(foto’s: Jurjen K. van der Hoek)
Het was een volle bak gisteren in Tjepkema’s molen in Heerenveen waar de presentatie plaatsvond van het boek Sies Bleeker, libje yn liende tiid over Sies Bleeker, uitgegeven door uitgeverij Perio van Willem Winters. Een prachtig boekje met een indringend interview dat Eeltsje Hettinga vorig jaar met Sies heeft gehad, en met een tekst van Willem Winters die Sies al van jongs af aan gekend, een caleidoscopisch overzicht van leven en werk van deze eigenzinnige kunstenaar, aangevuld mat tal van persoonlijke aantekeningen en anekdotes. De molen was te klein om alle genodigden een plaats te bieden. Daarom was er buiten een tent opgesteld met een geluidsinstallatie. Er waren kunstenaars, architecten, maar ook allerlei mensen die ik niet kende, maar die Sies wellicht goed hebben gekend. Tegenover deze molen is Sies geboren. Dat was in 1941. In de smalle straatjes rondom de molen hangt nog de sfeer van die tijd. Eerlijk gezegd heb ik nooit geweten dat er in Heerenveen een molen staat. Wel een beetje naïef natuurlijk, want je kunt hem al zien vanuit de trein. Tegenover die molen had de vader van Sies een schoenmakerij. Zo kende de jonge Sies al vroeg alle inwoners van Heerenveen door de schoenen die zij droegen.
Het is een heel mooi boekje geworden. Het mooiste vond ik nog de foto waar Sies op staat samen met Willen Winters en Thom Mercuur. Hij is genomen op de Documenta van Kassel in 1968. Hylke Wierda staat er niet op, want hij heeft de foto genomen. Willem Winters schrijft hierover onder meer het volgende:
‘Sies, Hylke, Thom en ik besloten in 1968 naar 4de Documenta in Kassel te gaan. Met Thom’s lelijke eend gingen we op stap. Vlak voor de grens kwam Thom tot de ontdekking dat hij zijn paspoort niet bij zich had. Dat gaf problemen bij de douane. Na eindeloos veel gepraat kreeg Thom voor het elkaar, een tijdelijk document. Op die Documenta zagen we grensverleggende kunst, kunst die het kunstbegrip ter discussie stelde. Het meest enerverend vond ik de constructie van Klaus Geldmacher & Francesco Mariotti, een stalen kubus die van uitvergrote Meccanodelen gemaakt leek. Werd het ‘s avonds donker dan klommen twee gitaristen in het bouwsel en speelden keiharde pop. De honderden lampen in het ding reageerden hierop. Resultaat een machtige geluids- en lichtshow.’
v.l.n.r.: Sies Bleeker, Willem Winters en Thom Mercuur, Documenta IV, Kassel, 1968. (foto: Hylke Wierda)
Eeltsje Hettigna sprak over ‘de Heerenveense school’. Maar wat was dat? Wat was het geheim van al die eigenzinnige talenten in die kleine biotoop van ‘het Friese Haagje’. Het waren de jaren zestig, toen de Friese ruimte met zijn open horizon opeens openbrak naar de grote wereld. Het dorp werd een kosmopolis. Sies was een Fries. Hij sprak ook Fries. En toch had hij iets wat ik nooit goed kon rijmen met Friesland en de Friezen. Die grandeur van hem, die bravoure, dat grote gebaar, dat absolute geloof in de kunst. Maar misschien ligt dat ook wel aan mijn eenzijdige beeld van de Friezen. Gekoesterde miskenning kende Sies niet. Hij wist wie hij was en liet dat ook graag aan anderen weten. Eigenzinnig, scherpzinnig, zelfverzekerd en vooral trots. Act local, think global, dat deed Sies al voordat die woorden waar ook ter wereld bekend waren. Hij liet de geest waaien in zijn eigen domein. Als was hij – zoals Eeltsje Hettinga het noemde – ‘een New Yorker in Heerenveen.’
***
Wiersma
31 augustus 2014 op 00:51
Ha, grappig. Een kosmopoliet in Fryslan. Hew`k nooit witten.
Zijn die er nu nog? Bestaan ze nog in Friesland?
Dan zou ik ze maar rap helemaal uithoren! Leegtrekken die breinen!
Wie weet, hebben zij de oplossing om over drie jaar Huub uit het raam van de Leeuwarder tram te laten staren.
Misschien moeten we toch maar een soort Ice Bucket Challenge voor Huub opstarten. ‘Help Huub aan een tram!’.
Want daar begint het mee he? Met een tram. En daar zitten dan weer stoelen en ramen in, en aangezien die ramen doorzichtig zijn, kun je er doorheen kijken, en omdat je er doorheen kunt kijken kun je er dus ook doorheen staren. En dat staren kan dan weer overgaan in mijmeren. Dus, in feite kun je door glas mijmeren.
Zou glas dit zelf beseffen? Immers. Er zijn onvoorstelbaar veel materialen waar je OVER kunt mijmeren, maar niet DOORHEEN.
In dat opzicht zou je je kunnen afvragen: wordt er meer OVER iets gemijmerd of DOORHEEN? Is hier al eens onderzoek naar gedaan? Zo niet, waarom niet?
Want ja, tot nu toe nog nul reakties op de vraag: hoe maak je van Friesland het centrum van de wereld. Of hoe maak je van de wereld klein Friesland. Of hoe maak je van Amsterdam klein Leeuwarden?
Kijk. Als je bij voorbaat al denkt dat iets onmogelijk is, dan lukt ook inderdaad niks. Uit een doos denken. En met gratis snert bouw je geen duurzame economie op.
En waar blijven de kunstenaars? De schrijvers?
Wo ist herr Keu?
Keu, kom der es in jong! Houd eensop met gebak vreten en enlighten us! Mijmer eensmee. In, over, op, doorheen, mee, maakt niet uit hoe je mijmert, als je maar mijmert.
Mij niet teveel afbranden, want dan hoge CO2 uitstoot en gaan we allemaal dood met natte voeten want global warming immers.
Goed. ‘Mijmeren’ is mijn woord van de dag.
De letter M dus.
Ik geef aan de eerstvolgende reaguurder de letter S.
Ofwel: bedenk een woord dat begint met de letter S.
De eerstvolgende reaguurdert mag dan weer een andere letter kiezen. Maar hee, wel een woord waarin je uitlegt waarom dat zo’n bijzonder woord is he?
Oh wacht, ik doe het even anders.
Omdat ik begin mag ik iemand nomineren. Ik nomineer Huub. Huub: een woord beginnend met de letter M. Plus uitleg waarom je dat woord kiest, en wat het voor je betekent. Vervolgens mag jij weer iemand anders nomineren met een letter naar keuze.
En de reacties moeten uiteraard op DIT blog gepost worden.
1 letter/nominatie per 24 uur.
Hee. Bedenk ik zo maar ter plekke een spelletje. Geen idee of het al bestaat, maar ik bedacht het in dit geval wel zelf.
Wiersma
31 augustus 2014 op 01:10
Of toch maar: 1 iemand mag drie anderen nomineren?
Want voor je het weet krijg je van die kinnesinne he?
“Waarom heb je die-en-die genomineerd, maar mij niet”??
Dus. Ik laat het maar aan Huub over. Het is Huub’s blog immers.
1,2,3 nominaties, of oneindig, het is mij om het even.
En, ehm, dit bedenk ik dan ook weer ter plekke, je zou het ook kunnen doen met een woord. Ofwel: je nomineert iemand die over een bepaald woord een verhaal(tje) moet schrijven.
Liefde, Friesland, Mienskip, Giertank, verzin maar iets.
Jelle Breuker
31 augustus 2014 op 10:14
Ik denk dat velen met het begrip kosmopolitisme en zijn afleidingen aan de haal gaan. Bijvoorbeeld door de wijzen op hun reizen naar voorheen exclusieve landen als Thailand. Een wandeling op een olifant erbij en je noemt jezelf een kosmopoliet. Idem dito hij die in New York een kop koffie drinkt in het zoveelste café aan een van de ontelbare avenues. Zou de ware kosmopolist niet zijn degene die ieder persoon die het verdient, waar ook, respecteert? Het kan de boer zijn die weinig van zijn erf komt of de vrouw driehoog in de Amsterdamse De Larairessestraat. Of in het Heerenveen van Sies Bleeker. Kosmopolitisme heeft niets van doen met vrijblijvend vertoeven in andere landen, wel met wijsheid. Ben ik niet kosmopolitisch als het ‘kosmopolitische’ werk van Bleeker mij niet aanspreekt?
anne feddema
31 augustus 2014 op 14:56
Eeltsje Hettinga zei het niet in een samenvatting maar letterlijk…herinner ik mij nog uit gisteren ( vrij naar Achterberg )…’ in plattelânsjonge mei in New Yorker blik ‘… Het was een mooie, goede middag.
Huub Mous
31 augustus 2014 op 15:21
Je kan gelijk hebben, Anne. Gelukkig heb jij een geheugen als een ijzeren pot. Overigens, zo hoorde ik na afloop van Eeltsje, was hij helemaal niet van plan om dit zo te zeggen. Deze woorden floepten er zomaar uit bij hem. Volgens mij kwam hij erop, toen hij het uitzicht beschreef vanuit de flat van Sies, waar de treinen voorbij raasden door het lege land. Misschien werd hij geinspireerd door mijn omschrijving van Sies als ‘een man van on-Friese allure’. Hoe dan ook, Heerenveen heeft mij nog nooit aan New York doen denken. ‘Een New Yorker in Heereveen’ vind ik dan ook niet zo’n gekke benaming voor Sies. Een soort omgekeerde Crocodile Dundee. Een wereldburger verdwaald in een provinciestad en toch geen displaced person. Zo was Sies