Gemeente Leeuwarden koopt Muziekcentrum Schaaf Breedstraat

Muziekcentrum Schaaf in de Breedstraat in Leeuwarden is gekocht door de gemeente Leeuwarden. De eigenaars Frans van den Borg en Ton Klein zijn tevreden met de transactie. Wat de gemeente Leeuwarden gaat doen met het historische gebouw is nog niet duidelijk.

Van den Borg en Klein kochten het gebouw in 1995 van de gemeente Leeuwarden. Zalen Schaaf, zoals destijds de naam luidde, werd gebruikt voor verhuur aan gezelschappen en werd bestierd door een stichting die ook de Theeschenkerij (later de Koperen Tuin) in de Prinsentuin in beheer had.

Al geruime tijd liepen de zaken in Muziekcentrum Schaaf niet optimaal. Van den Borg en Klein zagen zich zelfs genoodzaakt om de exploitatie rond te maken door een illegale wietplantage in het pand onder te brengen. Na ontdekking volgde een veroordeling. Van den Borg moest de schoffel ter hand nemen in de Kruidentuin in Buitenpost.

Al ruim twee jaar ligt er een plan dat gemaakt is door Henk Deinum (toentertijd zelfstandig adviseur) en waarmee het raadslid Piet van der Wal (PAL/GroenLinks) verbonden is. De twee namen het initiatief om plannen te maken voor de voormalige joodse wijk in de stad: Speelmansstraat, de Breedstraat en Bij de Put. De gedachten in dit nooit geopenbaarde plan gingen in de richting van woningbouw en een culturele bestemming van Schaaf. Later werden namen genoemd van mogelijke nieuwe gebruikers van het pand: een nieuw jongerencentrum, Parnas en poppodium Romein.

Als wethouder wil heeft Henk Deinum (PvdA) dit gebied als speerpunt gekozen, zo vertelde hij vanmorgen nog bij de ouderenwerkgroep van de PvdA in Sonnenborgh. Met de omgeving van de Tweebaksmarkt, Haniasteeg en Blokhuisplein wil Deinum een impuls geven aan de economische ontwikkeling van de stad.

Frans van den Borg is blij dat de last van Schaaf van zijn schouders is. Hoe hoog het overnamebedrag is wil hij niet bekend maken, maar dit bedrag zit onder de 800.000 euro. Van den Borg en Klein kochten de panden (diverse panden in Breedstraat en Sacramentsstraat) destijds voor 750.000 gulden. De gemeente had er net voor de overdracht een geluidwerend dak voor hetzelfde bedrag op laten zetten.

Muziekcentrum Schaaf blijft in de huidige opzet nog een jaar draaien. In dit jaar komt de gemeente naar buiten met plannen. Het besluit tot aankoop is maandagavond tijdens een besloten deel van de raad genomen.

+++++++++++++++++
(tekst: 8-8-2007 Liwwadders.nl)

Historisch Muziekcentrum Schaaf op rand van verkoop en sloop

De eigenaren Frans van den Borg en Ton Klein van muziekcentrum Schaaf in Leeuwarden willen het zalencomplex aan de Breedstraat verkopen aan een projectontwikkelaar, mogelijk aan Loft Ruimtelijke Ontwikkeling bv uit Drachten. Een haast onontkoombaar gevolg van een dergelijke transactie zal de sloop van het historische Schaaf zijn. Een kink in de kabel is echter een zogenoemd kettingbeding dat de gemeente heeft opgelegd aan de exploitanten.

�Door dat beding worden eigenaren, ook toekomstige, verplicht tot het uitvoeren van laagdrempelige cultuuractiviteiten. Dat beding is nu letterlijk een blok aan ons been. We zullen namelijk geen nieuwe eigenaar vinden die zo idioot zal zijn om hier in te stappen�, zegt Frans van den Borg, samen met Ton Klein uitbater van het muziekcentrum. �Wij willen op een fatsoenlijke manier van het centrum af maar daarvoor moet eerst het beding van tafel.� Om dat te bereiken werd al overleg gevoerd met cultuurwethouder Yvonne Bleize. �De heren Van den Borg en Klein willen verkopen en daarom een bestemmingswijziging�, bevestigt Bleize. �Na overleg binnen het college wil ik die keuze na de vakantie aan de gemeenteraad voorleggen.�

Eerder werd al van het kettingbeding afgeweken kort na de verkoop van Zalen Schaaf van de gemeente aan Van den Borg en Klein. De gemeente verkocht het complex, dat uit diverse panden bestaat, aan Van den Borg en Klein voor een bedrag van 750.000 gulden kort nadat er fors was ge�nvesteerd in een geluidswerende kap. Voor deze periode werd Zalen Schaaf ge�xploiteerd door de familie Van der Meer. Van de Borg en Klein veranderden de naam in Muziekcentrum Schaaf.

De programmering van Schaaf draait de komende maanden op volle toeren door. Op termijn lijkt een faillissement echter onafwendbaar. Van den Borg: �Het is een stokpaardje, maar voor ons is in Leeuwarden geen ruimte en dat heeft alles te maken met de oneerlijke concurrentie die de gemeente ons aandoet met zware subsidi�ring van poppodium Romein en ook schouwburg De Harmonie. Zij pikken onze krenten uit de pap. Zo staat de topband De Dijk dit najaar niet als altijd in Schaaf, maar in De Harmonie.�

Van den Borg en Klein zijn over verkoop in onderhandeling met Loft Ruimtelijke Ontwikkeling bv. �Mijn zoon werkt daar�, verklaart Van den Borg het contact. �Er is echter nog helemaal niets vastgelegd. Eerst moet het kettingbeding eraf en daarna komen natuurlijk vele ge�nteresseerden in beeld.� Die ontwikkelaars zullen vrijwel zeker het complex slopen voor woningbouw. Woordvoerder Wijbe Jelsma van Loft bevestigt dat er contacten zijn. ��Wij kijken hier naar��, aldus Jelsma die in verband met de onderhandelingen geen nadere mededelingen wil doen. Ook Jelsma heeft een afspraak gemaakt met wethouder Bleize over de bestemming van Schaaf.

+++++++++++++++++
(tekst: gepubliceerd in februari 2003 in stadsblad Liwwadders

Othello onder de guirlandes

Het echtpaar Louis Schaaf en Catharina Drijfhout kwam oorspronkelijk uit Leeuwarden, maar vertrok in het begin van de twintigste eeuw naar Gelderland om daar voor welgestelde families te gaan werken. Omdat die dienstbetrekkingen hen na een aantal jaren niet meer bevielen, keerden zij terug naar Friesland. Schaaf wilde daar, net als zijn broer Ype, een eigen horecabedrijf beginnen. Die ambitie zou later uitmonden in de opening van Concertzaal L. Schaaf en Zonen.

Ype Schaaf, de latere uitbater van het Oranjebierhuis, had een zaak op de hoek Westerplantage – Klein Schavernek. Door bemiddeling van Ype kreeg Louis na terugkomst uit Gelderland de mogelijkheid om een caf� te huren op de hoek Ruiterskwartier – Oude Lombardsteeg (later o.a. City Bar, nu Prenatal). Omdat de ambities van Schaaf veel verder gingen dan het exploiteren van een simpel caf�, werkte het echtpaar keihard en probeerde iedere cent te sparen. Ondertussen zocht Louis in Leeuwarden naar een nieuwe locatie waar hij iets unieks zou kunnen beginnen. Zijn oog viel op een oude concertzaal aan de Breedstraat. Deze accommodatie heette lange tijd Zaal van der Wielen, vernoemd naar de timmerman en stadsbouwmeester Gerrit van der Wielen, die de zaal al in 1797 liet bouwen op de plaats van een bouwvallige katholieke kerk.

Van der Wielen bood destijds plaats aan zo�n 400 bezoekers. Beroemd was ook de fraai versierde en verlichte tuin. Op de eerste verdieping bevond zich een ruimte voor vergaderingen van het �Phijsisch Collegie�, een genootschap van gegoede burgers dat zich bezighield met de �proefondervindelijke wijsbegeerte�. Er werd ge�xperimenteerd met onder meer de elektriseermachine, luchtpompen en magnetisme. Het doel was om het wezen der dingen te ontrafelen en daarin de rol van God te ontdekken. Op de begane grond was nog een tweede vergaderkamer, de koopmanssoci�teit. Daarachter liet Van der Wielen bovendien een kolfbaan aanleggen. Overigens hield de bouwmeester zich niet zelf bezig met de exploitatie van het bedrijf, dat liet hij over aan enkele familieleden.

�Van der Wielen� werd een begrip in de Friese hoofdstad. Er was dan ook altijd wat te doen: concerten, danspartijen, tentoonstellingen en vergaderingen. Gaandeweg de negentiende eeuw werd het pand regelmatig verbouwd en uitgebreid. Nadat de graanbeurs aan de Wortelmanshaven te klein was geworden, kwamen vanaf 1866 ook de graanhandelaren bijeen in Van der Wielen. Toch waren het vooral de voorstellingen waarmee Van der Wielen naam en faam maakte. Er vonden veel (abonnement)concerten plaats met nationaal en internationaal bekende artiesten. Een hoogtepunt was de uitvoering van de toen enorm populaire opera Das Nachtlager von Granada van Conradin Kreuzer (oktober 1876). Een andere memorabele voorstelling was Othello van Shakespeare in een bewerking van Jacob van Lennep. De grote zaal van het centrum kreeg pas vorm in de tweede helft van de negentiende eeuw. Het ontwerp was echter wat ongelukkig, want twee dubbele rijen zuilen van gietijzer belemmerden het vrije zicht op het toneel.

Latere uitbaters gaven hun eigen naam aan de zaal, zoals de families Visser (vanaf 1897) en Rodenhuis. Deze laatste verkocht het pand aan een Rotterdammer die echter na een jaar failliet ging. En dat was het buitenkansje waar Louis Schaaf vijf jaar op had gewacht. Met zijn spaargeld en wat geleende centen kocht hij de zaal in november 1920 en doopte deze om tot Concertzaal L. Schaaf en Zonen. Schaaf pakte de zaken meteen grondig aan. Het toneel werd opgeknapt en de koffiekamer uitgebreid in de tuin. Het muziekcentrum werd gerenoveerd en kreeg eigen closets. Op zondagen programmeerde Schaaf matineevoorstellingen van kleine orkesten, die al snel druk werden bezocht. Diverse verenigingen uit Leeuwarden, zoals Frisia en de Kegelclub, reserveerden in Schaaf hun eigen tafels. Karakteristiek voor de concertzaal waren de pilaren en de grote lampen. Deze laatste werden gemaakt door Catharina Schaaf. De inspiratie deed zij op toen zij in 1923 met haar man een bezoek bracht aan een circus in Amsterdam. Thuis knipte, naaide en beschilderde Catharina de stof voor de grote lampen. Het plafond van de concertzaal werd bovendien voorzien van guirlandes, een soort slingers gemaakt van kunstbloemen.

Eind jaren twintig ontwierp architect Doeke Meintema een nieuwe voorgevel voor Schaaf. Bovendien werd ook de woning boven het zalencentrum verbouwd, kreeg de zaal een nieuwe garderobe en werd de zaal modern ingericht in de trant van de Amsterdamse School. In het jaar 1939 onderging Schaaf een nog ingrijpender verbouwing die werd geleid door architect J.M. Vegter. De voorgevel van Meintema werd gesloopt en vervangen door een eenvoudige, vlakke gevel van gele Friese klinkers. In de gevel worden twee dubbele toegangsdeuren aangebracht met daartussen een kassa van teakhout met twee loketten. De zaal zelf werd meer sober ingericht. De vervelende zuilen bleven echter staan tot 1952. Deze werden toen vervangen door stalen liggers. Ook werd het plafond voorzien van een daklicht, versierd met sterren. Architect G.A. Heldoorn bood Schaaf na de oplevering de enorme glazen kroonluchter aan voor de middenzaal.

Tijdens de oorlog, in de jaren �44 en �45, bood Schaaf overigens onderdak aan vluchtelingen uit Limburg. Dezen sliepen in de Mulo aan de Wissedwinger, maar aten in de concertzaal. In de naoorlogse jaren werd Schaaf een bruisend centrum voor tal van activiteiten. In de jaren vijftig en zestig trad een keur aan artiesten op, zoals De Spelbrekers, Heintje Davids, Corry Brokken, Kilima Hawaiians en The Three Jacksons. Langzamerhand verloor Zalen Schaaf echter haar allure en kwam uiteindelijk in het midden van de jaren tachtig in het bezit van de Gemeente Leeuwarden. Een keerpunt in het bestaan van Schaaf kwam in 1995, toen het centrum werd gekocht door de Leeuwarders Frans van den Borg en Ton Klein. Deze doopten de onderneming om tot Muziekcentrum Schaaf en maakten van het bedrijf weer een belangrijke culturele ontmoetingsplek.

————————————-
(kader)

Paradiso van het Noorden

�Ik moet een jaar of tien zijn geweest toen ik hier voor het eerst op het podium stond�, zegt Frans van den Borg, samen met Ton Klein de huidige uitbater van Muziekcentrum Schaaf aan de Breedstraat. �In die tijd speelde ik nog in het Fries Accordeon Ensemble.� Bij de herinnering krijgt Van den Borg een lach op zijn gezicht. �Muziek heeft altijd in mij gezeten. Na mijn schooltijd ben ik dan ook beroepsmuzikant geworden. Zo was ik onder meer toetsenist van de band Road. Dat was trouwens de eerste Friese band die een top-40-hitje scoorde, ik meen in 1975.� In die jaren liep Van den Borg gitarist Ton Klein tegen het lijf. Ze werden vrienden en begonnen samen een muziekstudio in Waskemeer. �Met acht sporen�, lacht Van den Borg. Het Groningse duo P� Daalemmer en Rode Rinus behoorden tot de artiestenstal. �Met hen namen we een plaatje op, maar we hadden geen geld om een single uit te brengen. Dat heeft een platenmaatschappij toen gedaan�, vertelt Van den Borg. �En wat denk je? Het werd de knaller van het jaar! Hadden we de plank mooi misgeslagen.� Het zou dat niet de laatste keer zijn.

�In 1987 hebben we de studio verplaatst naar een pandje aan de Breedstraat in Leeuwarden�, zegt Ton Klein. �Onder ons eigen platenlabel Frigram (Friese Grammofoonplaten) brachten we Nederlands en Friestalig repertoire uit. In 1995 namen wij Zalen Schaaf over van de gemeente, daar zagen wij wel iets moois in.� Van den Borg en Klein knapten de boel op. In het nieuwe Muziekcentrum Schaaf werd de concertzaal hersteld, er kwam een foyer-caf� en een audio-studio. In die studio werden later de opnames gemaakt van het nummer �W�r bisto� van Twarres. �Maar voordat wij daar mee konden scoren was Twarres, begrijpelijk, al overgestapt naar het grote platenlabel EMI� , zegt Van den Borg lachend. De Leeuwarder platenbazen sloegen de plank weer net mis.

Muziekcentrum Schaaf groeide ondertussen uit tot het culturele hart van de stad. Niet in de laatste plaats door Stichting Het Podium, dat steeds weer uitstekende bands op de planken wist te halen. Van den Borg, Klein, hun echtgenotes en zelfs de kinderen, allemaal werkten ze mee om het �Paradiso van het Noorden� tot een succes te maken. Begin dit jaar werden in de fraaie tuin van Schaaf zes banen voor jeu de boules aangelegd. �Jeu de boules is mijn hobby en verslaving�, legt Van den Borg uit. �Daarom heb ik CdP (Club de P�tanque) De Schaafboulers opgericht. Die club heeft nu 19 leden en gaat straks met vier teams in de landelijke competitie spelen.� Ton Klein mag zich binnenkort gaan uitleven in de nieuwe videostudio van Muziekcentrum Schaaf. �We maken al reclamespotjes en bedrijfspresentaties op video. Nieuw aan die videostudio is dat we ook opnames op dvd�s kunnen zetten. Op die manier wordt Schaaf echt een compleet muziekcentrum.�