Strategische Monitor: Europa moet van soft power naar een robuuste en geloofwaardige dosis hard power
(tekst: De Strategische Monitor 2023 | Barsten en Blokken – foto: Simon van der Woude, archief)
Den Haag, 12 februari 2024 – Onderzoekers Frank Bekkers en Koen Aartsma overhandigden gisteren de nieuwe Strategische Monitor aan de minister van Buitenlandse Zaken, Hanke Bruins Slot.
De Strategische Monitor is het jaarlijkse rapport van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) en het Clingendael Instituut dat trends en ontwikkelingen in de internationale orde volgt en tot doel heeft om inzicht te verschaffen in geopolitieke en geo-economische ontwikkelingen die van invloed zijn op de nationale veiligheidsbelangen van Nederland en Europa.
De wereld, en zeker ook Europa, wordt daadwerkelijk onveiliger. Sinds meer dan 30 jaar is er mondiaal niet zo veel gewapend conflict geweest als nu. Ondanks de groeiende tegenstellingen en de daarmee toenemende confrontatie tussen de belangrijke actoren in de wereld, concluderen de onderzoekers van beide denktanks dat samenwerking nog steeds mogelijk én nodig is, maar dat deze vooral invulling krijgt door blokvorming en wisselende ad hoc coalities. In deze wereld van barsten en blokken moet Europa zijn eigen samenwerkingsverbanden met vertrouwde en minder vertrouwde partners vormen, passend bij de rol van Europa als geopolitieke speler.
Competitie en confrontatie, maar samenwerking nog steeds mogelijk
Er vindt op dit moment een geopolitieke strijd plaats over welke waarden en belangen onze wereld de komende periode zullen domineren. Grootmachten zullen vaker botsen in het politieke, economische en mogelijk militaire domein; de relatief stabiele Pax Americana van na de ineenstorting van het Sovjetblok en het einde van de Koude Oorlog, een periode gekenmerkt door globalisering, is definitief voorbij.
Het vertrouwen dat multilateralisme wereldwijd zorgt voor veiligheid en stabiliteit is grotendeels verdwenen. Tegelijkertijd is er juist grote behoefte tot samenwerking om vitale belangen te beschermen. Samenwerkingsverbanden zullen echter minder op mondiale of multilaterale leest zijn geschoeid. In plaats daarvan krijgen zij vorm binnen bredere blokken van overwegend gelijkgezinde staten en/of binnen tijdelijke en ad hoc coalities van landen met specifieke overlappende belangen. De zich aldus vormende wereld wordt gekenmerkt door polarisatie enerzijds en nieuwe partnerschappen en coalities anderzijds.
Europa als geopolitieke actor
In deze wereld van barsten en blokken moet Europa een geopolitieke speler worden, en zet het daartoe ook stappen, om zijn belangen (waaronder waarden en normen, en ‘onze manier van leven’) te borgen. Daarbij dienen zich belangrijke vragen aan op het gebied van machtspolitiek om onze belangen in politieke, economische en militaire zin te behartigen, territoriale politiek om de nationale en Europese grenzen te beschermen en identiteitspolitiek om de collectieve identiteit als wenkend perspectief te laten fungeren.
De Europese natuurlijke hang naar soft power moet aangevuld worden met een robuuste en geloofwaardige dosis hard power . Een fundamentele pijler daarvoor is militaire slagkracht, evenals de politieke bereidheid om deze in te zetten als middel voor verdediging, voor afschrikking en, wanneer het moet, voor dwang.
De geografie van gewapend conflict, en de gevolgen daarvan, noopt ook tot een investering in de bescherming van de Europese buitengrenzen. Naast fysieke grensinfrastructuur en grensbewaking, gaat dat evenzeer om opvang in de regio en om wetgeving op het gebied van migratie en asiel.
Tegen de achtergrond van dit alles speelt identiteitspolitiek een belangrijke rol, zeker in het huidige tijdperk van opkomend nationalisme. Een fundamenteel verwaarloosde dimensie in het Europese geopolitieke project betreft de collectieve identiteit die zowel intern als extern een belangrijke functie heeft.
Minister Bruins Slot: ” Het is duidelijk dat we voor grote uitdagingen staan. Die vereisen internationale samenwerking om de Nederlandse belangen en waarden te kunnen waarborgen. Dat is niet alleen een taak van de overheid, maar vraagt ook inzet van de hele samenleving.”
De “Strategische Monitor 2023 | Barsten en Blokken: Confrontatie en Samenwerking in een Wereld van Wisselende Coalities” is te raadplegen via: https://hcss.nl/report/de-strategische-monitor-2023-barsten-en-blokken/
Meer berichten
- Geen kranten meer naar eilanden – Deze keuze roept serieuze vragen op over de strategie en dienstverlening van dagbladuitgever
- Burgemeester Sybrand Buma per 1 juli vice-president Raad van State
- De stap van deze ambtenaar is ongekend moedig
- Nu zit ik hier met een gebroken geweertje op de revers oorlogsboeken te verkopen, denk ik. Ik, de grootste antimilitarist van de stad
- Museum Belvédère gaat voor noodzakelijke uitbreiding en krijgt bijzondere schenking
- Aantal buitenlandse gasten stijgt het hardst in Flevoland, Groningen en Friesland
- Lokale initiatieven zijn geen alternatief voor verschralende zorg
- Arjette de Pree wil graag meer tijd besteden aan gezin, familie en vrienden
- Burgemeester grijpt soms te snel naar ingrijpend middel van sluiting drugspanden
- Nederlander kiest voor bewust lokaal rundvlees
- Makelaars: Minder verkopen door onzekerheid en hogere rente
- Personeelstekorten zijn voor werkgevers nog lang niet voorbij
- Binnenkort ga ik weer met de Minister in debat over het Nederland-ticket voor 9 euro
- Johannes Beers trekt zich een beetje terug van LinkedIn
- Koert Debeuf over Israël, de NAVO en toxische allianties
- Docenten hebben het vaakst werk dat veel aandacht vraagt
- Als we niet uitkijken is het Wad over twintig jaar een dode, grijze vlek op de kaart: ecologisch verantwoord volgens de modellen
- SL!M Leeuwarden stelt vragen over verstrekking pasfoto’s aan UWV
- Aantal woninginbraken in Leeuwarden met 2 procent afgenomen – Dader wordt zelden gepakt
- Demonstratie in Leeuwarden tegen Israëlische doodstrafwet
- Oratie: Ouderen zijn geen digibeten, maar trendsetters van innovatie
- In maart 12 procent meer faillissementen dan een jaar eerder – Faillissementsgraad het hoogst in de horeca
- Karel van Wolferen en Ad Verbrugge in gesprek over Nieuwe Media, Trump en het Westen
- Hoe goed kennen we de ideeën van vrouwen op de uiterst rechtse flank?
- De volgende halte van Forum is het waterschap
- Ben ik nog veilig als vrouw in de journalistiek?
- Terwijl hotelketens zich schaamteloos verrijken aan commerciële woekertarieven, krijgt de burger die zijn huis openstelt een aalmoes
- Meer verkeersdoden onder fietsende mannen van 70 jaar of ouder
- Schoolspullenpas van Stichting Leergeld Leeuwarden voor gezinnen met geldzorgen
- Verkenner Balster had wel wat meer zijn best mogen doen – Zal CDA stevige taal blijven volhouden?
- Martijn Balster gaat door als formateur in de gemeente Leeuwarden
- Eerste oliebol op de Lunato Kermis voor de FNP Ljouwert – Historie kermis Cambuurplein hersteld
- SLIM: Op basis van welke regels worden besluiten genomen?
- CNV op campagne tegen ingrijpende versobering sociale zekerheid
- Als je Fries gaat leren uit Friese boeken of door een cursus van de Afûk leer je perfect Fries, alleen zal iedere Fries meteen weten dat je geen Fries bent
- De tragiek van het Westen: Van Napoleon tot de huidige wereldcrisis
- Jongens zitten vast in de box van mannelijkheid
- Provinciale subsidie voor transformatie van bestaande gebouwen naar woningen
- Leeuwarden spreekt steun uit voor gezamenlijke aanpak rondom sekswerk
- Leeuwarden: fietsdiefstallen dalen naar 735 aangiften in 2025 (-14,0%) – Ophelderingspercentage bij fietsdiefstal is laag
