‘Met zijn hulpvaardigheid en bemoeizucht verstikte Den Oudsten de andere collegeleden’

Foto: Simon van der Woude

van een medewerker

De opkomst en de informateur

De lijsttrekkers kwamen na de verkiezingen bijeen om hun zegje over de verkiezingsuitslag te doen. In de media werd gesproken over een duidingsdebat. Volgens Coco Hoving, plaatsvervangend griffier in Leeuwarden, was dit gewenst vanwege de transparantie. Hoving nam deze trend al sinds een tiental jaren waar. Nu dan maar eens doorpakken, zou je zeggen.

Het was voor de kijkers en luisteraars teleurstellend. In de eerste plaats was het geen debat. Elke lijsttrekker hield zijn globale verhaal. Er volgde geen enkele discussie. De keuze van de informateur – oudgediende van de PvdA Peter den Oudsten – viel bij de partijen in goede, althans niet verkeerde aarde. Het leek er op dat de partijen zich onthielden van elke kritiek. Men wilde blijkbaar niet bij voorbaat de informateur tegen zich in het harnas jagen. We zullen eens zien hoe het er na afloop van de formatie uitziet.

Den Oudsten was nog wethouder in Leeuwarden in de tijd van de vermaarde burgemeester Loekie van Maaren (1999-2001). Bijzondere tijden, ook omdat den Oudsten voortijdig vertrok als wethouder en – hoe kan het anders, hij was hier al loco – koos voor het burgemeesterschap.

Den Oudsten was voorzitter van de vertrouwenscommissie die Van Maaren naar Leeuwarden haalde. De hele PvdA – niet in de laatste plaats wethouder Hermien de Haan (PvdA) en de gemeentesecretaris Frans Steijvers (PvdA) – vond het al kort daarna een grote vergissing. Weg met haar dus. In het onvergetelijke boek ‘Hoezo Burgemeester’ schetst van Maaren de persoon van Den Oudsten genuanceerd. Niet altijd vleiend. Hij had bijvoorbeeld de gewoonte om de papieren van vergaderingen na afloop demonstratief te verscheuren. Ook in de dienstauto, waar de chauffeur de boel mocht opruimen. Na het vertrek van Den Oudsten uit de Leeuwarder politiek constateerde Van Maaren: ‘Met zijn hulpvaardigheid en bemoeizucht verstikte Den Oudsten de andere collegeleden’.

De fractievoorzitters moeten dus in de nu gestarte besprekingen oppassen.

Van Maaren citeert de LC van 26 februari: ‘Nog maar amper twee jaar is hij (Den Oudsten, red.) wethouder van Leeuwarden, maar hij bleek al snel een rasbestuurder. Kantoren in het centrum, villa’s in de Bullepolder, gemeentemiljoenen voor Cambuur. Den Oudsten bokst het soepel voor elkaar. De stad plukt nu de vruchten – zoet of wrang ….’.

Als we ons niet vergissen is Den Oudsten ook een representant van de oude bestuurscultuur. Terwijl daar op dit moment, met de verrassende uitslag in Leeuwarden, geen behoefte aan is.

De lage opkomst

De lage opkomst riep bij iedereen zorgen op. Maar wat gaan we daaraan doen? Bij de twee vorige verkiezingen daalde de opkomst naar 40%. Dat leverde eventjes discussie op, maar nooit lang. Het ging om ‘herindelingsverkiezingen’ en dan kreeg je dat, zo kwamen de bekende smoesjes. Burgemeester Crone had daar een handje van.

Er zijn allerlei voorstellen ontwikkeld om meer radicale ingrepen te doen. In Trouw noemt columnist Goslinga het idee om de raadzalen voor de helft leeg te laten, al was het maar vanwege het dramatisch effect. Een andere mogelijkheid is de lege zetels door loting toe te wijzen aan burgers. ‘Nu krijgt in veel gemeenten de leider van de grootste fractie het initiatief bij de collegevorming op grond van een mandaat van pakweg tien procent van alle kiesgerechtigden’.

In de duidingsbijeenkomst vroeg GroenLinks – de winnaar van de verkiezingen – allereerst om een ‘stabiele coalitie’. Hoe zich dat verhoudt tot de door haar en anderen in het vorige jaar zo aangeprezen Andere Overheid mag een raadsel heten. GroenLinks heeft hier veel uit te leggen. De vorige ‘stabiele coalitie’ – in de afgelopen vier jaar – zag zich uitgehold door het vertrek van bijna alle wethouders, al dan niet gedwongen, zoals de GroenLinks-wethouders (Van Gelder en Wassink).

Eens zien of de partijen op dat punt onder leiding van de informateur goede afspraken weten te maken. Den Oudsten vertrok zelf ook tussentijds.