Muziekdocenten: muziekles te vaak afhankelijk van inkomen en woonplaats

(tekst: De Creatieve Coalitie)

Muziekdocenten: muziekles te vaak afhankelijk van inkomen en woonplaats

Dat blijkt uit het onderzoek ‘voor wie het kan betalen’

De toegang tot muziekles hangt te vaak af van de woonplaats en het inkomen van ouders, waarschuwen muziekdocenten. In een enquête van koepelvereniging De Creatieve Coalitie onder 460 muziekprofessionals meldt 86% gevolgen van bezuinigingen op kunsten en muziekeducatie. 68% ziet leskosten als een belemmering voor de muzikale ontwikkeling van kinderen en jongeren.

De bevindingen staan in het rapport ‘Voor wie het kan betalen’. De ondervraagden werken onder meer zelfstandig, op muziekscholen, in het onderwijs en aan muziekvakopleidingen. Naar aanleiding van de resultaten vraagt De Creatieve Coalitie om een wettelijke zorgplicht voor betaalbare en toegankelijke buitenschoolse kunsteducatie, met structurele rijksfinanciering. Maandagochtend 9 november voeren kunstdocenten en leerlingen daarvoor actie bij de Tweede Kamer, voorafgaand aan het parlementaire debat over de cultuurbegroting.

Muziekschool dicht, docent op zichzelf

Respondenten beschrijven de gevolgen van het sluiten van muziekscholen, een versnipperd aanbod en lesgeld dat volgens docenten voor een deel van de ouders onbetaalbaar is, maar hun nauwelijks genoeg oplevert om van te leven. ‘Door het wegbezuinigen van de traditionele muziekscholen is een hoge drempel opgeworpen en zijn instrumentale muzieklessen alleen nog toegankelijk voor diegenen die het kunnen betalen’, schrijft een docent in het onderwijs.

Van de respondenten noemt 13% uit zichzelf het verdwijnen van muziekscholen en kunstencentra, zonder dat er expliciet naar werd gevraagd. Docenten gaan na een dergelijke sluiting vaak verder als zzp’er. De lessen verdwijnen daardoor niet altijd. Volgens respondenten verdwijnen daarmee echter wél gezamenlijke voorzieningen en neemt de inkomensonzekerheid toe. Docenten missen na de sluiting van een muziekschool of kunstcentrum hun collega’s. Ook verliezen leerlingen mogelijkheden om samen te spelen.

Volgens docenten in de muziekeducatie maakt een eerlijk tarief lessen voor een deel van de huishoudens onbetaalbaar. Lagere tarieven gaan ten koste van hun inkomen, pensioen of vangnet bij ziekte. ‘Als zelfstandige houd je er weinig aan over en bij eerlijke betaling zijn je lessen zo duur dat er bijna niemand meer komt’, schrijft een zelfstandig docent.

‘Betaalbare muziekles en een eerlijk inkomen voor docenten moeten samengaan’, zegt Thomas Drissen, directeur van De Creatieve Coalitie. ‘Daarvoor moet de overheid structureel meebetalen. Anders dreigt professioneel lesgeven liefdewerk te worden.’

Ook op school onder druk

Van de respondenten voor wie deze vraag van toepassing was, herkent 71% dat muziekles op basisscholen vaker wordt gegeven door groepsleerkrachten zonder specialistische muziekopleiding. Gebrek aan kennis en vertrouwen kan er volgens docenten toe leiden dat lessen minder vaak of minder grondig worden gegeven.

Verschillende docenten aan muziekvakopleidingen, zoals conservatoria, signaleren bovendien dat nieuwe studenten met een lager niveau binnenkomen. Zij noemen onder meer noten lezen en instrumentale techniek.

Verschillen tussen gemeenten

Respondenten beschrijven grote gemeentelijke verschillen in subsidie, aanbod en ondersteuning. Dat sluit aan bij de Gemeentemonitor 2026 van het LKCA: kleinere en minder stedelijke gemeenten voeren minder vaak beleid voor cultuurbeoefening en subsidiëren aanbieders van kunsteducatie minder vaak.

‘Stabiele steun vanuit de gemeente zorgt voor stabiele subsidie en dus ook stabiele bedrijfsvoering. Resultaat: groeiend aantal leerlingen en groot bereik binnen de gemeente’, schrijft een docent in loondienst.

De Creatieve Coalitie wil dat gemeenten voldoende structurele en geoormerkte rijksmiddelen krijgen om muziekscholen, kunstencentra, verenigingen en zelfstandige kunstdocenten meerjarig te financieren. Daar moeten eerlijke tarieven voor docenten tegenover staan. Het pleidooi sluit aan bij de oproep over talentontwikkeling die De Creatieve Coalitie en Kunsten ’92 aan de Tweede Kamer hebben gedaan.

De actie van maandag 9 november wordt georganiseerd door de actiegroep Kunsteducatiedocenten, een ledeninitiatief binnen De Creatieve Coalitie. De oproep geldt voor alle kunstdisciplines.

‘Talent zit overal, maar de kans om het te ontwikkelen niet’, zegt zangdocent Willemijn van Gent, voorzitter van de actiegroep. ‘Of je wilt zingen, dansen of tekenen: je moet ergens terechtkunnen, met goede begeleiding en tegen een betaalbare prijs. Dat mag niet afhangen van waar je woont of wat je ouders verdienen.’

Over het onderzoek

De vragenlijst stond open van 21 mei tot en met 11 juli 2026 en is door 460 muziekprofessionals uit alle twaalf provincies volledig ingevuld. 83% heeft minstens tien jaar ervaring in de muziekeducatie. De enquête was geen aselecte steekproef. De uitkomsten zijn daarom niet representatief voor alle muziekprofessionals in Nederland, maar geven wel een goed beeld.