Steeds minder gemeenten besteden sociale taken uit
(tekst: CBS)
Steeds minder gemeenten besteden sociale taken uit
Gemeenten zijn de laatste jaren meer taken zelf gaan uitvoeren in plaats van via gemeenschappelijke regelingen, zoals veiligheidsregio’s, intergemeentelijke sociale diensten en gemeentelijke gezondheidsdiensten. Gemeenten gaven in 2024 ruim 55 procent meer uit dan in 2017. De uitgaven van gemeenschappelijke regelingen stegen in diezelfde periode met slechts 23 procent. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Bij gemeenten stegen de uitgaven van 55,3 miljard euro naar bijna 86 miljard euro. Bij gemeenschappelijke regelingen waren de uitgaven 10,7 miljard euro in 2017 en 13,2 miljard euro in 2024.
Een gemeenschappelijke regeling is een regionaal samenwerkingsverband tussen gemeenten, provincies of waterschappen. Het gaat bijvoorbeeld om veiligheidsregio’s, gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD’en), sociale werkvoorzieningsschappen, intergemeentelijke sociale diensten en omgevingsdiensten.
Minder stijging vanaf 2018, behalve tijdens corona
Vanaf 2018 groeien de uitgaven van de samenwerkingsverbanden over het algemeen minder sterk dan die van gemeenten. Alleen in 2020 en 2021 was het andersom, toen de uitgaven van GGD’en en veiligheidsregio’s tijdelijk veel hoger waren tijdens de coronapandemie.
Van 2010 tot en met 2017 groeiden de uitgaven van gemeenschappelijke regelingen juist meer dan bij gemeenten, met uitzondering van 2015. In dat jaar daalden de uitgaven van gemeenschappelijke regelingen doordat de stadsregio’s werden opgeheven.
De omslag naar een minder sterke stijging van de uitgaven vanaf 2018 heeft te maken met de verschuiving van taken naar gemeenten en specifieke ontwikkelingen bij gemeenten. De drie grootste verschillen zijn op het gebied van inkomensregelingen, sociale werkplaatsen en veiligheid.
Taken inkomensregelingen terug naar gemeenten
De lasten op het beleidsterrein Inkomensregelingen zijn tussen 2018 en 2023 bij gemeenschappelijke regelingen minder sterk gestegen dan die bij gemeenten (bijna 15 procent tegenover 27 procent). Dat komt doordat steeds meer gemeenten taken op dit gebied weer zelf uitvoeren, in plaats van een intergemeentelijke sociale dienst.
Zo’n sociale dienst voert voor de deelnemende gemeenten taken uit op het gebied van sociale zekerheid (zoals bijstandsuitkeringen) en krijgt hiervoor budget van de gemeenten. Na 2017 is een aantal intergemeentelijke sociale diensten opgeheven.
Participatiewet leidt tot daling uitgaven bij gemeenschappelijke regelingen
Een andere belangrijke oorzaak is de invoering van de Participatiewet in 2015. Vanaf dat moment kregen de sociale werkvoorzieningsschappen geen nieuwe medewerkers meer en was de afbouw hiervan in gang gezet. Vervolgens zijn veel van deze gemeenschappelijke regelingen opgeheven en daalden de lasten die ze maakten om mensen onder begeleiding in een beschermde werkomgeving te laten werken met 20 procent tussen 2018 en 2023. Doordat steeds meer gemeenten deze taken weer zijn gaan uitvoeren, zijn hun lasten op dit taakveld gestegen (met 5 procent).Uitgaven aan veiligheid bij gemeenten sterker gestegen
Ook de lasten op het beleidsterrein Veiligheid zijn bij gemeenten sterker gestegen (40 procent) dan bij gemeenschappelijke regelingen (32 procent). Hieronder vallen rampenbestrijding, brandweer en toezicht en handhaving van de openbare orde. De laatste taak –handhaving van de openbare orde– wordt alleen uitgevoerd door gemeenten.
De sterkere stijging bij gemeenten komt doordat er tussen 2018 en 2023 veel handhavers in dienst zijn gekomen bij enkele grote gemeenten. In mindere mate speelt ook de compensatie voor aardbevingsschade in Groningen een rol bij de stijging, door hogere lasten voor gemeenten in die provincie.
Meer berichten
- Omrop heeft hulp nodig en zoekt een inspirerende creatief-strategisch adviseur
- Hilde Tjeerdema (D66) is goednieuwsshow zat – We zijn in therapie
- Eerste openbare expositie Gerrit Benner. De Oersoep
- Verviervoudiging diefstal uit auto in Leeuwarden
- Dit is een tweedehands boekenwinkel en dat boek is net uit. Niemand heeft het nog zo waardeloos gevonden, dat die het meteen na aankoop bij ons gebracht heeft.
- Dan liever de lucht in! 160 jaar uitbreidingsplan Romein
- Minimalistische éénakter Drama mei deade dichters
- Overheid wijst werknemers in Friesland op pensioen bij baanwissel of minder werken
- Woninghuur stijgt gemiddeld met 4,4 procent
- Aanpak criminele families moet op de schop
- Bied jongeren tegengewicht aan online geldwereld
- Nederlands gas behoort tot duurste van Europa – 48 cent van elke euro naar de staat
- Expositie kunst van 24 wijkbewoners uit de Hollanderwijk
- Hond kost in hele leven ongeveer 20.000 euro: ruim driekwart Nederlanders schat dat lager in
- Levensmiddelenclub: suikerbelasting duur en complex, gezondheidswinst onduidelijk
- Jongeren kunnen ideeën indienen voor activiteiten, evenementen of ontmoetingsplekken die zij graag in hun omgeving zien
- Andries Gaastra van Batavus naar Koga Miyata – In Japan had ik de werkwijze en de mentaliteit van de bevolking en de ondernemers bestudeerd
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verleent 255.000 euro aan restauratie Bonifatiustoren
- 1 op de 4 Nederlanders verstopt spullen voor bezoek uit schaamte voor de eigen woning
- Omzet horeca groeit door hogere prijzen – In de horeca is het vertrouwen het op een na laagst van alle onderscheiden bedrijfstakken
- 5 nieuwe locaties voor versnelde bouw 30.000 huizen – Leeuwarden Middelsee-Spoordok (circa 6.000)
- Detailhandel zet bijna 3 procent meer om in juli
- Plichtsgetrouwe medewerker valt vaker uit als leidinggevende niet doorvraagt
- Economisch beeld minder negatief – Meer export, consumptie huishoudens en investeringen
- Freek van Tuinen: Ik heb altijd redelijk integer gehandeld en de waarheid nooit geweld aangedaan
- Naar wetenschappelijke bureaus wordt overduidelijk niet geluisterd – Afscheid van de 80-jarige Wiardi Beckman Stichting
- FNP stelt vragen over Vijverzathe Jelsum – We delen de zorgen die dorpsbelang Jelsum-Koarnjum heeft uitgesproken. Het rijksmonument Vijverzathe heeft onze aandacht
- SLIM zit wethouder achter de broek met Starterslening
- Toiletgebouw De Groene Ster vaker toegankelijk
- Bijna niemand weet dit: Brussel zoekt 100 jongeren met een mbo-diploma voor een traineeship bij de Europese Commissie
- We gaan slecht om met kwetsbare mensen
- Kopers en verkopers onvoldoende beschermd door vrijwillige makelaarsregels
- Aantal mensen met bijstand stijgt 3 jaar op rij, vooral onder jongeren
- Wij gaan er van uit dat u – als hoeder van de integriteit – in Tytsjerksteradiel orde op zaken stelt
- Opnieuw minder moorden, laagste aantal mannen vermoord in 30 jaar – Meeste in Rotterdam, minste in Friesland
- ‘Er is geen vrouw die deugt’ van Arthur Schopenhauer. Met dit boek en een glaasje wijn kom ik een eenzame zaterdagavond wel door, denk ik als ik naar huis loop.
- Boerenland- en kerkenpaden krijgen weer toekomst
- Experiment uit 1916 zet ruim een eeuw later ons denken over straatverlichting opnieuw op scherp
- Museum Dr8888 sterkste stijger Friese cultuurmerken – Bolwerk sterke daler
- Niko Hazelhoff: Ik spaar zelf geen postzegels. Ik spaar belastingzegels
