PvdA en cultuur – Wordt Leeuwarden bestuurd door BMC en Carex?

U kiest voor kunsteducatie in de wijken zonder zicht op succes – Bestuurt BMC de gemeente? – We moeten bezuinigen op cultuur; maar waarom eigenlijk? Het waren vragen die vrijdagavond in Debatcentrum De Bres de boventoon voerden en werden gesteld aan de fractie van de PvdA. Die leek stevig in het beklaagdenbankje te zitten.

Het werd een ouderwetse debatavond waar het collegevoornemen om kunstencentrum Parnas te sluiten prominent op de agenda stond maar waar ook andere onderdelen van hoe Leeuwarden omgaat met cultuur werden bekritiseerd.

‘Wat heeft u eigenlijk over voor cultuur, dat zou u duidelijk moeten maken’, aldus Jochum Admiraal. ‘U kiest voor het opheffen van Parnas zonder dat u de gevolgen van uw keuze voor de educatie in de wijken kent’, zo sprak oud-wethouder Ap Timmermans. Sietske Inberg schetste het beeld in een van die wijken (Bilgaard) waar het nieuwe fenomeen van de ambulante cultuurambtenaar is neergestreken. Een functionaris die amper weet heeft hoe lang zijn baan zal bestaan. ‘Op deze manier bouw je nooit een infrastructuur op of een vertrouwensband met degenen voor wie je werkt’, aldus Inberg.

Cultureel-adviseur Jan Brouwer was vanuit Delft langsgekomen om de locale culturele situatie van zijn stad als voorbeeld te presenteren. Hij vertelde over het T-Huis, de kunstsupermarkt en een hotelproject in de Haagse Transvaalwijk. Volgens Brouwer allemaal projecten die laagdrempelig, educatief en verrassend zijn. ‘Krijgen de kunstenaars ook betaald?’, zo wilde een kunstenares weten. ‘Nou, nee’, aldus Brouwer.

Ook de twee Heerenveners die hun kunstencentrum ten onder zagen gaan en daarna weer zagen opkrabbelen werden in hun gematigd optimisme aangevallen. Van 135 arbeidsplaatsen ging men in Heerenveen terug naar 20. Een deel van de ontslagenen zit met een burnout thuis.

Aan PvdA-raadslid Jannie Soepboer werd de vraag gesteld wat de fractie nu eigenlijk wil. ‘Bestuurt BMC de gemeente?’, zo vroeg Anneke Holwerda van het Friesland College zich af. Een ander: ‘De stad wordt bestuurd door BMC en Carex.’ (Carex is de anti-kraakwacht en is onder meer actief in de Blokhuispoort en Zalen Schaaf). En valt er na het uitbrengen van het rapport van BMC (de adviseurs die in opdracht van cultuurwethouder Diks volgende week een advies uitbrengen) nog iets te kiezen? Soepboer, en ook fractievoorzitter Sjoerd Feitsma, wekten de indruk dat ondanks de collegeafspraak er nog wel het een en ander te regelen valt.

Vandaar de cruciale vragen: wat wil de belangrijkste partij van Leeuwarden? Hoe moeten we Culturele Hoofdstad worden? Wat gaan we doen met de creatieve industrie? Hoe belangrijk is cultuur? Duidelijke antwoorden bleven uit. Feitsma kondigde een nieuw debat aan over dit onderwerp, in april in De Bres.

Raadslid Jan van Olffen: ‘Het mag niet ten koste gaan van de zwakkeren in de samenleving.’ De zaal in koor: ‘Daar gaat het hier nu niet over. De vraag is: wat hebben jullie over voor de cultuur in Leeuwarden.’

++
(eerder gepubliceerd op deze site in dit genre)

Drion (Parnas): De wethouder neemt morgen ons plan in ontvangst

Liwwadders.nl sprak vanmiddag met Geert Drion, directeur van kunstencentrum Parnas over de stand van zaken.

�Ik denk dat we een heel goed plan hebben neergelegd. Ik denk dat het zo moet. Het zou een grote vergissing zijn dat wat er allemaal is opgebouwd, en de synergie dat dit heeft opgeleverd, als we dit zouden afbreken. Je bent 10 tot 20 jaar verder als je dat ooit weer moet opbouwen. Parnas is ook geleidelijk ontstaan tot wat het nu is. Dat begon met de Blauwe Stoep.�

Het college legt gewoon druk op de zaak en zal dit blijven doen.

�Met ons plan om te komen tot een nieuwe organisatie geven wij aan dat het voortschrijdend inzicht niet aan ons voorbijgegaan is. Wij presenteren met dit plan een nieuwe manier van werken met als doel iets goeds neer te zetten.�

Het college zet de hakken in het zand en lijkt onwrikbaar. Raadsleden zeggen: waarom kwamen jullie vier jaar geleden niet met het plan zoals nu wordt gepresenteerd: meer voor minder geld.

�Het bureau BMC heeft vorig jaar onze activiteiten beoordeeld en daarbij kwamen drie begrippen prominent naar voren waar het ging om Parnas: professioneel, innovatief en effici�nt. Dat heb ik goed onthouden. Wij voeren de opdracht uit zoals die aan ons is gesteld en dat doen we dus goed. Dat neemt niet weg dat, wat ik net al zei, bij ons ook het voortschrijdend inzicht heeft postgevat. De tijd van een faciliterende overheid lijkt voorbij. De vraag ligt nu voor: welke maatschappelijke effecten willen realiseren en wat heeft de overheid hier voor over. Wij pleiten voor behoud van een centrale organisatie. We werken actief in de wijken en willen ook een centrale plaats. Je moet geen steen uit het bouwwerk halen. We hebben gemerkt dat de raadsleden ook worstelen met deze zaak.�

Het college zal zeggen: mooi en aardig, maar wij kiezen nu eenmaal voor wat anders. We kiezen er liever voor om 3 miljoen euro uit eigen budget aan de daklozenproblematiek te geven. Dat is een bedrag bovenop het bedrag wat men vanuit het rijk krijgt. Leeuwarden kiest hier nu eenmaal voor en niet voor een behoud van Parnas.

�Dat is niet onwaarschijnlijk dat ze dat zullen zeggen. Ik reken op de raad.�

Heb je het idee dat je iets verkeerd hebt gedaan? Inhoudelijk of tactisch?

�Aan ons, de culturele instellingen, had de vraag voorgelegd moeten worden: we hebben een probleem en hoe lossen we dat op. Dat had de wethouder aan ons moeten voorstellen. Wij zijn in staat om over onze eigen schaduw heen te stappen. We waren gezamenlijk met een goed plan gekomen. Een plan waarmee je laat zien hoe sterk je betrokken bent met wat je doet en waarvan je vindt dat dat voor stad en provincie van belang is. Ik ben sterk overtuigd van de kracht van onze organisatie en de mensen die daar werken.�

�Ik ben ook blij met de brief van het Dolci (Directeurenoverleg Leeuwarder culturele instellingen). In essentie staat daarin: maak niet meer kapot dan je lief is. Als het om ambities zoals Culturele Hoofdstad zeggen wij: Put your money where your mouth is.�

Als het college voet bij stuk houdt, wat gebeurt er dan? Hoeveel ontslagen vallen er?

�Als de raad, daar gaat het om, voet bij stuk houdt dan komt iedereen op straat te staan. Dan gaat het om 85 docenten, 20 medewerkers in de ondersteunende diensten, wiw�ers en vrijwilligers. Totaal 130 mensen. BMC heeft gezegd: voor de 4,5 ton die er over blijft doe je niet zoveel meer. Dat gaat op aan het kennisaanbod in de wijken.�

Had de wethouder niet zelf keuzes moeten maken in plaats van een kwartiermaker in te huren?

�Ze had aan het culturele veld het probleem moeten voorleggen. Dat hadden we kunnen oplossen. We waren al heel ver met een plan voor het Harmoniekwartier. Met het Friesland College en met theater Romein hadden we een plan gemaakt voor dat gebied en ook nog een plan voor de Westerkerk als het eerste niet door mocht gaan. Het mbo zou reuring brengen op de tijdstippen dat de gebouwen leeg stonden, om vier uur konden de amateurkunstenaars gebruik maken van de zalen en de popzaal zou gebruikt kunnen worden voor presentaties van alle betrokkenen. Je zou een effici�nte mengvorm krijgen van mbo-studenten en hbo-docenten die ook actief zouden zijn in de wijken. Je zou een gebouw krijgen in drie bouwlagen waar alle activiteiten ingeschoven zouden worden. Op personeelstaken voor ondersteuning zou je kunnen besparen. In december 2009 zouden wet het plan aan drie wethouders presenteren. Op de dag van presentatie werden we afgebeld.�

De bezuinigingen stonden voor de deur.

�Dat zal het geval zijn geweest. Het is doodzonde.�

En nu?

�De kwartiermaker heeft zijn plan op 14 februari ingeleverd. Het college heeft er dinsdag in ori�nterende zin over gesproken. Op 29 maart horen we de plannen. Ik hoop dat het college ons meerdere scenario�s voor zal leggen. Zo van: dit heeft onze voorkeur, maar andere opties zijn er ook. Dat zou voor dit heikele proces het beste zijn. Dan gaat het de inspraak in en op 26 juni valt de beslissing. Dan moeten we kunnen zeggen: we hebben er alles aan gedaan wat we konden.�

De wethouder nog gesproken de laatste tijd?

�Enkele weken geleden tijdens een bestuurlijk overleg. Morgen, ze had er pas vrijdag tijd voor, neemt ze ons plan in ontvangst.�

Datum: Donderdag, 10 Maart 2011

+++++++++

Observatorium: Leeuwarder PvdA eindelijk in debat over cultuur

(tekst: Observatorium Politiek Leeuwarden)

Politiek en cultuur in Leeuwarden. PvdA gaat eindelijk in debat.

– expertmeeting VVD beantwoordde al veel vragen

– overwegingen bij collegeonderhandelingen moeten boven tafel komen

– verziekte relatie gemeente – instellingen moet aangepakt worden

– snel overgaan tot overtuigend beleid op terrein cultuur, creatieve industrie, en culturele hoofdstad

– PvdA moet als grootste partij verantwoordelijkheid nemen

De PvdA organiseert vrijdag a.s. een discussiebijeenkomst voor leden en belangstellenden over cultuur. Op een dergelijke bijeenkomst wordt binnen de PvdA al lang aangedrongen. Afgaande op de uitnodiging zal het accent liggen op de vormgeving van de cultuureducatie in Leeuwarden. Dat lijkt een te beperkte opzet. Daar komt bij, dat enkele maanden geleden op initiatief van de Leeuwarder VVD een heel geslaagde expertmeeting – met name voor de raadsleden – is georganiseerd over cultuur en cultuureducatie. Het �wijken-concept� werd door de deskundigen – onafhankelijk van elkaar, goeddeels naar het rijk der fabelen verwezen. Met deze informatie kan op een belangrijk onderdeel de discussie van vrijdagavond al snel worden afgerond. Dat geeft ruimte voor andere kwesties.
In dit verband lijken hieronder genoemde discussiepunten relevant:

1. Het besluit bij de vorming van het zittende college om Parnas te sluiten

In het collegeprogramma – ongeveer een jaar geleden – kwam de beoogde sluiting van Parnas zeer onverwacht. Tijdens de campagne werd er – ook door de PvdA – met geen woord over gesproken.
Als er al bezuinigingen op cultuur zouden moeten plaatsvinden, dan waren daarvoor diverse mogelijkheden. Totnogtoe hebben de collegepartijen op geen enkele manier duidelijk gemaakt waarom juist Parnas dient te worden aangepakt.

2. Tekorten Harmonie

Ten tijde van de onderhandelingen over het nieuwe collegeprogramma was bekend
– intern ambtelijk bij de gemeente en bestuurlijk in ieder geval bij diverse collegeleden – dat er zich bij de Harmonie ernstige tekorten voordeden. De gemeente is daarvoor aansprakelijk.
Tijdens de campagne, maar bijvoorbeeld ook later, bij een ledenvergadering van de PvdA, bedoeld als ledenraadpleging, werd wel over de bezuinigingen t.a.v. Parnas gesproken. Van de kant van de leden bleek daarover scepsis. Wethouder Florijn, die hier de leden voorlichtte, repte met geen woord over de problematiek bij de Harmonie. De wethouder moet van mening zijn geweest, dat teveel slecht nieuws wel eens tot te veel vragen van de leden zou kunnen leiden. Er zijn leden die vinden dat de wethouder hier zijn eigen afdeling op het verkeerde been heeft gezet.
Het is nu tijd dat binnen de PvdA helderheid komt over de overwegingen bij de college-onderhandelingen, en dat een oordeel wordt geveld over de werkwijze van de wethouder, en de onderhandelaars van de PvdA.

3. Uitspraken wethouder Diks

De tekorten bij de Harmonie zijn door de wethouder lang verzwegen. Daarover is vorig jaar een interpellatiedebat gevoerd. De wethouder zei tijdens dit debat, dat Parnas het slachtoffer is van de situatie bij de Harmonie. Merkwaardig genoeg is op deze uitspraak in de raad verder niet ingegaan.
Het is nodig, dat daarover alsnog helderheid komt. Ook daarbij geldt, dat er meer inzicht nodig is in de documenten en overwegingen, die bij de collegeonderhandelingen op dit punt een rol hebben gespeeld.

4. De nota Cultuurvuur: een miljoen euro meer nodig voor cultuur

Wethouder Diks had als voorganger wethouder Bleize, ook de groenlinkse kleuren toegedaan. Wethouder Bleize presenteerde in haar jaren een nieuwe cultuurnota �Cultuurvuur�. Hieruit sprak – zij zij geprezen – enige ambitie. De nota – waar het college zich achter stelde – vroeg om een verhoging van de budgetten voor cultuur met bijna een miljoen euro.
Binnen de gemeenteraad verliep de discussie over deze nota onbevredigend. De raad wilde een nader onderzoek naar het functioneren van de culturele instellingen. Dit onderzoek kwam er ook. Het resultaat was duidelijk: de gemeente Leeuwarden zit voor een dubbeltje op de eerste rang. De instellingen doen hun werk, gelet op de beschikbare middelen, goed.
Uit het onderzoek bleek ook, dat de gemeente Leeuwarden relatief weinig geld aan cultuur uitgaf.

De raad heeft deze discussie nooit voltooid. Op mysterieuze wijze is – met voorbijgaan aan bijvoorbeeld een geruchtmakende publicatie van de culturele instellingen in de LC – overgegaan tot de orde van de dag. Die orde bleek later de bezuinigingsorde te zijn, in plaats van de benodigde verhoging van het budget.
In de richting van de instellingen, en van de burgerij, is de werkwijze van de raad onzorgvuldig, zo niet onbehoorlijk, geweest.
Binnen de PvdA dient de gang van zaken nu eindelijk eens een fatsoenlijke evaluatie te krijgen.

5. De relatie gemeente – culturele instellingen

Uit recente gebeurtenissen – tekorten Harmonie, bekend worden van jarenlange bezwaarschriftenprocedures Parnas, totaal verstoorde verhoudingen tussen gemeente en omroep Mercurius – is informatie naar voren gekomen, die wijzen op het al veel langer bestaan van moeizame relaties tussen culturele instellingen en gemeente. Waar de fouten precies liggen, en wat oplossingen kunnen zijn, valt van buitenaf niet een twee drie te beantwoorden. Helder is wel, dat er conclusies nodig zijn ten aanzien van het bestuurlijk/ambtelijk functioneren van de gemeente Leeuwarden, waar het gaat om het cultuurbeleid.

6. Onderzoek creatieve industrie

De gang van zaken rond de nota Cultuurvuur toonde aan, dat de gemeente de cultuur in feite verwaarloost.
Er is totnogtoe nauwelijks een discussie gevoerd over het belang van cultuur, op zichzelf, maar ook in relatie tot nieuwe economische ontwikkelingen. Andere regio�s en steden zijn hier wel op ingesprongen, Leeuwarden niet.

Het gemis is wel gevoeld. De raad vroeg in 2009 het college om een Plan van Aanpak op het terrein van de creatieve industrie. Het college gaf met enige vertraging opdracht voor in eerste instantie een onderzoek. Dit onderzoek was in september 2010 gereed. Tot op dit moment is het van de kant van de gemeente stil gebleven rond dit onderzoek. Ook de raad bewaart nog het zwijgen. De grote vraag is waarom.
Immers, het onderzoek toont aan, dat de ontwikkeling van de creatieve industrie in Leeuwarden en Frysl�n achterblijft. Daarmee – ook in verband met de weinig florissante situatie van de cultuur in engere zin – komen innovatie en economische versterking in gevaar. Dit vraagt om alert optreden.
In plaats daarvan stagneert de behandeling van dit belangrijke onderwerp.

De PvdA dient de lopende discussie over het cultuurbeleid direct te koppelen aan de discussie over de creatieve industrie.

7. Frysl�n culturele hoofdstad

De gemeente Leeuwarden heeft een convenant met de provincie. Daarin wordt de gezamenlijke financiering en uitvoering van als belangrijk beoordeelde projecten vastgelegd. E�n daarvan is het project culturele hoofdstad 2018. Binnen de provincie zijn hierover al enkele stevige discussies gevoerd. De stemming bij diverse partijen is kritisch, omdat het vele geld tot op heden vooral in kwartiermakers en communicatiestrategie gaat zitten. In Leeuwarden daarentegen wordt het onderwerp gemeden. Dat kan niet lang meer duren, want de provincie wil eind dit jaar concreet inzicht in de inzet van de gemeente.

Er zijn bij de gemeente – zonder aan te geven waar het geld heen zou moeten gaan – wel middelen in de orde van grootte van diverse miljoenen gereserveerd (of men is voornemens dat te doen). Hieruit blijkt weer eens, dat het bezuinigingargument door de gemeente selectief wordt gehanteerd.

Ook hier geldt, dat de PvdA – als grootste collegepartij in Leeuwarden – aan burgers, waaronder de eigen leden – voor de draad moet komen met het eigen beleid. Dat beleid mag niet zijn het afwachten waar het college (vaak niet meer dan doorgeefluik van ambtelijke visies) mee komt, en dan in de marge nog wat eigen frutsels toevoegen. De PvdA zal nu op dit cruciale terrein – cultuur, creatieve industrie en innovatie – het voortouw moeten nemen.
Dat vraagt wel wat betere voorbereiding dan alleen de debatavond van vrijdag a.s. Maar het kan een begin zijn.

Observatorium Politiek Leeuwarden
Projectleider Albert Agricola

Datum: Woensdag, 16 Maart 2011

Datum: Zaterdag, 19 Maart 2011