Wethouder Hein de Haan is nog lang geen Johan Ettema

Foto: Simon van der Woude

Meldingsmoeheid. Bewoners van de wijk Vlietzone zijn meldingsmoe. Het staat te lezen in het rapport Vlietvaardig dat door enkelen van hen is opgesteld. Achtereenvolgende colleges van burgemeester en wethouders hebben de wijk laten fersútere. Ze reageerden niet alert op signalen uit de wijk. Overtredingen, die tot op de dag van vandaag worden gepleegd, worden niet beboet. Handhaving is ver weg. De roep om het splitsen van woningen tegen te gaan wordt niet gehonoreerd. In het voormalige pakhuis van reclamebureau Weda aan de Oostersingel worden tegen de wens van de wijk in mini-appartementen (met eigen huisnummer om in aanmerking te kunnen komen voor huursubsidie waardoor de huurprijs gemaximeerd kan worden) gebouwd zonder dat de gemeentelijke vierkantemeternorm in acht wordt gehouden. In Vlietvaardig wordt gerapporteerd dat ambtenaren creatief omgaan met de regels en voorschriften in het voordeel van de verhuurder.

Zo lang er problemen zijn in de wijk zit PvdA’er Hein de Haan in de gemeenteraad van Leeuwarden. Deze maand op de kop af tien jaar. Ruim een jaar nu is De Haan wethouder van wonen en zonder te aarzelen zou hij direct kunnen ingrijpen c.q. stevige actie ondernemen. Het fundamentele plan om het tij te keren zou hij op zijn bureau voor zich moeten hebben liggen. Maar direct na zijn aantreden in de raad waren er al twijfels over zijn functioneren. Na zijn eerste termijn in de gemeenteraad werd De Haan door de beoordelingscommissie van zijn eigen partij op een onverkiesbare plaats gezet. Veel geblaat maar weinig wol, vond de commissie. Vrienden en familie tilden hem wederom de raad in. Tien jaar lang had Hein de Haan initiatief kunnen en moeten nemen om de verloedering in de Vlietzone tegen te gaan. Het had zover niet hoeven komen.

Wie door de wijk wandelt, snapt meteen dat de wijk meldingsmoe is. Wie de problemen wíl zien, ziet ze. Wie ze niet wil zien (De Haan), ziet ze niet. In februari 2012 sloot burgemeester Crone zijn eerste woning op grond van artikel 13b van de opiumwet. Vele woningen zouden er nog volgen. Die eerste woning stond in de Beekkerkstraat, een zijstraat van de Willem Loréstraat, het hart van de Vlietzone. Wie de woningen in deze straat goed bekijkt, ziet de verloedering aaneengeschakeld. Het sluiten van deze woning had een signaal moeten zijn voor het college van burgemeester en wethouders: wat is hier aan de hand?

Een dik jaar eerder, in november 2010, kwamen opgewonden buurtbewoners bijeen in de foyer van de Koepelkerk. Ze waren de overlast van huisjesmelkers in de Vlietzone meer dan zat. De bewoners werden tijdens die bijeenkomst geconfronteerd met een batterij ambtenaren en doorzagen snel de truc die de voorlichter had bedacht door ze afzonderlijk hun klachten kenbaar te laten maken. Dat wilden ze niet. Bewust hieven zij een gezamenlijke vuist. Een bewoner uit de Claes Bockes Balckstraat nam direct het woord. Hij had geen boodschap aan het protocol. Het was al de derde keer in korte tijd dat er over de problemen in de wijk gesproken werd. De lijst met probleempanden was inmiddels uitgedijd naar 100. Namen en nummers waren bekend. Een bewoonster van het Molenpad was ook al des duivels over de gang van zaken. Bij elke melding van vuil in de straat en overlast kreeg zij een keurig bedankbriefje van de gemeente, maar oplossen: ho maar. ‘Ik heb zo’n stapel bedankbriefjes.’ Een ander: ‘Ik ook.’ De vrouwen waren inmiddels meldingsmoe.

Nu, tien jaar later, is men nog steeds meldingsmoe en is de problematiek onverminderd heftig. Nico de Koning zegt in het artikel van Lisanne van der Ploeg in het aanstaande mei-nummer van het Stadsblad Liwwadders dat hij van drie concrete gevallen weet dat er melding is gedaan van overlast en dat hiermee niets is gebeurd. De Koning, een van de opstellers van het gedegen rapport Vlietvaardig, is teleurgesteld over het Plan van Aanpak van de gemeente Leeuwarden. Hij vindt dat dit plan die titel niet verdient.

Leeuwarden kent een rijke geschiedenis van probleemwijken en probleembuurten. De gemeente is getooid met het landelijke predikaat ‘Eerste afbraak van een naoorlogse wijk.’ Dat was de wijk rond de Lineausstraat ten noorden van het Cambuurstadion, tegenwoordig Coopmansstraat geheten. Van de Lineausstraat ging de trek naar de Meenthe, een wijk die al twee keer op de schop ging en tegenwoordig Mondriaanwijk heet. Andere probleemwijken zijn of waren: Heechterp/Schieringen, Schepenbuurt en Wielepôlle. Ook straten als de Keizerskroon in de wijk Aldlân en Fogelsanghstate in Camminghaburen hadden lange tijd een bedenkelijk imago.

Wethouder De Haan zou iedere keer dat hij in of uit zijn woning in de Transvaalbuurt stapt moeten beseffen dat ook in deze wijk een harde strijd is gevoerd voor het behoud van deze buurt. De strijd die bewoner Johan Ettema, met hulp van Wil van de Leur van het Centraal Orgaan Leeuwarden, de Rijksuniversiteit Groningen, de TU Delft en de HTS Leeuwarden, heeft geleverd zal ook met veel meldingsmoeheid gepaard zijn gegaan. Professor Van den Berg merkt op dat ‘de gemeente geen tijd en mensen had om een bestemmingsplan te maken’. Bovendien zegt hij: ‘de burgerij maakt ook geen kennis van de variëteiten van zo’n bestemmingsplan. Er wordt er eentje (door de ambtenaren, red.) uitgekozen en door de raad behandeld, maar de alternatieve plannen zie je niet.’ Kortom: iedereen mag een bestemmingplan gaan maken, dat is geen monopolie van burgemeester en wethouders. En zo geschiedde, tot tevredenheid van de bewoners. De situatie rondom het Vliet is nog even actueel als in de jaren zeventig van de vorige eeuw toen er een soortgelijke problematiek in de Leeuwarder Transvaalwijk speelde.

Hoofd personeelszaken Friesland Foods (nu FrieslandCampina) Johan Ettema kon uiteindelijk de uitbreidingsplannen van het Diaconessenhuis keren. Hij moest zich de dubieuze argumentatie van de bestuurders van het ziekenhuis (‘Ons werd verweten dat we kinderen lieten overlijden en ouderen van de pot rukten’) laten welgevallen. Ook de gemeente Leeuwarden hield zich lange tijd afzijdig. Pas toen de bewoners de publiciteit zochten (Van Gewest Tot Gewest, KRO, VARA) werden ze gezien. De Transvaalwijk was nieuws.

De verbouw van het pakhuis van Weda – Vlietvaardig spreekt over ‘vijftien hokken’ die hier ondanks procedurefouten en strijdig met wet- en regelgeving worden gerealiseerd – is exemplarisch hoe de overheid omgaat met deze wijk en bewoners. Wethouder De Haan is nog lang geen Johan Ettema.

Andries Veldman

foto: Simon van der Woude

Lees ook: Vlietvaardig: Plan van Aanpak is geen Plan van Aanpak – Bewoners lijden aan meldingsmoeheid