Hendrik ten Hoeve (PvdA) verlaat na 36 jaar de Leeuwarder raad

Hendrik ten Hoeve stopt na 36 jaar als raadslid in de gemeente Leeuwarden. ‘Mijn gezondheid laat het niet meer toe om optimaal als raadslid te functioneren’, zo vertelde Ten Hoeve vanmorgen desgevraagd. PvdA’er Ten Hoeve dient zijn taak nog uit tot de verkiezingen die op 3 maart volgend jaar worden gehouden.

+++
(gepubliceerd in het Stadblad Liwwadders, augustus 2004)

Hendrik ten Hoeve, 30 jaar raadslid, amateur-historicus en onderwijzer

�Ik sta bol van de verhalen�

Hijgend hijst het historisch geweten van Leeuwarden zich de trap op. �Ik kwakkel wat met de gezondheid�, licht Hendrik ten Hoeve toe. Zijn woning �In de oude branderij� aan de Monnikemuurstraat is niet alleen monumentaal, maar ook museaal. Het hele huis is doordrenkt met de historie van de stad. Op de salontafel rust vredig de schedel van een lang vergeten, naamloze Liwwadder (�gekregen tijdens de restauratie van de Grote Kerk in de jaren zeventig�), aan de muren hangen schilderijen met stadsgezichten en Oldehoves en de kamers zijn afgeladen met boeken en nog eens boeken. �In totaal zo�n 40.000, waarvan 2000 louter over Leeuwarden�, lacht het PvdA-raadslid, amateur-historicus en onderwijzer. �Mensen vragen wel eens of ik die geschriften allemaal heb gelezen. Maar als ze even nadenken, zouden ze zich realiseren dat dat nagenoeg onmogelijk is. Stel dat ik er drie per week lees, zeg 150 per jaar, dan zou ik er op mijn honderdste nog steeds maar 15.000 hebben verslonden� Van de meeste exemplaren lees ik dus alleen de inleiding en de literatuurlijst. Dan weet ik later in ieder geval precies waar iets staat als ik het nodig heb. Boeken melk ik dus langzaam, net als vee.�

Door zijn enorme kennis van de stad wordt Ten Hoeve algemeen beschouwd als de schatbewaker van het cultureel-historisch erfgoed van Leeuwarden. Wie een gracht wil dempen, een toren wil bouwen of een oude boom wil omzagen, moet om Ten Hoeve heen. Hendrik (anno 1945) groeide op in de Runiastraat, gelegen in het IJsbaankwartier. In �t Kleine Krantsje van 12 december 1997 schreef Ten Hoeve over zijn jeugd: �Ik hew een boel goeie herinneringen an die ouwe folksbuurt. In de Runiastraat konnen je prachtig speule. Ferkeer was der niet want de straat liep doad op de kassen van Dames.� Vervolgens verhaalt hij smakelijk over straatfiguren als Slappe Wessel, Anne met de Gaffel, Bonne fan de skeresliep en Ouwe Hart met sien orgeltsje. Toch wil Ten Hoeve, anders dan sommige mensen denken, het verleden niet verheerlijken. �Het lijken nu vaak romantische verhalen, maar de werkelijkheid was anders. Mijn opoe woonde bijvoorbeeld aan het inmiddels gesloopte straatje De Gloppe. Ze had een hokje van vier bij vier met een klein halletje en de plee in de tuin! Ook hadden nogal wat gezinnen in het armoedige IJsbaankwartier te kampen met problemen als alcoholisme. Die aspecten van de geschiedenis mogen niet onbesproken blijven. Een historicus moet altijd zoeken naar een eerlijk tijdsbeeld. Ook al ben ik gek op rare anekdotes. Ik sta bol van zulke verhalen, maar zoek altijd de waarheid.� Ten Hoeve moet ineens denken aan Jacob Vellenga, voorheen wethouder en oud-lid van de Tweede Kamer. �Die was ook zo tuk op anekdotes en wist altijd wel een smeu�g verhaal te vertellen. Zijn vrouw vroeg dan wel eens: �Jacob, klopt dat wel wat je zegt?� Die antwoordde dan: �Nee, maar zo is het mooier�.�

Krokodillenkop

Vader Jacob ten Hoeve had een vishandel. �Eigenlijk schandalig, maar daarom keken ze op school een beetje op ons neer�, vertelt Hendrik hoofdschuddend. �Op de Maria Louiseschool zaten namelijk vooral kinderen van de gegoede burgerij.� Wat Ten Hoeve zich verder levendig herinnert, zijn de lijfstraffen. �E�n van de meesters had een la vol rotanstokjes en daar sloeg hij venijnig mee. Ook had hij een opgezette krokodillenkop met vlijmscherpe tanden. Daar moest je als jongen dan je hand in steken, waarna de kaak even werd dichtgedrukt. Net genoeg om je te laten voelen wie de baas was.� In zijn vrije uurtjes hielp Hendrik zijn vader in de vishandel. �Want dat wilde ik natuurlijk ook: visboer worden. Vader vond echter dat ik eerst moest leren en dat ging me gelukkig goed af. Ik wil niet opscheppen, maar ik haalde altijd achten.� Toch was tweelingbroer Sietse thuis de bolleboos. �Die haalde negens en wilde later leraar worden. Toen ben ik maar met hem meegegaan naar de kweekschool. Nu moet je trouwens niet denken dat wij zo�n typische tweeling waren die alles samen en hetzelfde deden. Daar heb ik eigenlijk altijd een beetje een hekel aan gehad: van die tweelingen die je van een mijl ziet aankomen.� Broer Sietse werd later directeur van het Fries Scheepvaart Museum.

Hendrik onderging in 1967 zijn vuurdoop in het onderwijs. �Dat waren andere tijden. Op school werd bijvoorbeeld nog gewerkt met een vloeistofduplicator, de voorloper van de stencilmachine. Maar de kinderen van toen waren niet wezenlijk anders dan die van nu. Je had moeilijke en makkelijke klassen en dat altijd zo blijven. Wel hebben kinderen tegenwoordig een veel drukker programma en hebben ze door technologische ontwikkelingen een heel andere vrijetijdsbesteding: computeren in plaats van kaatsen, zoals wij vroeger deden.� Toch geeft meester Ten Hoeve op zijn Beatrixschool, om maar iets te noemen, zelf geen powerpoint-presentaties. �Het verhaal staat bij mij centraal en daarbij gebruik ik nog regelmatig de oude schoolplaten van Jetzes. Overwintering op Nova Zembla en zo. Op die manier krijg ik oogcontact en roep een stuk beleving op. Kinderen hebben geen historisch besef en dat moet een leerkracht ook niet nastreven, vind ik. Beleving: daar gaat het om.�

Historische blunders

Hoewel geschiedenis volgens Ten Hoeve door kinderen slechts zelden als populairste vak wordt genoemd, heeft hij wel een hoge pet op van de interesse van volwassen Leeuwarders. �Voor Omrop Frysl�n radio en Mercurius televisie heb ik honderden praatjes gehouden over oud-Leeuwarden en daar kreeg ik altijd veel reacties op. Die belangstelling zie je ook terug in bijvoorbeeld het ledental van de historische vereniging Aed Levward. Met 1400 leden een flinke club, zeker gezien het inwoneraantal van Leeuwarden.� De toenemende aandacht voor historisch Leeuwarden doet Ten Hoeve goed. �En die waardering is ook terecht. Ondanks enkele historische blunders, zoals de demping van �t Vliet, hebben we een prachtige, gave stad met schitterende singels en grachten. Echt magnifiek in vergelijking met bijvoorbeeld Groningen!� Zijn favoriete plekje in Leeuwarden is de steeg naast de pastorij van de Grote Kerk, maar ook gasthuis Sint Anthoon kan hem zeer bekoren. �Met die van Zutphen het mooiste van het land.� Het lelijkste gebouw van Leeuwarden vindt Hendrik de dependance van de provincie achter Post Plaza. �Dat vreselijke ding op poten. In dat hele gebiedje woont en leeft niets en dat is rampzalig voor een binnenstad.� Ondanks zijn gezag en inzet wist Ten Hoeve de stad echter niet te sparen voor deze en andere dwalingen van de raad op het gebied van ruimtelijke ordening. �Wat ik nog steeds heel jammer vind, is de demping van �t Vliet en ook die lelijke blokkendozen bij de Wissedwinger zijn vreselijk. Dat had nooit gemoeten. Maar ja, als historicus zoek ik naar de waarheid en als onderwijzer kan ik soms stevig optreden, maar als politicus moet ik zoeken naar het compromis.�

Enno de Graaff

——————————————-

�Tijd voor vuur!�

Op 3 september 1974 werd Hendrik ten Hoeve ge�nstalleerd als nieuw gemeenteraadslid voor de PvdA. Eerder had hij daarvoor domweg geen tijd. Ten Hoeve: �Ik was wel ge�nteresseerd in politiek, maar zat tot over m�n oren zat ik in de basketbalwereld. Bij De Stuiters was ik bijvoorbeeld speler, coach en voorzitter. De Stuiters was trouwens de voorganger van Ymir (�vader van het geslacht der reuzen�) en Aris, dat net op fantastische wijze is gepromoveerd naar de eredivisie. Binnenkort moet ik daar zeker weer eens gaan kijken. Ik heb overigens, voor wat het nog waard is, mijn diploma �bondsoefenmeester� en mag dus trainer worden van een basketbalploeg uit de eredivisie.� De demping van het Vliet dreef Ten Hoeve tot actieve politiek. �In Passe Partout aan �t Vliet werd een bijeenkomst gehouden over de plannen voor demping. Ik was fel tegen en besloot toen dat gevoel om te zetten in een daad: ik stelde mij beschikbaar voor de raad. Het was de tijd waarin kritische leden binnen de PvdA nauwelijks aan het woord kwamen, terwijl de stad wel aan alle kanten werd bedreigd door wilde, gruwelijke plannen.� Tijdens zijn maidenspeech in de raad was Ten Hoeve erg onzeker. �Voor het eerst moest ik echt in het openbaar spreken en ik stond, kan je je nu niet meer voorstellen, echt strak van de zenuwen.� Maar het ging goed, sterker, Ten Hoeve werd meteen gevraagd lijsttrekker te worden. �Maar dat kon ik als nieuweling niet maken.� Dus werd hij fractievoorzitter en gooide meteen de knuppel in het hoenderhok. �De gemeente wilde destijds de Groeneweg recht doortrekken over de Noorderstadsgracht. Zonder vergunning, clandestien dus, werd bij Auke Rauwerda een damwand geslagen. Ik heb toen onmiddellijk aangifte gedaan bij justitie. Burgemeester Brandsma was helemaal in de war, weet ik nog.� De officier seponeerde later de aangifte, maar Ten Hoeve had de toon gezet. Over de huidige raadsleden is hij niet erg te spreken. �De partijen onderscheiden zich te weinig en er is nauwelijks actie. Er wordt ook niet meer spetterend gedebatteerd, de standpunten worden van papier voorgelezen en dat is het dan. Het wordt tijd voor meer vuur!�