Hij koopt een boekje dat tussen de schaakborden ligt. ‘Schaaknovelle’, van Stefan Zweig

BOEKENPASSAGE DE RODE LOPER 9 juni

En ze blijven maar vechten, zeg ik tegen mijn eerste klant. Het houdt nooit op. Nergens houdt het op, antwoord hij. De hele wereld raakt in brand. Er moeten meer boeken gelezen worden, zeg ik. Boeken maken mensen tolerant en vredelievend. Wij zijn daar het levende voorbeeld van. Hij rekent het boek af: Roofdieren van de Angolese schrijver Pepetela, pseudoniem van de politicus, hoogleraar en guerrillastrijder Pestsano dos Santos. Het boek beschrijft de burgeroorlog in Angola. Ik denk dat ik dit soort boeken de winkel maar uitdoe, zeg ik. En dan ga ik alleen sprookjesboeken verkopen. Maar dan zijn we het er beide over eens dat de meeste sprookjes ook een nogal gewelddadige inhoud hebben.

Terwijl ik nog even nadenk over dit toch niet zo’n fantastisch idee, koopt iemand een boek uit de filosofiekast. Ik heb mijn kop er nog niet bij. Want als de koper de winkel uit is, weet ik niet meer welk boek het is. Iets met omgaan met teleurstellingen, meen ik. Ik maak een espresso voor mezelf om beter te kunnen nadenken. Ineens schiet het me te binnen; ‘Handboek zekerheden’, van Lucas Slager. In dit boek staat dat we zekerheden moeten loslaten zodat we ons vrijer kunnen bewegen. Ik heb het laatst door gebladerd en ben toen tot de conclusie gekomen dat ik me met een paar kleine ingebouwde zekerheidjes ook wel vrij kan bewegen.

Daarna moet ik mijn baantje als beginnend boekverkoper even stoppen om een uurtje later samen met mijn zangvriendin een spetterend optreden in een bejaardenhuis in Stiens te verzorgen. Daarover later meer, maar ik kan vast wel vertellen dat sommige van de oudjes tegen gehouden moesten worden zodat ze niet op de tafels konden klimmen om erop te dansen.

Inmiddels is het zondag. Ik zit weer in de Boekenpassage en kijk wat mijn vervanger heeft verkocht tijdens mijn afwezigheid. Een man in een pak kijkt een poosje rond en komt dan met het boek ‘Volkshuisvesting in Leeuwarden’, van Peter Karstkarel bij me. Ik schat hem in als een projectontwikkelaar, maar hij begint over de weidevogels in de Hounspolder bij Goutum en dat het zo zonde is dat ze daar gaan bouwen. Dus mijn inschatting zal wel fout zijn. Ik heb niet lang de tijd om daar over na te denken, de volgende klant staat bij mijn tafel om ‘De boodschapper’, van Kader Abdolah af te rekenen. Het is een vertelling over de profeet Mohammed. Ik heb gelezen dat als je dit boek leest, je er eigenlijk de Koran naast moet lezen, zeg ik. De man kijkt me geïnteresseerd aan. Maar die heb ik dus niet. Maar ook zonder Koran wil hij het boek kopen.

Wordt hier ook geschaakt, vraagt een man. Ik kan het moeilijk ontkennen. Zijn vrouw staat erbij en kijkt alsof ze het een nogal onnozele vraag van haar man vindt. Wat het ook is natuurlijk. Er staan in de glazen kas vier schaakborden speelklaar. Plus een paar kasten met schaakliteratuur. Hij koopt een boekje dat tussen de schaakborden ligt. ‘Schaaknovelle’, van Stefan Zweig. Een verhaal over een man die zicht tijdens zijn gevangenschap door de Gestapo heeft ontwikkeld tot schaakgrootmeester. Maar door het voortdurend tegen zichzelf schaken heeft hij een gespleten persoonlijkheid ontwikkeld. De schrijver zelf heeft na vele omzwervingen na de opkomst van de nationaalsocialisten samen met zijn vrouw in 1942 in Brazilië zelfmoord gepleegd. Leuk om dit op vakantie te lezen zegt de man. Dat betwijfel ik, zeg ik tegen zijn vrouw die alles van een afstandje bekijkt.

Het laatste boek dat ik vandaag verkoop is ‘Boontjes’, een verzameling van stukjes die Louis Paul Boon achttien jaar lang schreef voor de Vlaamse krant Vooruit. Lang geleden, zeg ik, deze stukjes. Toen waren er nog onafhankelijke kranten in België en Nederland. Ik lees allang geen papieren krant meer, zegt de mevrouw die het boek koopt. Wie wel, antwoord ik.

Klaas Kasma, beginnend boekverkoper in boekenpassage de Rode Loper in de Sint Jacobsstraat. Iedere dag, behalve maandag, geopend.