas te ontmantelen, en ziet nu hoe er met geld gesmeten wordt zonder dat daar een haan naar kraait. Overheidsgeld moet je niet al te makkelijk beschikbaar stellen, want dan gaat jan en alleman in de pot graaien. Een studiereisje hier, een vriendendienst daar. In Zuid-Europa noemen ze dat corruptie. Hier noemen we het ambitie. De huidige graaicultuur heeft uiteindelijk ook de culturele sector in zijn greep gekregen.

Dat is misschien wel de meest treurige conclusie die in dit hele verhaal naar voren komt. Een manifestatie als Simmer 2000 is in dit klimaat niet meer mogelijk om over een ‘Frysk Festival oude stijl’ maar te zwijgen. Als je verstandig bent, dan blijf je hier ver uit de buurt. Het project ‘Leeuwarden 2018′ gaat ten onder aan opportunisme, kortzichtigheid en een mentaliteit van ‘pakken wat je pakken kan.’ Isabelle Diks weet dat. Ze is niet gek. En het zijn er meer die dat weten. Ach Isabelle, het wordt niets zonder jou. Maar mét jou helaas ook niet.

Foto’s: Harrie Muis