VVD presenteert initiatiefvoorstel Op weg naar een veilig Goutum

(tekst: VVD Leeuwarden)

INITIATIEFVOORSTEL
Op weg naar een veiliger Goutum
18 maart 2012

2
Aanleiding:

In november 2010 presenteerde het college plannen voor een �Knip� in Goutum om zo het sluipverkeer tegen te gaan. Zowel de dorpsbewoners als Dorpsbelang hadden ernstige twijfels en bezwaren tegen deze oplossing. De knip is een drastische maatregel die het sluipverkeer aanpakt maar er ook voor zorgt dat de ene helft van het dorp van de andere helft van het dorp wordt afgesloten en dat een deel wordt afgesloten van de dorpskern.

Mensen moeten hierdoor met de auto vele kilometers omrijden om in het andere deel van het dorp te komen. De VVD fractie riep op om te kijken naar alternatieven die, anders dan dit plan, breed worden gedragen door de inwoners van Goutum.

De VVD fractie maar ook vooral de PVDA fractie heeft het proces kritisch gevolgd. Toen de zogenaamde lus werd gepresenteerd, hadden wij onze twijfels bij deze oplossing maar deze oplossing leek de instemming van dorpsbelang te hebben. Door het stellen van vragen van de PVDA fractie en de commotie die daarna ontstond bleek al snel dat dit voorstel tot grote verdeeldheid binnen het dorp leidde. Dorpsbelang zag geen ruimte meer om met alternatieven te komen en het college gaf op vragen van de VVD fractie aan open te staan voor alternatieven vanuit de raad, mits deze zouden worden gedragen door de inwoners van Goutum. Dit werd nadrukkelijk als laatste voor Goutum gezien. Voor de VVD fractie voldoende reden om te kijken of het mogelijk was om tot een breed gedragen alternatief te komen.

Proces

In de periode tussen september 2011 en nu is door de VVD fractie samen met veel dorpsbewoners (voor en tegenstanders van de �lus�), (de verkeerscommissie van) Dorpsblang, SKL, de Wiardaskoalle, Architecte/stedenbouwkundige Mirjam Potjewijd maar ook met verkeerskundigen (binnen en buiten de gemeente) en de Fietsersbond gewerkt aan het voor u liggende voorstel. Op 6 maart is dit initiatiefvoorstel gepresenteerd voor een volle zaal met dorpsbewoners. Daarbij heeft het dorp (incl. Dorpsbelang) te kennen gegeven vertrouwen te hebben in de voorgestelde maatregelen en zich te kunnen vinden in de getrokken conclusies.

3

Historie

Goutum is een terpdorp aan de zuidrand van Leeuwarden. Begin jaren �70 werd er begonnen met de uitbreiding van het dorp. De eerste nieuwe huizen werden hoofdzakelijk door de route Tearnserdyk en Buorren ontsloten. Er werden mooie en ruime geasfalteerde wegen aangelegd om het dorp te ontsluiten. Langzaam groeide het dorpje uit tot een dorp.

Eind jaren �90 werd het tijd voor een tweede uitbreiding van Goutum, te weten Goutum Noord. Deze eilandachtige structuur werd ten noorden van Goutum gelegd en ontsloot via een geheel eigen route de Jonkersleane. Goutum is mede hierdoor uitgegroeid tot een gewild dorp om te wonen met een zeer gevarieerd aanbod van woningen in diverse categorie�n. Daarnaast ligt het dorp gunstig ten opzichte van de stad en is via de uitvalswegen N31 en Drachtsterweg goed ontsloten.

Verkeersdruk:

In de jaren die volgden is de verkeersdruk in het dorp toegenomen. Dit in de eerste plaats omdat de auto voor iedereen een steeds belangrijker vervoersmiddel is geworden en het aantal auto�s dat wij met elkaar bezitten sterk is gestegen t.o.v. de jaren �70. En natuurlijk ook door de uitbreiding van Leeuwarden met de wijk Zuiderburen ten oosten van Goutum.

Groei heeft voor- en nadelen:

Door de groei van het dorp is het voorzieningenniveau gegroeid. Er zijn diverse functies in het dorp ontstaan die er voorheen niet waren. Een nadeel van deze groei van voorzieningen is dat het meer verkeersbewegingen met zich meebrengt. Door de groei van het dorp en dus ook de hoeveelheid voorzieningen is veel aandacht besteed aan de stedenbouwkundige inrichting van Goutum en in het bijzonder aan de gebouwde omgeving. Echter is er bij het ontwerp van de wegenstructuur wel eens een steekje laten vallen. Dit houdt in dat er in het dorp diverse �onafgemaakte� en niet �opgeloste� verkeerskundige situaties zijn ontstaan die om aandacht vragen. Het zijn vooral situaties waarbij voetgangers en fietsers voor moeilijke en onoverzichtelijke situaties komen te staan en waar het zeker voor de allerjongste weggebruikers lastig is een juiste keuze te maken.

Als we het hebben over beleven van de openbare ruimte als weggebruiker, dan kun je zeggen dat de beleving van kinderen anders is dan die van volwassenen. Kinderen lopen, fietsen, skeeleren, skaten, waveboarden, rennen, steppen, wavesteppen, touwtjespringen etc. etc. en zijn bij hun spelende manier van bewegen niet altijd met 100% aandacht bij de rest van het verkeer. Het is juist deze doelgroep, kinderen (4-15jr) die behoefte hebben aan een stukje extra veiligheid op straat. Kinderen beleven de ruimte anders en laten zich soms leiden door onverwachte situaties.

Huidige situatie:

In het hele dorp geldt de maximale snelheid van 30km/u. Bij binnenkomst in het dorp vanaf de rotondes bij de van Emingaleane en de Tearnserdyk en de doorgaande route Wergeasterdyk staan borden die de 30km zone aanduiden. Opvallend is dat deze borden (te) hoog geplaatst zijn, klein zijn en dus haast niet opvallen waarna een breed stuk asfalt volgt waarop niet de maximale snelheid van 30km/u valt af te dwingen is. Alleen bij binnenkomst van de Wergeasterdyk is een versmalling aangebracht en getracht om het verkeer af te remmen.

Kortom de automobilist die Goutum inrijdt wordt niet direct gewaarschuwd dat hij/zij een andere zone inrijdt waar hij/ zij zich aan moet passen aan de situatie.
Er zijn geen standaardvoorschriften voor de inrichting van een 30km/u zone, maar er zijn wel maatregelen en richtlijnen voor. Te weten; snelheid remmende maatregelen (zoals drempels, obstakels, as-verspringingen en wegversmallingen), het wegbeeld moet zodanig zijn ingericht dat weg en omgeving niet uitnodigen tot hogere snelheden, lange rechte stukken zonder

4

obstakels moeten voorkomen worden, voorrang wordt niet met verkeerstekens geregeld (bestuurder van rechts hebben voorrang), het is toegestaan om auto�s aan de zijkant van de weg te parkeren m.u.v. aangegeven parkeerverbod, fietsers rijden op de rijbaan of op een gemarkeerde strook die deel uitmaakt van de rijbaan.

Wat is het probleem?

Na een uitvoerige inventarisatie lijken de problemen binnen Goutum dorp in een 3-tal categorie�n te splitsen, te weten:
 Veiligheid vooral de veiligheid van de kinderen: rondom de school en de kinderopvang;
 Te hoge snelheid van autoverkeer door het dorp;
 Sluipverkeer, waarbij het zware vrachtverkeer met als bestemming de Hemrik de belangrijkste is.
Het verkeer wordt voor het overgrote deel gevormd door bestemmingsverkeer dat door het dorp rijdt. Dit bestemmingsverkeer bestaat hoofdzakelijk uit bewoners en bezoekers, maar ook uit veel verkeer dat in Goutum pakketjes en andere zaken af moet leveren. Volgens dorpsbewoners rijden opvallen veel bestelauto�s en busjes overwegend hard door het dorp en houden zich zelden aan de max. toegestane snelheid van 30km/u. Veel druk in het dorp ontstaat op piekmomenten. Dit zijn de tijden dat de school, peuterspeelzaal en kinderdagverblijf opengaan.

5

De oplossing:

In de verkeerskunde staan daarbij de 3 E’s als drie-eenheid centraal. De E’s staan voor Enforcement (Handhaving), Engineering (Infrastructuur), Education (Gedrag, opleiding). Interessant in dit kader is een onderzoek wat de provincie recentelijk uit liet voeren met als probleemstelling: of verschillende maatregeltypen zelfs voor elkaars gebreken kunnen compenseren. Dit is niet het geval. Als je een probleem structureel wilt aanpakken dat moet je dus gebruik maken van de 3 e�s.

In dit initiatiefvoorstel treft u dan ook een combinatie van fysieke en gedragsaanpassingen aan. De handhaving is een wezenlijk onderdeel, maar als de 30 km zone niet gehandhaafd kan worden dan zal de eerste focus moeten liggen op het cre�ren van een volwaardige 30 km zone.

Oplossingen fysiek en gedrag:

 Verbeteren 30 km zone
De 30 km per uur moet handhaafbaar zijn en er moet beter duidelijk worden gemaakt dat de 30km zone van kracht is. Daarbij kan gedacht worden aan het kritisch kijken naar de plekken waar borden staan. Zijn ze goed opgesteld en geplaatst? Daarbij is vooral de plaatsing rond de verschillende entrees tot het dorp van belang. Tevens stellen wij voor het dorp altijd binnen te komen via een versmalling. Door het plaatsen van bomen aan weerszijden van de versmalling kan de poort nog verder visueel worden versterkt. Het gaat erom dat je meteen voelt dat je het dorp en dus de 30km zone binnenrijdt. Bij de entree van Goutum ter hoogte van de rotonde McDonalds (begin Wergaesterdyk/V. Eminghaleane) stellen wij voor om een visuele versmalling aan te brengen door middel van het aanpassen van de belijning op dat deel van de weg, het verwijderen van de middenstreep �n de strepen aan de randen naar binnen te trekken.

6

Op de rotondes bij alle ingangen van het dorp worden duidelijke verwijsborden geplaatst naar diverse trekpleisters, als sportpark Wiarda, McDonalds etc. om zo de auto�s via de Jonkersleane leiden.
Tevens moet worden onderzocht of het plaatsen van borden met de tekst bestemmingsverkeer mogelijk is bij alle ingangen van het dorp.

Route versmallen T.h.v. Tearnserdyk, Buorren Handhaven van de 30km zone is alleen mogelijk als de inrichting van de wegen ook 30km afdwingt. Dit is nu niet het geval. Aanpassingen die binnen de dorpse structuur passen zijn nadrukkelijk gewenst.
Wij stellen voor om door middel van natuurlijke en landschappelijke (fysieke) aanpassingen de snelheid van de weggebruiker omlaag te brengen. Hierbij kan ondere andere worden gedacht aan hagen en heggen (op eigen grond). Deze maken wegen niet smaller maar versmallen deze wel. Deze visuele versmallingen worden door bestuurders gezien als plekken waar ze moeten opletten en hun snelheid zullen verlagen.

7

Betonnen obstakels (bijv. bloembakken) op de weg werken goed als verkeer remmende maatregel en zijn een relatief goedkope oplossing. Deze obstakels worden voorzien van een markering / waarschuwingsbord. Door de weg te versmallen kunnen we zo de vrij gemaakte ruimte teruggeven aan de bewoners, wordt de leefbaarheid verbeterd en is het de automobilisten duidelijk dat ze door een woonstraat rijden.

Daarnaast stellen we voor om stroken met wilde bloemen en hoge grassen in de berm in te planten, bijvoorbeeld langs het laatste stuk van de Taernserdyk richting de minirotonde.

Ook kan in het midden van deze weg gedacht worden aan een scheiding tussen de beide rijrichtingen waardoor de weggebruiker niet door het midden van de weg kunnen rijden dan wel het aanbrengen van een doorgetrokken streep.

Tot slot zouden wij bij wijze van proef, komende vanuit Zuiderburen, de borden met 30 km zone willen verplaatsen naar het begin van Oer de Feart (drempel) de aanwezige drempel zou daarbij nog versmalt en verhoogd kunnen worden en er zou een digitale snelheidsmeter (proef van 6 maanden) geplaatst kunnen worden. Hiervoor wel een slimme plaats te kiezen en halverwege (midden Oer de Feart) nog een extra versmalling of slinger door betonnen obstakels (Bloembakken) verspringend te plaatsen.

Zelf de handen uit de mouwen steken!

In deze financieel krappe tijden moet er voorzichtig omgegaan worden met het beschikbare budget. Het is daarom onmogelijk en ook niet wenselijk om in alle straten een fysieke maatregel aan te leggen. Naast het aanpassen van de infrastructuur vormen voorlichting en educatie ��n van de onderdelen van Duurzaam Veilig. Goutum is een actief en betrokken dorp. Het is een gemiste kans om deze betrokkenheid niet in te zetten. Een goed voorbeeld is de Dorpsraad Ulvenhout (gemeente Breda). De gemeente heeft de dorpsraad van campagnematerialen voorzien en de dorpsraad heeft de actie uitgevoerd. Doordat eigen buurtbewoners de actie voeren en zelf mensen aanspreken heeft de actie meer impact dan wanneer men door een gemeenteambtenaar op de vingers wordt getikt.

In de praktijk blijkt dat het betrekken van bewoners of wijkraden noodzakelijk is om voor een actie draagvlak te krijgen en een actie te laten slagen. De dorpsbewoners van Goutum en Dorpsbelang hebben al aangegeven deze handschoen graag op te pakken.
 Veiligheid rond de school en de kinderopvang
Het garanderen van de veiligheid voor de jongste en meest kwetsbare verkeersgebruikers is buitengewoon belangrijk. Daarbij staat centraal dat kinderen onder begeleiding veilig kunnen oversteken en dat kinderen ook zelfstandig veilig de school en de BSO kunnen bereiken.

Om de veiligheid rondom scholen te garanderen is een stappenplan ontwikkelt. De stappen zijn als volgt:

1. Zorg voor een goede plattegrond waar zowel de school als het gebied waar de kinderen wonen op staat.
2. Deel het totale woongebied in in veilige deelgebieden. Een veilig deelgebied is een gebied met uitsluitend een woonfunctie zonder wegen met een hogere functie dan verblijfsfunctie.
3. Trek uit het midden van deze deelgebieden rechte lijnen naar de betreffende school.
4. Zoek een route die zo dicht mogelijk bij deze rechte lijn ligt. Is deze route veilig, dan is dit de schoolroute.
5. Als er knelpunten op deze route liggen probeer dan deze te omzeilen, maar blijf zo dicht mogelijk bij de route uit stap 4. Als dit lukt dan is dit de schoolroute.
6. Als er op deze manier geen logische, veilige route te cre�ren is, probeer dan de knelpunten op te heffen d.m.v. het nemen van juridische en/of infrastructurele maatregelen.

8

7. Laat de schoolleiding de zo ontstane veilige schoolroutes bij de ouders duidelijk maken, in ieder geval aan het begin van een nieuw schooljaar en op ouderavonden.
We stellen voor om dit stappenplan te volgen. Daarnaast moeten oversteekplaatsen voor kinderen bij en rondom de school zichtbaar worden gemaakt en kan er gekeken worden naar het gebruik van klaar-overs bij de piekmomenten. Verder stellen we voor om door Goutum voor kinderen duidelijke routes te maken van school naar BSO en opvang waarover kinderen veilig kunnen lopen, �de kindercaravan�. Ook kan er zo een route gemaakt worden van school naar een veilige oversteekplaats aan de Jonkerleane naar Goutum Noord. Samenwerking tussen school, kinderopvang en ouders is hierbij essentieel. Een goed voorbeeld voor een dergelijke kindercaravan is de gemeente Delft die 2006 al een dropzone en snoeptegelroute naar scholen bedacht. De snoeptegelroute leidt de kinderen vanaf een �dropzone� veilig naar hun scholen. In de wijk Tanthof-West ontwierpen kinderen van de basisscholen de tegels onder leiding van een kunstenares.
De snoeptegelroute is een veilige wandelroute naar school. Ouders van kinderen wordt gevraagd hun kinderen af te zetten bij een van de twee �dropzones�, de parkeerplaatsen aan weerszijden van de school. Om de dropzones duidelijk te markeren, heeft de Delftse kunstenaar Jan Wisse twee grote Engelse droppen ontworpen. Vanaf de dropzone kunnen de kinderen over de snoeptegels veilig naar school wandelen over de snoeptegels. De dropzone is een variant op de �kiss and ride-plaatsen� die al op meerdere plaatsen in het land bestaan. Een mooi voorbeeld waarvoor wij goede kansen in Goutum zien. In dit kader is een goede dropzone bij de Hounsdyk onontbeerlijk. Door graskeien te leggen in het gras tussen de bomen kunnen op deze manier auto’s parkeren in het groen bij de Kinderopvang en ontstaat een kiss and ride zonder het karakter van dit parkje geweld aan te doen.
 Wat doet de school (in combinatie met de kinderopvang) zelf?

De basisschool en de kinderopvang zijn een onmisbare schakel in de al genoemde oplossingen rond de scholen. Daarnaast stellen wij voor dat de basisschool meedoet aan het project Verkeersveiligheids-label Frysl�n. Het VVL-F is een kwaliteitskeurmerk. Een uiterlijke waardering voor een intern geleverde kwaliteitsverbetering op het gebied van de verkeersveiligheid. De school en de SKL hebben al laten weten graag deze uitdaging op te pakken en zich actief in te willen zetten.
 Doorgeven van andere route aan TOM TOM, leveranciers
Het is mogelijk om aan de kaartenmakers voor navigatieapparatuur de wijzigingen in de wegenstructuur door te geven. Dit heeft doorgaans niet meteen invloed op de routes van het vrachtverkeer door de gemeente, maar over langere tijd zullen de vrachtwagens wel voor de nieuwe of aangepaste wegen kiezen. Dit kan de gemeente doen. Wij hebben inmiddels vernomen dat de gemeente naar aanleiding van vragen en suggesties van de VVD fractie contact heeft opgenomen met TOM TOM.

Dorpsbewoners die groot en zwaar bezoek verwachten, wijzen bezoek er actief op om, indien mogelijk, niet de route door het dorp te nemen.

Tot slot wijst het college van burgemeester & wethouders bedrijven en instellingen die de doorgaande route gebruiken er actief op dat deze route niet voor dergelijk verkeer is bedoeld, wijst op de gevaren en de alternatieven.

9

Gedragsverandering sluipers

Bedrijven in de omgeving die dagelijks gebruik maken van routes door Goutum aanspreken op de route en snelheid waarmee zij rijden. Te denken valt aan bezorgdiensten, melkwagens, boeren, grote bedrijven in de omgeving, sportverenigingen etc.
Pilotproject in samenwerking met de Fietsersbond
Er bestaat de mogelijkheid om een pilot project te starten in samenwerking met de Fietsersbond en andere ROF partners in 2012 (hiervoor is nog provinciale subsidie beschikbaar). Het zou daarbij onder andere kunnen gaan om wijk ontwerp- / idee�n-wedstrijd, fietsschool: kinderen en veilig fietsen, fiets & win, fietswensenanalyse met bewonersparticipatie. Hierbij is het stimuleren van de fiets geen doel op zich, maar een middel dat bijdraagt aan de leefbaarheid, gezondheid, verkeersveiligheid en bereikbaarheid.
Samenvatting en financi�n

Zoals u kunt lezen doen wij niet alleen voorstelen voor fysieke aanpassingen maar pakken wij actief 2 van de 3 e�s aan, te weten Engineering en Education. Door de Engineering en de Education moet de 30 km beter handhaafbaar worden en wordt daarmee de effectiviteit van de maatregelen vergroot.

Uitgangspunt was dat de maatregelen niet meer mogen kosten dan de zgn. lus. Wij zijn van mening dat door een combinatie van gedrag en verkeerskundige maatregelen, een beroep te doen op het dorp door zelf ook de mouwen uit de mouwen te steken (en wellicht een deel van haar dorpsbudget in te zetten) we hier in geslaagd zijn en de door ons geopperde maatregelen voor de gemeente niet duurder hoeven te zijn dan de kosten van de proef en de eventuele daarop volgende definitieve maatregel. De exacte kosten zullen in overleg met de gemeente nog nader uitgewerkt moeten worden.

VVD Leeuwarden

Serge Hollander en Gert-Jaap van Ulzen