Frida Boeke: Het droomidee dat veel mensen hebben bij freelancen is vals

(tekst: Villamedia)

Frida Boeke: ‘Het droomidee dat veel mensen hebben bij freelancen is vals’

Ze werkte voor Heineken waar ze voor ‘bolsjewiek’ werd uitgemaakt. Nu bekritiseert ze journalisten die Israël sparen. Schrijver, columnist en podcastmaker Frida Boeke heeft een column in het Financieele Dagblad en schreef een smakelijk boek over de dilemma’s van haar werk. Volgende week dinsdag 10 juni spreekt ze op het Villamedia/NVJ-event ‘De Nieuwe Freelancer’. Het event is al volgeboekt, maar voor de thuisblijvers is er dit interview.

In hotel restaurant American aan het Amsterdamse Leidseplein hangt ze haar Burberry jas argeloos over de stoel. ­Vintage, dat wel.

Frida Boeke (1991) is een wandelende paradox. Ze noemt zichzelf ‘activistisch’, maar werkte eerder voor het ‘hyper-commerciële’ Heineken, waar ze bolsjewiek werd genoemd, maar ook veel leerde toen ze bier verkocht in Congo.

Ze ageert tegen immorele influencers, maar weet ook dat je jezelf moet presenteren als journalistiek merk. En ja daarbij mag je best een portie ‘micro-needling’ inzetten om er jonger uit te zien. ‘Ja, ja, ook ík ben slachtoffer van het patriarchaat.’

Ze streeft naar een florerend freelance­bestaan, maar verlangt soms naar haar vaste salaris. Ze vindt dat journalisten zich af en toe verschuilen achter ‘een masker van neutraliteit’ maar gelooft ook dat ‘en-en’ denken de beste houding is om tot waarheidsvinding te komen. ‘Maar dan moet je de waarheid wel onder ogen durven zien.’

In haar boek ‘De tijd van je leven’ ontrafelt de columnist schijnbare tegenstellingen die freelancers tergen. De keuze tussen geld of engagement, de afweging tussen vrijheid of vastigheid en het gevecht tussen privétijd en zakenuren komen op ludieke wijze en vol zelfspot ter sprake.

Boeke is in alles niet eenduidig. Ze is half Egyptisch. Haar beide ouders waren huisartsen in Amsterdam, wat haar zoals ze zelf zegt ‘middenklasse’ maakt. Na het gymnasium doorliep ze de BNN Academy, maar het bedrijfsleven lonkte, niet eens uit overtuiging, maar eerder omdat er tijdens haar master aan de Erasmus universiteit (media en business) veel sprekers van multinationals inspiratiepraatjes hielden. ‘Dan word je toch een beetje in een tunnel geduwd’, zegt ze. ‘Ik vond BNN inhoudelijk heel leuk. Alleen de opleidingservaring was niet fantastisch. Tijdens mijn studie daarna ben ik toen meer de marketinghoek opgegaan dan de verhalenkant. Het grappige is: marketing is ook het vertellen van verhalen. Maar dan om mensen te overtuigen om iets te kopen’, zegt ze.

Ze verkocht voor Heineken de merken Amstel, Bira Moretti, Desperado’s. De verkoop van het succesvolle Mexicaanse feestbiertje (‘dat was liquid gold’) leek op sommige momenten een verlenging van de studententijd als zij en haar collega’s weer met een houten kop achter hun bureaus zaten. ‘Iedereen was dan kneiterbrak, maar niemand liet iets merken. Het was ’s avonds een vent, s’ ochtends een vent. Een ondernemende en vrolijke sfeer. Als je een idee had, pitchte je dat bij je manager en die zei vaak: “Ga maar doen”.’

Het bracht haar in Congo, waar ze vanuit een marketingfunctie het liquide Heineken goud moest zien te slijten aan de lokalen. ‘Dan werd er gezegd: die mensen kopen nu het bier van de concurrent, dus het is niet zo dat we ze aan de drank helpen.’ En ze ziet ook hoe Heineken daarna fabrieken sluit, en gemeenschappen brodeloos achterlaat. ‘Het ging uiteindelijk om winst maken’, zegt ze.

Dat ervaart ze des te meer in Covid-tijd wanneer Heineken een tik krijgt vanwege de instortende vraag van de horeca. Ze is onderdeel van een projectgroep die het maatschappelijke bewustzijn van de brouwer moet vergroten. ‘Die werd meteen on hold gezet’, vertelt ze. Boeke, die vanwege haar progressieve opvattingen spottend ‘Bolsjewiek’ werd genoemd, stapt daarna op.

Maar ze snapt de afwegingen van Heineken. ‘Ik denk dat het voor multinationals met aandeelhouders die al zo lang bestaan moeilijk is om een beslissing te nemen die tegen de eerste instincten ingaat. Het is makkelijker om bij de oprichting, zoals Tony Chocolonely dat deed, de maatschappelijke waarden meteen vast te leggen.’

Nu schrijft ze columns voor het Financieele Dagblad en exploiteert ze een ‘ghostwriting winkel’. Ze helpt vrouwen die zichzelf professioneel willen etaleren op carrière-kanaal ­Linkedin. 5000 euro voor vijftien artikelen plus strategie-advies, vraagt ze. ‘We missen in veel industrieën en op veel onderwerpen in de media nog vrouwelijke rolmodellen’, zegt ze. Het werk ligt in het verlengde van marketing. ‘Ik denk dat de journalistiek steeds meer persoonlijkheidsgedreven wordt.’

Ze is zelf onder de indruk van invloed-koningin Monica Geuze. Die behoudt haar eigenheid, stelt ze. ‘Geuze heeft lompe ­humor en een vorm van echtheid die ik heel erg kan waarderen. Dat vervliegt heel snel bij online bekendheden’, zegt ze.

Ze verkneukelt zich om de bloopers van deze nieuwe generatie invloed-ondernemers, zoals de man die steekpenningen aannam om influencers in een TikTok-rij voorrang te geven of digitale invloedfiguren die een feest promoten in Saoedi-Arabië. ‘Wat ik irritant vind is dat influencers die een belangrijke groep aanspreken, namelijk jonge mensen, totaal geen morele verantwoordelijkheid nemen voor betaalde samenwerkingen.’

Ze heeft steeds meer de neiging om zich uit te spreken tegen maatschappelijke excessen. De gebeurtenissen van 7 oktober hebben haar, zoals ze zelf zegt ‘activistischer’ gemaakt. Haar stelling is dat journalisten en de media zich niet langer kunnen verschuilen achter het masker van neutraliteit. ‘Goede journalistiek bedrijven is hoor- en wederhoor toepassen, maar het is ook het beestje bij de naam noemen en het benoemen als een partij consequent liegt’, stelt ze.

In het geval van Israël gebeurt dat te weinig. ‘Neutraliteit werkt mee aan het behouden van de status quo. Als allerlei gerenommeerde partijen vaststellen dat er in Gaza genocide wordt gepleegd, dan moet je dat benoemen. Ik vind dat het Westen heel erg in een institutionele kramp schiet als het over Israël gaat, zoals Sinan Cankaya vaststelt in zijn boek “Galmende geschiedenissen”. Als een ander land dit soort grove oorlogsmisdaden zou plegen zouden we allang boycotten en sancties ingevoerd hebben, zoals bij Rusland.’

Ze ziet die kramp terug in kleine uithoeken van de kranten, zoals in de rubriek Smaakmatrix van Het Parool. Daarin werd het protest van artiesten tegen de deelname van Israël aan het songfestival als ‘verschrikkelijk lowbrow’ getypeerd. ’Ik vind het interessant dat er in die rubriek ruimte wordt gemaakt voor zo’n mening.’

De vrije meningsvorming staat onder druk. De tucht van de commercie wordt steeds groter. Bij vrouwenbladen – ze had een column in Cosmopolitan – ziet ze een tendens om de pagina’s te vullen met betaalde content. ‘Die bladen willen alleen nog columnisten die influencers zijn. Maar die schrijven vervolgens die columns niet zelf. Zonde omdat het blad talenten geen kans meer geeft. Die vrouwenbladen hadden een bastion van hedendaags feminisme kunnen worden.’

Zelf overleeft ze wel, mede door haar marketing-achtergrond. Ze werkt aan een roman en heeft een paar documentaire-ideeën. Eentje draait om een groep nieuwe rijken uit Caïro. Een ander is het verhaal over haar grootmoeder, een verzetsstrijder die in Duitsland gevangen zat en na de oorlog werd geëerd in Yad Vashem. ‘Ik wil laten zien hoe dat verleden doorwerkt’, zegt ze. Daarover voert ze gesprekken met televisiepartijen, maar het zijn lange trajecten. Lachend. ‘Als dit niet lukt dan kan ik altijd nog terug naar het bedrijfsleven. Dat kunnen veel vakgenoten niet.’

Heel veel journalisten worden gedwongen om freelance te werken, ziet ze om haar heen. ‘En dan wordt er, zeker bij de jonge generatie, altijd geschermd met die belofte van vrijheid en dat je lekker remote kan werken. Maar onder de streep word je afgescheept. Dus ja, ik denk dat het mooi zou zijn als er verandering komt en de assertiviteit toeneemt’, zegt ze.

Het gemeenschapsgevoel en de solidariteit van freelancers mag wel wat worden bevorderd. ‘Het droomidee dat veel mensen hebben bij freelancen is vals’, zegt ze. Toen ze nog met ‘haar snuit onder het systeemplafond zat bij Heineken’, verbaasde ze zich er bij een tandarts-bezoek op dinsdagmiddag eens over waarom al die mensen niet werkte, en lonkte de vrijheid. ‘Nu banjer ik op dinsdagmorgen door de Hema en vraag me af of ik de kosten van een verlengsnoer op de zaak kan zetten. Het kan verkeren.’