Provinciale uitgaven per inwoner hoog in het Noorden
(tekst: CBS)
Provinciale uitgaven per inwoner hoog in het Noorden
Dunner bevolkte provincies geven doorgaans meer uit per inwoner dan de dichter bevolkte provincies. Zo gaf de provincie Groningen in 2021 per bewoner vier keer meer uit dan Noord-Holland. De verschillen weerspiegelen de relatief zware taak die de noordelijke provincies en Zeeland hebben op het terrein van wegenonderhoud, natuurbeheer en openbaar vervoer. Dit blijkt uit cijfers van het CBS.
De uitgaven van de provincie Groningen waren in 2021 vier keer zo hoog per inwoner als die van de provincie Noord-Holland. In Groningen gaf de provincie 727 euro uit per hoofd van de bevolking. In Noord-Holland was dit 185 euro. Ook in de andere noordelijke provincies en Zeeland lagen de uitgaven per inwoner hoger dan in de Randstad. De uitgaven per inwoner zijn in de noordelijke provincies en Zeeland al jarenlang hoger dan bijvoorbeeld in Utrecht en Holland.
Noordelijke provincies geven meer uit aan ov, wegen en natuur
De noordelijke provincies besteden per inwoner meer aan het openbaar vervoer, wegen en natuur dan Noord-Holland en Zuid-Holland. Drenthe besteedde per inwoner tien keer zo veel aan natuur als Zuid-Holland. De provincie Groningen gaf vijf keer zo veel uit aan openbaar vervoer. Dit komt deels doordat de provinciebesturen van Groningen en Drenthe samen (deels) verantwoordelijk zijn voor het openbaar vervoer in de regio. In het noorden van het land wordt een groot deel van het openbaar vervoer door de provincies aanbesteed. In het westen van het land spelen daarentegen samenwerkingsverbanden tussen gemeenten als Den Haag en Rotterdam een grote rol in het organiseren van het lokale vervoer.
De noordelijke provincies en Zeeland geven per inwoner ook meer uit aan provinciale wegen dan Noord- en Zuid-Holland. In het noorden en het oosten van het land is het aantal kilometer provinciale weg per inwoner groter dan in het westen. Overigens wisselen de bestedingen aan wegen wel van jaar tot jaar.
Daarnaast hebben onder meer de oppervlakte van een provincie en de omvang van natuur- en watergebieden invloed op de hoogte van de kosten. Het aantal inwoners per vierkante kilometer is in Zuid-Holland ongeveer zeven keer zo hoog als in Drenthe en Fryslân.
Grootste deel inkomsten uit het provinciefonds
De taken van provincies en de rolverdeling met lokale en landelijke overheid wisselen per regio. Dit resulteert ook in verschillen in inkomsten, bijvoorbeeld in de vorm van bijdragen vanuit de Rijksoverheid. De provincies ontvingen het grootste deel van hun inkomsten uit het provinciefonds. In 2021 ontving Fryslân 317 euro per inwoner uit het provinciefonds en Zuid-Holland 76 euro. De verdeling van het provinciefonds wordt niet alleen bepaald door het aantal inwoners, maar ook door onder meer de oppervlakte van de provincie, kilometers weglengte en de grootte van watergebieden. De bestedingen van provincies hangen immers niet alleen af van het aantal inwoners, maar ook van deze factoren.
Verder ontvingen de provincies een deel van hun inkomsten uit eigen belastingen. Deze bestaan hoofdzakelijk uit een toevoeging op de belasting op motorrijtuigen, die bestemd is voor het provinciale bestuur. De hoogte hiervan verschilt per provincie. Noord-Holland en Zuid-Holland ontvangen relatief meer uit deze belastingen dan uit het provinciefonds, maar per inwoner nog altijd minder dan de andere provincies. Ten slotte ontvangen provincies nog een deel uit overige inkomsten. Het overige deel bevat vooral specifieke uitkeringen. Voorbeelden van specifieke uitkeringen zijn “ Regeling provinciale aankoop veehouderijen nabij natuurgebieden” en “Specifieke Uitkering Snelfietsroutes 2020-2022”.
De inkomsten uit het provinciefonds en eigen belasting zijn (grotendeels) vrij te besteden door de provincies. De specifieke uitkeringen moeten voor een vooraf vastgesteld doel gebruikt worden, en hierin kunnen de provincies maar beperkt sturen.
Meer berichten
- Raadsels rond PFOS-vervuiling vliegbasis nemen weer toe – Wetterskip: Defensie is strafrechtelijk immuun
- GB058 voor een grotere bufferzone rond de Hounspolder – De politie heeft nauwelijks nog gezag. Agenten worden in hun gezicht uitgelachen
- Waarom meer geld naar zorg geen oplossing is
- Derde jaar op rij met minder woningen erbij
- Of er hier geschaakt wordt? Nee hoor, zeg ik. Maar ik vind het zo leuk staan, die schaakborden op de tafels
- Jeffrey Jansen: Ik stem FNP omdat wij vastlopen in de regels en de FNP er voor ons is
- De Moanne 25 jier – Hokker stikken en items binne jim de ôfrûne 25 jier it meast by bleaun?
- In twintig jaar: prestatiedruk onder jongeren bijna verdrievoudigd
- Anne Hettinga (Arriva) draagt het stokje over aan Milfred Hart
- Kinderen nog steeds onnodig uit huis geplaatst door niet gebruiken van kennis
- FNP-standpunt Hounspolder is ononderhandelbaar – Wy bûge net. No net, nea net!
- In buitenland geboren uitzendkrachten doen ruim helft uitzendwerk – Meesten geboren in Polen
- De bodem van de schatkist: Waarom Leeuwarden (niet) in paniek raakt
- Station Leeuwarden krijgt veilige wifi voor medewerkers en bezoekers via publicroam
- Wethouder Reitsma (CDA) haalt bakzeil – terrasboot Efeze mag blijven liggen
- Ziekenhuis Nij Smellinghe maakt verboden onderscheid op grond van handicap en/of chronische ziekte
- GroenLinks/PvdA presenteert prachtige plannen voor Leeuwarden – Vaag verkiezingsprogramma staat bol van wensdenken
- Internetuitval kost organisaties gemiddeld € 5600 per minuut
- Waarom meer geld naar zorg geen oplossing is
- Internationaal zakendoen: helft uitstaande facturen kent zeer hoog risico
- Dit is het moment om te kiezen voor een voedselsysteem dat werkt als het tegenzit, niet alleen als alles meezit
- Peter de Haan (PvdA) maakt van Dorpskerk PvdA/GroenLinks-podium
- Bedrijven moeten stoppen met het onnodig opslaan van klantgegevens
- LIJST058 wil opheldering 20 autobranden Leeuwarden
- Waarom gebeurt er niks met het verpauperde winkelcentrum Marowijneplein?
- Dag meneer Pennewaard, waarom komen mensen die verstand hebben van natuurkunde en kunnen rekenen bijna nooit in de krant aan het woord? (nu met opnieuw reactie)
- FNP ontevreden over antwoorden Mercuriusfontein en stelt opnieuw vragen
- Richard de Mos over zetelrovers, schrikbewind en de toekomst van rechts | Formatieperikelen
- SP: Wij willen een ander Nederland en een ander Leeuwarden
- VVD verbaasd over excuusbrief college over 7 ton te veel geïnde belasting – VVD: college legt schuld bij raad
- Hoge Raad: Geen parkeergeld betalen? Dan draai je op voor kosten parkeersysteem
- Zouden die nog bestaan, vraag ik een man die het boek ‘Het verhaal van de dienstmaagd’ van de Canadese schrijfster Margaret Atwood koopt
- Dat vrouwen uit de architectuur verdwijnen is niet de kern van het probleem, maar een symptoom van een verziekte branche
- Het was weer een dolle boel tijdens de nieuwjaarsreceptie van de provincie Fryslân
- Burgemeester Buma, hoe zit het met ondermijning vanuit gemeentelijke organisatie? (update)
- ABNAmro: Voor 452.000 woningeigenaren moet het mogelijk zijn denken wij – samen met TNO – om met gesloten beurs te verduurzamen
- Koopwoningen in december bijna 6 procent duurder dan jaar eerder – gemiddelde transactieprijs 480.051 euro
- Werkgevers kunnen online uitingen personeel niet zomaar begrenzen – Efteling mag niet zomaar verbod instellen
- Journalist Ignace Schretlen: Je wordt als senior minder serieus genomen
- Meer arme werkenden in 2024 – Zzp’ers vaker arm
