‘Klant in Zicht is onzorgvuldig en stigmatiseert’

(tekst: brief Cliëntenraad aan college van Leeuwarden)

Aan het College van Burgemeester en Wethouders Postbus 21000

8900 JA Leeuwarden

Betreft: Diagnose Klant in Zicht Participatie

Leeuwarden, 16 november 2013

Geacht College,

De Cliëntenraad Werk en Inkomen is geschrokken van het stigmatiserende karakter en de onzorgvuldigheid van de diagnoses van het project ‘Klant in Zicht’ voor cliënten die in aanmerking komen voor participatie.

De Cliëntenraad heeft dit aan de orde willen stellen in het overleg op 31 oktober jl. en daartoe waren de benodigde stukken opgevraagd. Bij toezending daarvan ontbrak echter juist het stuk dat voor bespreking nodig was. Bij navraag is gebleken dat ambtenaren en de projectleider Sociale Zaken – belast met de uitvoering van het ‘Klant in Zicht’-project -, niet op de hoogte zijn van het bestaan van verschillende (en dus meerdere) diagnoseformulieren.

Dit heeft niet alleen geresulteerd in onvolledige informatievoorziening op het moment dat daar om gevraagd werd maar ook in het voor de tweede maal niet kunnen behandelen van dit punt in het overleg van de Cliëntenraad met de gemeente, terwijl de uitvoering ervan in volle gang is.

Er wordt n.l. onderscheid gemaakt tussen een diagnoseformulier voor mensen mét sollicitatieplicht en mensen zónder sollicitatieplicht (met vrijstelling van arbeidsplicht wegens medische belemmeringen of andere problematiek). Er is dus sprake van een ‘Diagnose Klant in Zicht’ én een ‘Diagnose Klant in Zicht  Participatie’. Dit laatste formulier was door de Cliëntenraad geagendeerd.

De Cliëntenraad wilde dit aan de orde stellen vanwege het stigmatiserende karakter van de zogenaamde ‘uitslagmogelijkheden’ (punt 8) en de onzorgvuldige werkwijze. Wij hadden dan ook graag een blanco format willen ontvangen, ter onderbouwing van ons te maken punt.

N.a.v. klachten van cliënten die zichzelf totaal niet herkennen in de zogenaamde ‘diagnoses’ zijn ons verschillende uitslagen onder ogen gekomen waaruit blijkt dat er gewerkt wordt met acht vooropgezette verzonnen stellingen, die ‘uitslagmogelijkheden’ worden genoemd.

Mede door de complexheid van de bedachte (en bedenkelijke) stellingen is het eigenlijk onmogelijk om daar alle cliënten in onder te brengen. Maatwerk is ver te zoeken. In feite worden mensen in hokjes geplaatst met een bepaald etiket.

Daarnaast wordt er bij het opmaken van de ‘diagnose’ van uitgegaan dat de cliënt de digitale vragenlijst (waar ingelogd moet worden met het burgerservicenummer) heeft ingevuld.

Deze vragenlijst is, zo blijkt, niet van toepassing op cliënten met vrijstelling van arbeidsplicht.

En het invullen van deze digitale vragenlijst is bovendien vrijblijvend.

Zonder het invullen van die vragenlijst wordt de ‘diagnose’ dus gesteld op basis van een gesprek van een dik kwartier door een tijdelijk aangenomen consulente die tijdens het gesprek de informatie verwerkt en onmiddellijk na het gesprek ter ondertekening aanbiedt aan de cliënt. Deze wordt hierdoor nauwelijks in staat gesteld de gegevens rustig door te nemen.

Het gevolg kan zijn dat er onjuiste informatie van de cliënt wordt opgeslagen, die de cliënt zelfs als laster kan ervaren.

Voorbeeld;

Cliënt geeft aan vrijstelling te hebben van arbeidsplicht wegens medische belemmeringen en geeft aan na elke activiteit noodgedwongen rust te moeten nemen. Bewegen kan alleen op maat, onder begeleiding van een fysiotherapeut. Grotere klussen in huis  gaan niet meer vanwege de pijn die het oplevert en cliënt zal daarvoor dus hulp moeten inschakelen. Cliënt heeft geen tuin. Door reuma is cliënt veel aan huis gebonden.

Deze omschrijving zit niet tussen de acht ‘uitslagmogelijkheden’ van de “Diagnose Klant in Zicht Participatie’.En dus wordt de dichtstbijzijnde stelling erbij gezocht met als volgend resultaat:

‘U geeft aan dat u niet erg handig bent. Klussen in huis laat u liever over aan iemand die meer verstand van zaken heeft. In de tuin werken heeft ook niet echt uw voorkeur, eigenlijk bent u het liefste binnen. Als het moet kunt u best iets creatiefs maken of actief aan uw conditie werken, maar het moet niet een te grote plaats innemen in uw leven. U wilt best actief bezig zijn maar er moet ook genoeg tijd overblijven om rustig op de bank te zitten en lekker niets te doen.’

Exact dezelfde (pijnlijke en nogal stigmatiserende) omschrijving komt bij meerdere cliënten voor in hun ‘diagnose’!  U ziet in dit ene voorbeeld dat hier alles behalve maatwerk plaatsvindt! In plaats van de klant in zicht te krijgen, raakt de klant meer uit zicht dan ooit. En de cliënt krijgt een behoorlijk stempel opgedrukt.

Door Sociale Zaken is aangegeven dat er sprake zou zijn van twee gesprekken. Bij cliënten die wij gesproken hebben was dit niet aan de orde. In één gesprek werd de diagnose gesteld en moest deze worden ondertekend. Ook zijn er cliënten waarbij vergeten is een handtekening te vragen.

Bij het aan de orde stellen van de ondertekening en de zorgvuldigheid omtrent de gestelde diagnoses, werd de Cliëntenraad te kennen gegeven dat de ondertekening er voor de dienst eigenlijk niet zo veel toe doet.

Kennelijk vindt de dienst het niet belangrijk dat cliënt zich herkent in het beschreven profiel. Je kunt je  afvragen wat dan de waarde en de bruikbaarheid hiervan is.

Dat er de laatste jaren veel meer nadruk is komen te liggen op de plichten en vele malen minder op de rechten van de bijstandsgerechtigde, wil toch hopelijk niet zeggen dat het recht van ondertekening er niet meer toedoet. Helemaal bij zoiets precairs als het stellen van diagnoses door tijdelijke ingehuurde krachten.

Door wel of niet ondertekenen van zo’n diagnose behoudt de cliënt het recht het wel of niet eens te zijn met de inhoud ervan. Een niet ondertekende diagnose behoort feitelijk ongeldig te zijn.

Ook is geconstateerd dat mensen met ontheffing van sollicitatie- en arbeidsplicht wegens medische belemmeringen, in deze diagnoses ineens inzetbaar blijken te zijn voor die uren die men nu aan activiteiten besteedt. Deze uren verschijnen in de diagnose als uren die nog ingevuld moeten worden. En de consulente bepaalt zonder overleg dat er perspectief is tot meer participatie, terwijl zij niet medisch gespecialiseerd is en slechts anderhalve dag training heeft gehad m.b.t. dit project.

Dit is in tegenspraak met toezeggingen van de wethouder aan de raad.

De Cliëntenraad vindt de huidige werkwijze zo onzorgvuldig dat hiertegen nu al geprotesteerd dient te worden. Als deze onbetrouwbare profielen straks gebruikt gaan worden – bijvoorbeeld bij de tegenprestatie – dan komen cliënten zonder twijfel in de problemen.

Wij zijn dan ook geen voorstander van het uitvoeren van diagnoses door niet gespecialiseerde consulenten.

De KIZ-diagnosesvoor participatie met de acht bedachte stellingen geven een vertekend beeld van de situatie en mogelijkheden van de cliënt en zijn daardoor waardeloos en onbruikbaar.

De Cliëntenraad is daarom van mening dat het project ‘Klant in Zicht’ stopgezet dient te worden en dat de werkwijze eerst goed tegen het licht moet worden gehouden.

We zien de uitwerking van dit advies met belangstelling tegemoet.

Voor toelichting over dit advies kunt u contact opnemen met Renée Reijenga, tel: 058-2673707;

areijenga01@hetnet.nl.

Met vriendelijke groet,

namens de Cliëntenraad Werk&Inkomen

i.o.

Joop Abma, voorzitter