Open brief over bezuinigingen Leeuwarder cultuur van Come-Back-Kids

(tekst: ingezonden)

Bezuinigen op cultuur en weg met Parnas?

1 . de actuele situatie in Leeuwarden:

a. De coalitiepartijen PvdA, CDA en PAL/Groen Links hebben een collegeakkoord getekend waarin een disproportionele bezuiniging op de portefeuille cultuur is aangekondigd.
b. Na de presentatie van een onderzoeksrapport door een extern bureau met daarin een aantal concrete voorstellen voor invulling van die bezuinigingen heeft B&W de raad voorgesteld om de aanbevelingen te volgen met als belangrijkste resultaat dat Parnas, het centrum voor amateuristische kunstbeoefening, als instelling wordt wegbezuinigd en dat van de andere culturele instellingen (HCL, Bibliotheek, Harmonie) relatief minder of geen bijdrage wordt verlangd.
c. Verschillende raadsfracties (alle?) hebben zich inmiddels bij het waarom van de bezuinigingsdoelstelling voor cultuur neergelegd en de discussie lijkt alleen nog te gaan over de methode waarop.
d. Verschillende belanghebbenden, Parnas voorop, zijn tegen de bezuinigingen in het geweer gekomen, maar ze lijken vooralsnog niet veel meer resultaat te boeken dan dat de raadsfracties nadere discussie willen over de door B&W voorgestelde aanpak. Kritiek op de kwaliteit van de onderliggende adviezen van het BMC-rapport en het gebrek aan visie liggen hieraan vooral ten grondslag.
e. In de nota �Cultuurvuur� van nog maar 2 jaar geleden, pleitte het college van b. en w. voor een verhoging van het cultuurbudget met 1 miljoen euro. Dat die verhoging niet doorging kan worden beschouwd als een aanzienlijke bezuiniging op het noodzakelijk geachte cultuurbudget.
f. De toonzetting in het debat verhardt zich getuige de verwijten / halve waarheden die publiekelijk worden geuit. Voorbeeld: �in Leeuwarden is van bezuinigingen op cultuur helemaal geen sprake en Parnas heeft zich gediskwalificeerd door zelf aan te tonen dat ze twee keer zoveel werk kunnen leveren voor de helft van het geld�.

2. Waarom is bezuinigen op cultuur in Leeuwarden vooral een verkeerde keus?

a. Leeuwarden is een ambitieuze stad die economische ontwikkeling en het aantrekken van hoog opgeleide werknemers in innovatieve sectoren van de economie van de stad van het grootste belang vindt.
b. Vele, ook zeer recente onderzoeken tonen onomstotelijk aan dat een breed aanbod van culturele voorzieningen en een actief cultuurbeleid noodzakelijke voorwaarden zijn voor zowel innovatie als economische ontwikkeling in een stad.
c. Friesland -met Leeuwarden als culturele hoofdstad- heeft de ambitie om in 2018 Europese Culturele Hoofdstad te worden ( www.fryslan2018.eu ). Hiervoor moet de komende jaren flink worden ge�nvesteerd. Bezuinigingen op de culturele paragraaf van de gemeentebegroting hebben onvermijdelijk grote gevolgen voor de kwaliteit en de omvang van het culturele klimaat en het culturele aanbod in de stad en maken het realiseren van deze ambitie op voorhand nagenoeg onmogelijk. In andere kandidaat-steden wordt juist extra in cultuur ge�nvesteerd!
d. Het is een feit dat de gemeentelijke uitgaven per hoofd van de bevolking voor cultuur in Leeuwarden lager liggen dan het gemiddelde van vergelijkbare steden in Nederland en ook dat er in de culturele sector in Leeuwarden zeer effici�nt wordt gewerkt. Besparen door effici�nter te werken lukt dan ook nauwelijks meer en dus leiden bezuinigingen tot een sterke verschraling van het culturele aanbod in de stad.
e. Leeuwarden profiteert als culturele hoofdstad van Frysl�n relatief veel van culturele investeringen door andere overheden (Tryater, Princessehof, Fries Natuurmuseum, Tresoar, Fryske Akademy bv) en het bedrijfsleven (via sponsoring). De Rijksoverheid heeft forse bezuinigingen op de culturele sector aangekondigd, door zowel te snijden in de omvang van bestaande voorzieningen als door de verhoging van BTW-tarieven voor de sector. Het bedrijfsleven heeft de budgetten voor communicatie en sponsoring door de economische crisis niet verhoogd en zal de gaten die er door de korting op de overheidsbijdragen vallen, zeker niet gaan dichtlopen. In dit klimaat treft een gemeentelijke bezuiniging de culturele sector dubbel hard.

3. Waarom is het bezuinigen op culturele educatie en het opheffen van Parnas een verkeerde keus?

a. Een provinciale hoofdstad met een bevolking die gemiddeld niet tot de hogere inkomensgroepen kan worden gerekend heeft bij uitstek een goed voorzieningenniveau voor cultuureducatie nodig. Voor Leeuwarden geldt dat met name cultuur -naast de sport- voor een belangrijk en ook toenemend deel voorziet in de maatschappelijke samenhang. De openbare bibliotheek en de muziekschool met het centrum voor creativiteitsontwikkeling leveren hiervoor de basis. Het reguliere onderwijs kan deze voorzieningen maar voor een zeer beperkt deel vervangen of aanvullen.
b. Juist deze educatieve voorzieningen leggen de basis voor de culturele en maatschappelijke vorming van de jeugd en dragen in sterke mate bij aan de cultuurparticipatie op latere leeftijd.
c. Het is een illusie om te denken dat de effecten van het bezuinigen op de bibliotheek en van het opheffen van een centrale voorziening voor muzikale en creatieve vorming kunnen worden gecompenseerd door wat cultuurgeld te schuiven naar het onderwijs. Juist in het onderwijs is een beweging aan de gang naar focus op meer prestaties op wat de basisvakken heten: reken- en taal-onderwijs. Dit laat nauwelijks ruimte voor extra inspanningen op het terrein van de culturele en muzikale vorming.
d. Bij het voorstel tot het opheffen van Parnas wordt ook het profijtbeginsel in stelling gebracht: Wie op cultureel vlak meer wil leren (een muziekinstrument bespelen, tekenen en schilderen bijvoorbeeld) moet daar op de vrije markt zelf maar voor gaan betalen. Het is op zijn minst opmerkelijk dat dit overigens bewezen non-argument (prijselasticiteit) niet van toepassing lijkt bij andere culturele voorzieningen als de podiumkunsten bijvoorbeeld die de gemeente subsidieert. Op geen enkele manier wordt in de gemeentelijke stukken duidelijk gemaakt waarom het profijtbeginsel bij educatieve cultuurvoorzieningen wel kan gelden en bij andere niet.
e. Juist waar het gaat om culturele educatie heeft de overheid, in casu de gemeente een kerntaak. Daarom is het onbegrijpelijk dat B&W komt met een bezuinigingsvoorstel waarbij nou net die sector extra wordt getroffen.
f. E�n en ander klemt temeer waar de instellingen die het betreft zelf hebben aangegeven te willen meewerken aan reorganisasties die leiden tot versterking van de culturele educatie van jongeren in de wijken en gezamenlijk te zoeken naar nog mogelijke bezuinigingen door het treffen van efficiency-maatregelen.
g. E�n van de ongewenste gevolgen van het door B&W voorgestelde beleid is voorts dat de mensen die in de sector van culturele educatie werken �vaak part-timers met zeer bescheiden inkomens- er in hun inkomensvorming nog verder op achteruitgaan waardoor de achterstand van deze sector ten opzichte van andere maatschappelijke sectoren verder oploopt en het beroep wat gedaan wordt op de gemeentelijke uitkeringen verder toeneemt.

E�n en ander brengt ons ertoe om er bij het gemeentebestuur met grote klem op aan te dringen om zowel de omvang als de voorgestelde uitvoering van de bezuinigingen op het cultuurbeleid te heroverwegen en om de discussie hierover opnieuw en met een open agenda te voeren.

Luuk Inberg
Ap Timmermans
Andries van Weperen

Datum: Vrijdag, 20 Mei 2011