Ruim 26.000 bezoeken aan spoedeisende hulp per jaar mogelijk voorkomen door aanpak nicotinegebruik

(tekst: Leiden University Medical Center (LUMC)

Ruim 26.000 SEH-bezoeken per jaar mogelijk voorkomen door aanpak nicotinegebruik

Tijdens de VAP-ED-studie gebruikte 21% van de patiënten die de Spoedeisende Hulp (SEH) bezochten een nicotineproduct. Volgens de behandelend arts waren de klachten van 7% van deze patiënten volledig toe te schrijven aan nicotinegebruik. Omgerekend zijn dat bijna 26.500 SEH-bezoeken per jaar. Dat blijkt uit de 24-uur durende VAP-ED-flashmobstudie, uitgevoerd in november 2025 op 67 van de 78 Nederlandse SEH’s.

Studieopzet en deelnemers

Tijdens deze multicenterstudie, geïnitieerd door SEH-arts Nicole Kraaijvanger (LUMC), vulden patiënten van 12 jaar en ouder een korte vragenlijst in over hun nicotinegebruik. Het doel was inzicht krijgen in nicotinegebruik onder SEH-patiënten en bewustwording creëren over de druk die roken, vapen en andere nicotineproducten leggen op de spoedzorg.

In totaal bezochten die dag 4.314 patiënten de deelnemende SEH’s. Er werden 2.061 vragenlijsten ingevuld.

Gebruik van nicotineproducten

Van de patiënten gaf 21% aan een nicotineproduct te gebruiken. Van hen rookte 86% sigaretten, 9% gebruikte vapes, 9% rookte sigaren/cigarillo’s, en 5% gebruikte andere nicotineproducten zoals snus en shag (hiervan gebruikte 10% meerdere producten naast elkaar).

Bij de nicotinegebruikers oordeelden artsen dat de klachten in 7% van de gevallen volledig door nicotinegebruik werden veroorzaakt. In 44% was nicotine mogelijk of deels de oorzaak, vooral bij longklachten. Extrapolatie van de resultaten wijst op bijna 26.500 SEH-bezoeken per jaar die volledig en in totaal 192.780 bezoeken die mogelijk of deels door nicotinegebruik worden veroorzaakt. Het werkelijke aantal kan zelfs nog hoger liggen, omdat in de studie alleen medisch stabiele patiënten zijn meegenomen.

Jongeren en jongvolwassenen

In totaal vulden 223 jongeren en jongvolwassenen (12 tot 25 jaar) de vragenlijst in. Van de jongeren (12 tot 18 jaar) gebruikte 17% een nicotineproduct (N=18). Onder jongvolwassenen (18 tot 25 jaar) lag dit percentage op 35% (N=41). In 17 gevallen werden de klachten van jongeren en jongvolwassenen mogelijk veroorzaakt door nicotinegebruik.

Stopadvies op de SEH

Tijdens de studiedag werd het stopadvies Very Brief Advice plus (VBA+) toegepast. Dit bleek bij 73% van de nicotinegebruikers haalbaar en leidde bij 47% tot een warme verwijzing naar stopzorg.

‘’Ons onderzoek laat zien dat effectief beleid om nicotinegebruik terug te dringen, de druk op de spoedzorg aanzienlijk kan verlagen. De SEH kan zelf ook een belangrijke rol spelen door patiënten te ondersteunen bij stoppen en zo hun gezondheid te verbeteren.” aldus Kraaijvanger.