Ambtenaren willen niet aan gemodificeerde klei met lanthaan

(tekst: oud-raadslid D66 Wietse Elzinga op zijn weblog)

Hengelsport verbroedert — een beetje

Wethouder Marco Florijn van sport wist zich nog precies te herinneren wanneer hij voor het eerst zijn bamboehengeltje uitwierp om een visje te vangen. Eigenlijk zou hij tijdens het jubileumsymposium van Hengelsportvereniging Leeuwarden een verhaal houden over Leeuwarden en waterkwaliteit, het werd een leuk persoonlijk verhaal over vissen en politiek. Hengelsportvereniging Leeuwarden bestaat dit jaar honderd jaar en organiseerde bij wijze van aftrap een symposium over de toekomst van sportvisserij voor de meer bestuurlijk ingestelde types. Ik was erbij ook al heb ik niks met vissen, ik kon mijn eerste viservaring zelfs niet herinneren.

Ambtenaren van de gemeente Leeuwarden willen nogal eens plannen bedenken – hoort bij de functie nietwaar – die soms vooral de sociale cohesie ten goede komen. Denk aan het optimaliseringsplan Zuiderburen (meer huizen bouwen dan gepland en voorgespiegeld), een hero�neunit op het Vliet en de belanghebbenden vertonen een niet eerder geconstateerde sociale samenhang. Iets vergelijkbaars doet zich voor bij de structuurvisie voor de Groene Ster, een belangrijk gebied voor sportvissers.

Chemisch en bacteriologisch is er niet zoveel mis met het water in de Groene Ster, het doorzicht laat te wensen over. Althans, volgens de meest recente wetgeving vastgelegd in de Europese Kaderrichtlijn Water. Een probleem dus. Ambtenaren bedenken een oplossing, maar zoals alom bekend zijn die van Leeuwarden daar niet echt goed in. Als het aan de ambtenaren van de gemeente Leeuwarden ligt dan worden veel oevers van de Groene Ster veranderd in plas-/drasoevers, d.w.z. een brede strook riet zodat geen visser meer direct aan de waterkant kan vissen. Niet verbazingwekkend dus dat de vissers in hun zienswijze op de structuurvisie de hele Groene Ster willen voorzien van vissteigers zodat er voor andere recreanten geen ruimte meer overblijft.

Het geringe doorzicht van het water in de Groene Ster wordt grotendeels veroorzaakt door de veenachtige ondergrond en de ruime aanwezigheid van brasem, een vis die de bodem graag omwoelt. Voorheen was dit geen probleem maar met de aangescherpte wet- en regelgeving wel. Nevenprobleem is ook het voorkomen van blauwalg bij warm weer. Blauwalg is bij bepaalde concentraties giftig en manifesteert zich vooral bij warm weer, uitgerekend wanneer mensen graag in buitenwater willen recre�ren. De eigenlijke boosdoener is ruime aanwezigheid van fosfaat afkomstig van ondermeer kunstmest en de voedingsbodem van (blauw)algen.

Zoals wel vaker bij congressen en symposia hoor je de interessanste dingen in de wandelgangen. Zo blijkt er een product te zijn genaamd phoscatch dat zoals de naam doet vermoeden fosfaat bindt. Het product, een gemodificeerde klei met het zeldzame aardmetaal lanthaan, is ontwikkeld door de Australische overheid en is ook in Nederland op meerdere plaatsen met succes toegepast. Ambtenaren van de gemeente Leeuwarden en de provincie Friesland staan huiverig tegenover het gebruik van phoscatch, naar verluidt omdat zij de werking niet snappen. Lanthaan in zuivere vorm is een element met giftige eigenschappen, maar lanthaan in zuivere vorm komt niet in de vrije natuur voor. Het metaal bindt zich onmiddellijk met bijvoorbeeld fosfaat om een chemisch stabiel geheel te vormen. Chloor is ook geen prettig element, in combinatie met natrium vormt het keukenzout. Gooit iemand een pak zout in de Groene Ster dan lost dat – een chemische reactie – op in het water en zal dat niemand een zorg zijn. Voor phoscatch schijnt dat anders te liggen.

Inmiddels hebben meerdere gebruikersgroepen van recreatiegebied de Groene Ster een zienswijze op de structuurvisie ingediend, veelal uitgaand van het idee dat er veel riet aangeplant gaat worden om op die manier het doorzicht te verhogen. Het blijkt dat er andere manieren zijn om het – niet eens zo grote – probleem op te lossen. Waar volgens de Europese richtlijn een 0,6 op een schaal van 0 to 1 gescoord zou moeten worden, geldt voor de Groene Ster een streefcijfer van 0,3 waar de huidige situatie op een 0,25 wordt getaxeerd. De gebruikte systematiek is verre van doorzichtelijk, dus nemen wij die cijfers maar even aan.

Kortom, er is een klein probleem waar de ambtenaren van de gemeente Leeuwarden op onnavolgbare wijze een groot probleem van weten te maken. Goed voor de sociale samenhang, alleen besteed ik mijn tijd liever aan andere zaken dan een zienswijze maken. Misschien ga ik wel vissen, ik wil zo langzamerhand weleens weten wat daar zo aantrekkelijk aan is.