Het drama van Iwan Pasjutin

“DRAMA IN BEVRIJDINGSTIJD DAT DIEPE INDRUK MAAKTE”

Het drama van Iwan Pasjutin

(Ingezonden)

Oproep om informatie.

’t Kleine Krantsje heeft enkele malen gepubliceerd over de tragische dood van de Rus Iwan Pasjutin op vrijdagmiddag 27 april 1945, anderhalve week na de bevrijding van Leeuwarden.

Zo een enkel citaat uit de rapporten van de Leeuwarder Politie in 1945:

“Turkstra, wonende Mr. P.J. Troelstraweg, geeft telefonisch kennis, dat hier een onbekend persoon door een lid van de N.B.S ( Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten) is doodgeschoten…. De rechercheur Veenstra rapporteert naar aanleiding van de vorige mutatie, dat de Russische krijgsgevangene Iwan Pasjutin, geboren 6 mei 1908 of 1918, wonende ten huize van Tiemersma aan de Vermeerstraat, welke zich per rijwiel op de Mr. P.J. Troelstraweg bevond, door een lid van de N.B.S. ten gevolge van een noodlottige samenloop van omstandigheden is doodgeschoten. Toen de N.B.S.-er deze Duitsch sprekende Rus gelastte zijn handen omhoog te steken in de veronderstelling dat het een Duitscher was, tastte deze in de binnenzak van zijn jas, waarna de N.B.S.-er, vermoedende dat hij een wapen uit zin zak wilde halen, een schot loste met het vorenomschreven gevolg. Het lijk van Pasjutin is per Roode Kruisauto naar het Stadsziekenhuis alhier vervoerd. De Officier van Justitie en de Engelsche autoriteiten zijn met het geval in kennis gesteld.”

Het laatst in oktober 1997 gaat “t Kleine Krantsje uitgebreid in op de achtergronden van het incident. De inzender J.H. Berduszek heeft daarvoor dan materiaal verschaft. Dat is ontleend aan een – blijkbaar uit 1945 daterend – verhaal in De Waarheid, de krant van de Communistische Partij Nederland. Enkele passages daaruit volgen hier: ”Nader vernemen wij nog, dat vooral in de Russische kolonie hieromtrent grote verslagenheid en diepe droefheid heerst. De heer Pasjutin, welke in het Rode Leger Officier was van een Pantser-Brigade, was onder zijn kameraden zeer gezien. Ook is er onder de Russen een zekere vrees voor herhaling ontstaan, daar ook zij zich steeds in de Duitsche taal verstaanbaar moeten maken….. Voorts zullen de N.B.S.-ers zich door dit jammerlijk voorval meer dan ooit dienen te realiseeren, dat het dragen van wapenen een zeer grote verantwoordelijkheid met zich brengt en dat de burgers , na de Duitse terreur, een grote behoefte aan rust hebben!”

De Waarheid doet verslag van de begrafenis op de begraafplaats te Huizum, naast de graven der vliegeniers van de RAF. Onder degenen, die Pasjutin op zijn laatste gang naar het kerkhof volgden waren ook “de gehele Russische kolonie, en het bestuur der Communistische Partij Nederland”. De heer Westra sprak namens het gemeentebestuur, en voor de N.B.S. de heer Meyer, gevolgd door W.J. Lammers, als voorzitter van de CPN, afdeling Leeuwarden. Pavel Scherstüze sprak namens de Russen.

Voor zo ver we weten is weinig nader bekend geworden over de herkomst van deze Rus. De vraag waar en wanneer hij door de Duitsers krijgsgevangen is gemaakt, bleef onbeantwoord. Pasjutin zou later herbegraven zijn op de erebegraafplaats van Russische oorlogsslachtoffers “Rusthof” te Amersfoort.

In de artikelen in “t Kleine Krantsje wordt gezegd, dat hij “op een donkere dag in een van die vijf donkere jaren naar Leeuwarden kwam en in een kamp achter het Rusthuis Sonnenborgh tussen het prikkeldraad werd gezet”. Vermoedelijk werkte hij als gevangene op de Fliegerhorst, het Duitse vliegveld.

Er kunnen nog getuigen zijn van dit, in die dagen van de bevrijding treurig, zeer ongelukkig, incident. De buurtvereniging “Om ”e Klokslach” ( Vierhuisterweg e.o., opgericht in 1945) is op zoek naar informatie. Het gaat dan om de toedracht, maar ook om de omstandigheden. Verwijzing naar personen of instanties, die inlichtingen zouden kunnen verschaffen, zijn welkom.

Zo is er sprake van een gevangenenkamp achter Sonnenborgh (Troelstraweg). En van een Russische kolonie, waarbij onduidelijk is, of het hier om een specifiek Leeuwarder of Friese kolonie gaat, of ook om elders in Nederland aanwezige Russische gevangenen. Hoe en in welke mate zijn Russische krijgsgevangenen in Nederland terecht gekomen, en wat is er bekend van de werkwijze van de Duitsers daarbij. Vanwege de betrokkenheid van de (ook Leeuwarder) CPN, bij organisatie van de begrafenis en herdenking van Iwan Pasjutin in 1945, zijn bijvoorbeeld vanuit die gelederen ook nog inlichtingen of herinneringen te verkrijgen.

Iedereen die denkt behulpzaam te kunnen zijn, kan zich in verbinding stellen met:

Buurtvereniging “Om “e Klokslach”, per adres:

Luuk Inberg,

Vierhuisterweg 40, 8919 AJ Leeuwarden

Tel. 058 2670500

e-mail: l.inberg@chello.nl