Roeiende vrouwen in rokken

(Ook deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons rijke archief, 2002)

Roeiende vrouwen in rokken

De Leeuwarder roeiclub Wetterwille was tot 1926 een kwijnende vereniging en bovendien had zij nog nooit een grote wedstrijd georganiseerd. In dat jaar kwam daar verandering in. Op Koninginnedag streden de roeiers van Wetterwille tegen de Groningers op het Nieuwe Kanaal. Maar liefst zesduizend mensen kwamen kijken. De twee vrouwen en de man op de foto wonnen het onderdeel stijlroeien vierriems wherry’s.

Sporten was nog een vrij nieuwe bezigheid in die tijd. Kaatsen en schaatsen werden al eeuwen gedaan, maar eind negentiende eeuw kwamen tennis, cricket en voetbal pas naar Leeuwarden. In eerste instantie beoefenden heren uit de elite deze nieuwe sporten. Zij hadden er op kostschool kennis mee gemaakt. Langzamerhand ontstond nu een algemeen idee dat bewegen in de buitenlucht gezond was. Ook het water, dat altijd vooral als weg gebruikt was, bleek geschikt voor sport en recreatie. Zo liet de stad een zwembad aanleggen in de noordelijke stadsgracht. Het water was overigens zo vies, dat veel Liwwadders het bad De Inktpot noemden.

De roeivereniging Wetterwille werd in 1919 opgericht in het Nieuw Friesch Koffiehuis aan het Ruiterskwartier. Doel was ‘het roeien in gieken, skifs, werries en tubboten te bevorderen.’ De initiatiefnemers, waaronder de HBS-geschiedenisleraar G. Quast, hadden tijdens hun studie in andere steden kennis gemaakt met de sport. Opvallend is dat veel vrouwen betrokken waren bij de vereniging. In het jaar van oprichting waren er 28 dames en 17 heren lid. De vrouwen maakten gebruik van de maatschappelijke bewegingsvrijheid die zij hadden gekregen. Ook letterlijk was de bewegingsvrijheid groter, want de mode was een stuk praktischer en eenvoudiger geworden. Het dragen van een broek was echter nog steeds uit den boze en de vrouwen roeiden dan ook in rokken.

Na een aanvankelijke bloei zakte het ledental van de vereniging al snel in. In 1921 waren er nog maar zeven van de vijfenveertig leden over. Jarenlang was Wetterwille wanhopig op zoek naar nieuwe roeiers. Het drietal op de foto won één race op het Nieuwe Kanaal in 1926, maar de rest van de wedstrijd verliep slecht. Toch was de roeivereniging tevreden. In het jaarverslag uit 1926 staat: ‘Hoewel successen uitbleven, had onze deelname aan de wedstrijd toch een gunstig resultaat: dat aan de naam Wetterwille enige bekendheid werd gegeven.’ De vereniging gaf niet op en hield twee jaar later een demonstratietocht door de stadsgrachten om nieuwe leden te winnen.

In de jaren dertig ging het weer beter. Met het organiseren van wedstrijden op het Nieuwe Kanaal was een succesvolle traditie geboren. In 1930 schreef de Leeuwarder Courant: ‘Reeds ver voor het aanvangsuur was de belangstelling voor de roeiwedstrijden in het Nieuwe Kanaal bizonder groot, veel grooter dan bij vorige wedstrijden. Het is een verblijdend teeken dat ook voor deze gezonde en heerlijke watersport de belangstelling grooter wordt.’ Lange tijd waren het vooral ouderen die roeiden, maar steeds vaker sloten ook jongeren en studenten zich aan.

De latere burgemeester Adriaan van der Meulen was een fanatiek roeier en bekleedde in de jaren dertig het voorzitterschap van Wetterwille. Meer dan vijftig jaar later herinnerde hij zich nog het eerste huwelijk dat gesloten werd tussen Wetterwille-leden. ‘Waar het roeien al niet goed voor is!’, schreef hij in het boekje dat uitgegeven werd ter ere van 75 jaar Wetterwille. Ook meende Van der Meulen dat veel roeimogelijkheden, zoals de Wirdumervaart de Zanding en de Fondering, waren verdwenen. Ondanks deze beperkingen is de roeivereniging tot op de dag van vandaag blijven bestaan.

Ellen Schat