Leeuwarden juicht veel te vroeg met aanpak fraude uitkeringen

(tekst: Gert Jaap van Ulzen, nummer 11 op de VVD-lijst, op zijn weblog)

Bijstandsfraude

Juichend over de eigen behaalde successen, brengt de gemeente Leeuwarden vandaag naar buiten dat er over de jaren 2005 tot en met 2008 voor een bedrag aan �9,7 miljoen aan bijstandsfraude is geconstateerd. Het betreft 454 fraudeurs, waarbij 184 uitkeringen zijn be�indigd binnen het samenwerkingsverband van 29 gemeentes in Friesland.

Cosmetisch lijkt dat een fenomenaal bedrag, feitelijk is het haast een afrondingsverschil. Voorts wordt er vergeten bij te vertellen, dat er ook een fenomenaal onderscheid bestaat tussen constateren en feitelijk incasseren. Al jaren staan er miljoenen op de balans van de gemeentelijke jaarrekening aan nog te vorderen bijstandsfraude met als excuus �we kunnen de fraudeur even niet meer vinden�. Van de geconstateerde fraude wordt het merendeel nooit ge�nd. In ieder geval wordt er niet meer verder gefraudeerd en dat is op zich zelf al winst. Maar hoeveel winst?

In werkelijkheid staat er in dat persbericht dat er grosso mode per jaar in Leeuwarden voor circa �360.000 aan bijstandsfraude wordt geconstateerd. In die business hier gaat afgerond �70 miljoen om, de �7 miljoen voor het lokale armoede beleid even niet meegeteld. De geconstateerde fraude bedraagt dus minder dan een half procent. Het CBS heeft uitgerekend dat 5% van het totale uitkeringsbedrag wegvloeit naar fraudegevallen en wij halen geen 0,5%, We missen een factor tien! Dat is het stadium van afrondingsverschillen toch echt wel ver voorbij.

Ter illustratie: De enige gemeente die niet meedeed met het samenwerkingsverband bijstandsfraude (Tytsjerksteradeel) haalde alleen in 2005 al �766.000 binnen. Met minder dan helft van de inwoners, meer dan het dubbele aan fraude constateren. Wie houdt wie nou voor de gek? Wanneer wij in Leeuwarden om te beginnen veel stringenter met het jatten uit de bijstandsruif zouden omgaan, kan er �90,- door ieder beschikbare brievenbus worden geschoven, elk jaar weer. Ook die van de fraudeurs zelf.

Een proefje in Arnhem, waarbij de behandelend ambtenaar nog voor het verstrekken van de uitkering, een melding kon doen van opvallende zaken, leverde in drie maanden tijd �1,4 miljoen op. Het intensiveren van de huisbezoekjes in Amsterdam deed �27 miljoen in de ruif terugvloeien. Echt geld. In Leeuwarden moet een ambtenaar twee jaar lang aan dossiervorming doen, voordat de chef het aandurft om de persoon in kwestie eens uit te nodigen voor een motiveringsgesprekje. Die ambtenaar kijkt wel link uit. Aan het eind van de rit is er namelijk altijd wel wat waarom het toch weer zielig is. Fraude is niet zielig, fraude is diefstal en ik houd niet van jatten. Al helemaal niet als er ook van mij gejat wordt.

Het accepteren van dit gebrek aan inspanning om fraude tot op het bot uit systeem weg te snijden, als het moet, met onconventionele middelen, maakt van het bijstandsvangnet een trampoline. Het ondermijnt het maatschappelijk draagvlak om zelf nog langer wakker te worden van de wekker. Op de inhoud van het persbericht valt dus nog wel het ��n en ander af te dingen. Het vertelt meer over wat we niet doen, dan over wat we wel doen. Ja, collectief verder snurken, want anders is het zo zielig. Die verboden huisbezoekjes moesten toch nog maar weer eens terug op de agenda gezet worden.