Vrije winkelmarkt roept om leiding van lokale overheid

(tekst: shopping 2020)

Integrale samenwerking is nodig om winkelstraten en -gebieden klaar te maken voor de klant in 2020. De volledig digitaal georiënteerde consument biedt juist voor winkels en winkelstraten heel veel kansen. Wel moet dan trefzeker ingespeeld worden op de veranderende consumentenbehoeften. Dat kan door optimaal gebruik te maken van juist de digitale mogelijkheden.

Tot deze aanbevelingen komt de expertgroep De Nieuwe Winkelstraat van het onderzoeksprogramma Shopping2020, waarin 16 brancheorganisaties samenwerken. In te veel gemeenten ontbreekt het volgens de expertgroep nog aan een visie op de toekomst van de winkelstraat. Retailers, horeca, overheid, kunst en cultuur, beleggers, ontwikkelaars en vele anderen moeten de handen krachtig ineen slaan, want al deze partijen spelen een belangrijke rol in deze opdracht. Bij dit proces is de supervisie en verbindende rol van de lokale overheid nodig. Ten onrechte wordt nog altijd verondersteld dat de markt het zelf kan regelen.

Als dit proces op zijn beloop wordt gelaten, zijn de maatschappelijke gevolgen enorm, stellen de experts. Dat uit zich in toenemende leegstand, onaantrekkelijke steden en dorpen, verloedering en sociale onveiligheid. Gemeenten worden opgeroepen een actieprogramma ‘Winkelgebied 2020’ te ontwikkelen en uit te voeren. Het moet als een kompas dienen om een complexe situatie met talloze belangen en betrokkenen in beweging en op koers te krijgen. Alle experts zijn ervan overtuigd dat consumenten winkelgebieden ook in de nabije toekomst graag blijven bezoeken. Wel is zeker dat de rol en functie van de winkelstraat verandert. Off- en online winkelen zullen in 2020 zijn verweven en gaan naadloos in elkaar over: er is sprake van total retail.

Inspirerend en kansrijk

Marcel Evers van INretail en voorzitter van de expertgroep: ‘Het gaat erom de hoogst mogelijke aantrekkelijkheid van winkelgebieden in dorpen en steden na te streven. Dat is in ieders belang. Ter inspiratie heeft de expertgroep vijf (winkel)plekken omschreven die in 2020 kansrijk zijn voor retailers. Optimale aantrekkingskracht ontstaat door meer belevingswaarde toe te voegen aan stadscentra (Surprise & Shop) en het verhogen van het serviceniveau in wijkwinkelcentra (Service & Shop). Plekken die nu nog (te) beperkt in beeld zijn, maar wel veel potentie hebben, zijn high traffic locaties als stations en vliegvelden (Travel & Shop), plaatsen waar veel mensen werken of studeren (Work & Shop) en plekken waar een ‘verhaal’ de aantrekkingskracht op de bezoeker genereert, zoals een evenement of thematisch winkelpark (Story & Shop). Nederland heeft veel te veel winkelmeters en bovendien ook nog op de verkeerde plekken!’

Flexibiliteit in regelgeving

De expertgroep pleit ten slotte voor meer flexibiliteit in regelgeving, waardoor bijvoorbeeld combinaties van horeca en retail een kans krijgen. Nu werkt het regelsysteem defensief, terwijl offensief het credo moet zijn. Bestemmingsplannen moeten combinaties van functies in de binnenstad faciliteren in plaats van hinderen. Het proces dat op gang moet komen, vraagt ook flexibiliteit van andere partijen. Verhuurders moeten kortere huurperiodes accepteren en retailers moeten zich voorbereiden op snellere wisselingen van locaties.

Passend beleid

Brigit Gerritse, directeur van NRW, Nederlandse Raad Winkelcentra, en gastvrouw van de expertgroep De Nieuwe Winkelstraat: ‘Het is tijd voor actie. Nederland heeft behoefte aan een fundamentele vernieuwing van de winkelstructuur. Een in sommige plaatsen en regio’s pijnlijke, maar elementaire vraag daarbij is: Waar wil je winkels en waar niet? Dit moet met passend gemeentelijk beleid beantwoord worden.’

Het rapport van de expertgroep De Nieuwe Winkelstraat van Shopping2020 is voor iedereen gratis te downloaden.