Galema: verdeling SNN-geld niet in evenwicht; Van Mourik: cijfers onduidelijk

De verdeling van het geld dat gemoeid is met het Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN) – om de noordelijke economie te stimuleren – is niet in evenwicht. ‘Dat is een slechte zaak’, zo vindt gedeputeerde Sjoerd Galema desgevraagd. ‘Frysl�n heeft de grootste economie van het noorden. Het raakt de positie van Leeuwarden iedere keer wanneer we op een vrij gemakkelijke manier worden uitgekleed.’

Galema doelt met dit laatste op het marginaliseren van het kantoor van de Kamer van Koophandel in Leeuwarden dat vorige week bekend werd gemaakt. ‘Ondernemers herkennen zich onvoldoende in de keuze die gemaakt is. We hebben contact gehad met de directie, maar dan verval je al snel in de discussie: betaal maar mee als je het kantoor in Leeuwarden op sterkte wilt houden. Dat kan niet de bedoeling zijn. Ik snap de kramp wel: in Den Haag zeggen ze gewoon: jullie zoeken het maar uit in het noorden.’

Over de verdeling in SNN-verband zegt Galema: ‘Het is niet zo dat de verdeling gerangschikt wordt naar provincies. Dat loopt via projecten. Die worden gehonoreerd.’ Galema zegt geen inschatting te kunnen maken welke provincie wat krijgt.

Over de zaak Luuk Inberg – de Leeuwarder provincie-ambtenaar die met ontslag wordt bedreigd mede omdat hij de verdeling van de SNN-gelden aan de kaak stelde – zegt Galema: ‘Ik kan daar niet op ingaan. De zaak zit nog onder de rechter. Maar inhoudelijk zie ik wat Inberg zegt wel overeenkomsten.’

VVD-fractievoorzitter Tom van Mourik heeft eveneens geen inzicht in de geldstromen die jaarlijks via SNN naar de drie noordelijke provincies vloeien. De cijfers worden zo gepresenteerd dat het niet goed duidelijk is wat het profijt is voor iedere provincie. ‘Als ik toen ik nog wethouder van economische zaken in Leeuwarden was naar vergelijkingen vroeg, werd mij dat niet duidelijk. Bij de NOM meldde men dat de meeste aanvragen uit Friesland kwamen. Ja, daarbij ging het vaak om relatief kleine bedragen. Of ik kreeg een vergelijking tussen de A7-zone en de Westergozone. Daar koop ik niks voor. Ik had liever de vergelijkende cijfers gehad tussen Drachten, Sneek, Heerenveen en Leeuwarden of tussen Emmen en Leeuwarden.’

Van Mourik deelt de mening van Inberg niet dat de Friezen zich in de onderhandelingen tamelijk onnozel opstellen en zich iedere keer het kaas van het brood laten eten. ‘Wel is het zo dat de Groningers hun lobby veel vroeger inzetten. In dit verband heb ik woensdag tijdens de statenvergadering de commissaris gecomplimenteerd in het gevecht om het gerechtshof.’

+++
(eerder gepubliceerd)

Luuk Inberg over SNN-miljoenen: meeste hazen lopen naar Groningen

Groningen wordt als noordelijk centrum beschouwd

SNN is heilig bij de ambtelijke leiding

GS vinden mijn stuk wel erg lang en willen er niet op ingaan

Maak niet zoveel drukte over het verdwijnen van het kantoor van de Kamer van Koophandel

De meeste hazen lopen naar Groningen

Leeuwarden mocht geen ict-stad worden

Commissaris Jorritsma geeft de bal uit handen

+++

Zeven ordners staan er inmiddels op het kastje in de keuken van Luuk Inberg. Het zijn ordners met het verslag van twee jaar harde strijd tussen de Leeuwarder ambtenaar en zijn werkgever de Provinsje Frysl�n. De provincie wil af van Inberg die door de hoogste ambtenaar als �azijnpisser� wordt gekwalificeerd. Luuk Inberg werkt 30 jaar op de afdeling economie van de provincie Friesland.

Friesland laat zich in het spel rond het Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN) – waar tientallen miljoenen mee gemoeid zijn, bedoeld voor de economische ontwikkeling van het Noorden van het land – te veel de kaas van het brood eten. De provincie Groningen, gesteund door het ministerie van Economische Zaken in Den Haag, gaat er vaak met de buit vandoor en frustreert Friese zaken. Drenthe speelt een bijrol ten faveure van Groningen. Een handjevol ambtenaren weet hoe het spel wordt gespeeld.

Dat beeld rijst op uit de correspondentie die Inberg ter verdediging tegen zijn ontslag heeft aangevoerd. De provincie Friesland deelt die mening niet. Zij vindt Inberg een lastige ambtenaar die zich onvoldoende voegt in het patroon van de leidinggevenden. De provincie vindt dat Inberg ongefundeerde uitspraken doet. Vrijdag a.s. volgt de uitspraak in het schorsingsvoorstel dat Inberg aanspande tegen zijn ontslag.

+++

Vrijdag 5 juni j.l. diende voor de rechtbank een interessante zaak. Luuk Inberg – al dertig jaar ambtenaar bij de provincie Frysl�n – had een verzoek tot schorsing ingediend. Schorsing van het ontslagbesluit, dat Gedeputeerde Staten – zijn bazen – tegen hem hadden genomen. Een 63-jarige ambtenaar wordt door GS -zo blijkt uit de stukken – haast op staande voet ontslagen. De vraag is dan natuurlijk: wat is hier aan de hand.

Vrijdag 6 juni besteedde de Leeuwarder Courant nogal wat aandacht aan de affaire. De omgangsvormen kwamen aan de orde: de hoogste ambtelijke baas vindt Inberg een azijnpisser, en acht dat een voldoende argument om de man zijn werk te ontnemen. De directe chef vat dit op als een opdracht, maar houdt het voor betrokkene wel eerst driekwart jaar stil. Later zegt hij, dat hij zijn carri�re bij de provincie verder wel kan vergeten, als hij zijn – in die tijd nog gewaardeerde – medewerker zou steunen.

Er speelt zich nog een �lek-affaire� af, waarin Inberg vanwege zijn kritische houding tot hoofdverdachte wordt verklaard. Recherche-onderzoek levert geen bewijs op. Een mager excuusje van Gedeputeerde Staten voor het feit, dat het onderzoek zo lang heeft geduurd, moet volgens GS voldoende zijn om dit akkefietje verder maar te vergeten. Bij de stukken is verder nog correspondentie aanwezig tussen Inberg en een ambtelijke bovenbaas – gepositioneerd tussen de directe chef en de hoogste ambtenaar – die hem schriftelijk verwijt de collegiale werkverhoudingen te hebben verstoord. Dat is dan ook weer reden om hem van taken af te halen. Inberg informeert bij zijn collega�s, of zij dit oordeel delen. Het antwoord is nee. Maar de bovenchef blijft erbij.

+++

De vraag is: waarom is dit allemaal gebeurd?

Inberg: �Het gaat hier om een zaak die al twee jaar speelt. Het is dan niet eenvoudig om aan alle onderdelen recht te doen. Duidelijk is wat mij betreft, dat de werkelijke oorzaak van inhoudelijke aard is. Ik hield me sinds ongeveer 1998 bezig met werk rond grotere economische programma�s, waar middelen van het ministerie van Economische Zaken en van de Europese Gemeenschap mee gemoeid zijn. Het gaat om veel geld. De programma�s worden in noordelijk verband uitgevoerd, via het SNN (Samenwerkingsverband Noord Nederland). De provincies Groningen, Drenthe en Frysl�n zitten in het SNN, en zijn opdrachtgever. Het SNN beschikt over een eigen apparaat met liefst twee directeuren. Deze organisatie heeft soms de neiging de rollen om te draaien. De provincies worden dan – in plaats van opdrachtgever – uitvoerders van de belangen van het SNN-apparaat. Dat is niet de bedoeling.�

Groningen wordt als noordelijk centrum beschouwd

�In de tweede plaats had ik grote moeite met de heersende cultuur binnen SNN. Bij opstelling van strategische nota�s is de inslag, dat eerst de provincie Groningen komt, en de beide andere provincies doen ook nog mee. De stad Groningen wordt als noordelijk centrum beschouwd, waar �natuurlijk� meer centrale voorzieningen en projecten gesitueerd dienen te worden. Dat levert rond projecten en voorzieningen een intens en langdurig getouwtrek op, waarbij Frysl�n systematisch in het nadeel is, omdat Drenthe – als puntje bij paaltje komt – Groningen volgt. Staatssecretaris Gerrit Ybema heeft het Friese Meren-project er doorgeramd. Had hij dit niet gedaan dan was dit project er niet gekomen. Het is een geweldige opsteker voor de Friese economie. Groningen en Drenthe zagen hier niks in. Het ministerie van Economische Zaken is hierover nog altijd boos.’

�Wie stelling neemt tegenover deze Groningse arrogantie kan het binnen het noorden wel vergeten. Te noemen is daarbij, dat het ministerie van Economische Zaken – als belangrijkste ministerie voor de toekenning van regionale steun – sterk op de Groningse lijn zit. Ook in het EZ-beleid ligt de nadruk op Groningen, en dan vooral de stad en het Eemshavengebied .
Dit maakt het moeilijk om binnen SNN voldoende resultaat voor Frysl�n te boeken. Er moet nu eens serieus worden gekeken, of het SNN niet een veel te strak keurslijf voor Frysl�n vormt. De noodzaak om strikt met de beide buurprovincies op te marcheren neemt ook af, omdat de economische ontwikkeling in de eigen regio de laatste jaren goed was. Er zal eerder minder dan meer regionale steun gaan komen. Frysl�n zal dan ook meer op andere geldbronnen moeten mikken, zoals voor innovatie. Overweging verdient zelfs om als Frysl�n veel meer te werken met eigen – provinciaal geactiveerde – middelen, waarbij de vrijheid van inzet navenant groter is. De bemoeienis vanuit Den Haag en Brussel kan wel gemist worden.�

SNN is heilig bij de ambtelijke leiding

�Ik hecht er aan te zeggen, dat voor dit soort idee�n bij de gedeputeerden vaak wel steun te vinden is. In de ambtelijke leiding ligt dit anders. Daar is het SNN heilig, en men wil zo weinig mogelijk discussie. Wat daar precies achter zit is moeilijk te zeggen. Sommigen vermoeden dat de eerdere werkzaamheden bij provincie en stad Groningen van de heer Wibier – op dit moment nog fungerend secretaris van de provincie Frysl�n – een verklaring zou kunnen bieden. In elk geval zijn mensen, die vraagtekens zetten bij het SNN voor hem azijnpissers, die aan de kant gezet moeten worden. Zijn ondergeschikten heeft hij blijkbaar voldoende onder de duim, dat zij dit voor hun rekening nemen.�

Waarom moest je uiteindelijk volgens GS of de ambtelijke top ontslagen worden?

�Ja, zoals ik zei, is dit alles nu zo�n twee jaar gaande. Het conflict is geleidelijk ge�scaleerd, en krijgt dan ook zijn eigen dynamiek.Ik denk dat een aantal mensen steeds meer ge�rriteerd is geraakt, omdat ik vasthield aan mijn uitgangspunten. En die gaan om het eindelijk eens goed voeren van de SNN-discussie, en het onder de loep nemen van de werkwijze van enkele leidinggevenden. Een overheidsorganisatie zou dat – als ze goed wil werken – op een adequate manier gestalte moeten kunnen geven.�

�Er doen zich merkwaardige dingen voor in zo�n arbeidsconflict. Zo heeft de provincie in het laatste stadium een gevreesde advocaat ingeschakeld, die namens GS de zaak af moet maken. Het middel dat hij daarvoor bezigt is het �argumentum ad hominem� of karaktermoord. Het is me van GS tegengevallen, dat ze deze methoden voor hun rekening nemen. Een overheid hoort zorgvuldig, ook tegen werknemers waarvan ze misschien genoeg hebben, op basis van voldoende informatie op te treden.�

GS vinden mijn stuk wel erg lang en willen er niet op ingaan

�In de laatste brief staat bijvoorbeeld, dat GS voor een aantal beweringen geen schriftelijke bewijzen hebben. Maar GS geloven zonder meer wat hun leidinggevenden zeggen. Ik vind dat gek. Uit onderzoek is overigens bekend, dat binnen organisaties leidinggevenden een �ruimere� opvatting over ethiek hebben dan de werkvloer. Waarom GS hier liever de werknemer voor leugenaar uitmaken dan de leiding, weet ik niet.Voor heel veel dingen heb ik bewijs aangeleverd, of verklaringen gegeven, maar GS gaan daar aan voorbij. De leiding heeft dus zonder meer gelijk. Een vreemde opvatting in deze moderne tijd. Het is zelfs zo, dat GS in de laatste brief de spot drijven met de door mij ingediende �bedenkingen�. GS vinden dat stuk wel erg lang, en dus zullen ze niet op alles ingaan. Ik vind dat heel onbehoorlijk.�

�Een ander punt. In een heel laat stadium kwam ineens naar voren, dat het wegwerken van mij verband hield met klachten van de algemeen directeur Rob Engelsman van het SNN. Mij is daarvan nooit direct mededeling gedaan, laat staan dat er van hoor en wederhoor sprake is geweest. In twee gevallen heb ik omgekeerd tegenover mijn leidinggevenden duidelijk gemaakt, dat de directeur SNN een rare schaats had gereden.
Deze man zit nu al een hele tijd op de directeursstoel van het SNN. Het is bekend, dat hij over veel mensen, actief binnen SNN, klaagt. Omgekeerd klagen veel provinciaal medewerkers over hem, zijn manipulaties en zijn warrige manier van leidinggeven. Het is de directeur wat naar het hoofd gestegen, en anderen worden daar de dupe van. Merkwaardig is het, dat een SNN-directeur zoveel invloed heeft op de leidinggevenden bij een provincie. De verhoudingen zijn zoek. En zijn betreurenswaardige aanpak betreft helemaal niet alleen mijn persoon.�

De hoogste ambtelijke baas bij de provincie, Jan Wibier, vertrekt nu. Wat vind je van zijn periode bij de provincie?

�Ik wil daar liever niet al te veel over zeggen. Binnen de organisatie heeft hij altijd sterk het concept van de �schitterende organisatie� – met inschakeling van een bureau – gepromoot. Ik denk dat je dan het onheil over jezelf afroept. Organisaties zijn haast per definitie niet schitterend. We moeten wel een beetje met de voeten op de grond blijven. Nu ja, de affaire rond de tijdelijke huisvesting spreekt hier ook boekdelen.�

Maak niet zoveel drukte over het verdwijnen van het kantoor van de Kamer van Koophandel

�Heel veel heb ik met hem niet te maken gehad. Mijn adviezen aan GS moesten hem wel passeren. Dat ging in 95% van de gevallen zonder commentaar (of het zou achter mij om moeten zijn gebeurd). De vijf procent overige gevallen speelden steeds op het vlak van SNN, Groningen, de positie van Leeuwarden e.d
Zo bracht ik in het advies aan GS over statenvragen, door de VVD gesteld, over de fusie van de Kamers van Koophandel, de rol van de voorzitter van de Kamer van Koophandel Groningen ter sprake. Dat moest er uit. Terwijl daar toch mee de verklaring lag, waarom Leeuwarden/Frysl�n deze strijd verloren heeft. De heer Wibier deelde me mee, dat we niet zoveel drukte over dit soort dingen moesten maken. Hij had zich al lang neergelegd bij de voorrangspositie van de stad Groningen. Het is me ook een keer overkomen, dat we advies moesten geven over een �spoed-brief� van SNN in verband met de IPR-aanvraag voor het Chateau Coevorden. Ik heb toen aangegeven, dat dat op zo korte termijn (1 dag) niet kon, omdat er veel meer informatie benodigd was. Later hoorde ik, dat de heer Wibier een andere Friese ambtenaar opdracht had gegeven om bij de provincie Groningen te vragen, wat die ervan vonden. Het bericht kwam door dat Groningen voor was. Dan zijn wij ook voor, verklaarde Jan Wibier. En zo gaat dat dan soms.�

�Wat ik hem kwalijk heb genomen, is zijn directe ingrijpen in het voorjaar van 2007, toen er binnen onze afdeling een wat grondiger discussie op gang kwam over de voor- en nadelen van SNN. De heer Wibier kwam al snel met een oekaze, dat dat op moest houden. Er werd op noordelijk niveau, onder zijn leiding, een commissie gevormd, die aan de drie colleges ging adviseren. Onder andere op het punt van de deelname van de zogenaamde G4 (de �grote� vier Groningen, Leeuwarden, Emmen en Assen), waar Frysl�n bestuurlijk sterk tegen was, heeft de ingreep van Wibier er voor gezorgd, dat dit toch door is gegaan. In de praktijk leidt het tot allemaal extra bestuurlijke drukte, en die is toch al groot. Gedeputeerde Galema heeft onlangs tegenover provinciale staten aangegeven, toch wel in de maag te zitten met deze G4. Had hij maar beter opgelet, toen GS hiermee uiteindelijk akkoord gingen: jawel, op advies van de heer Wibier.�

Ben je nog van plan dit alles uitgebreider aan het papier toe te vertrouwen?

�Ik heb al veel op papier staan voor de procedures, die misschien nog gaan komen. Waar denk ik – los van de ambtelijke eigenaardigheden waar ik in verzeild ben geraakt – wel behoefte aan bestaat is een terugblik op een wat langere periode van noordelijke samenwerking, en het instituut SNN. De evaluaties die zijn uitgevoerd wijzen altijd op de successen. Ze zijn ook meestal door bevriende bureaus, of door SNN zelf uitgevoerd. Een goede terugblik zal veel sterker moeten ingaan op �oude kwesties�, zoals de �knooppunt-status� van Leeuwarden, de geprivilegieerde positie van de stad Groningen in dat verband, het functioneren van de NOM (Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij), die volgens de voormalige gedeputeerde Van Klaveren beter de EOM (Eemshaven Ontwikkelings Maatschappij) had kunnen heten. Er moeten dan conclusies worden getrokken hoe het landelijk ruimtelijk en economisch beleid voor Frysl�n uitpakt, en of de �insnoering� van Frysl�n in het SNN wel zo gunstig is geweest.�

De meeste hazen lopen naar Groningen

�De beoordeling mag dus niet alleen zijn hoeveel geld er naar Frysl�n is gevloeid, mede dankzij SNN, maar ook welke andere effecten daarnaast en daartegen in, zijn opgetreden. Een belangrijk punt is daarbij het positieve imago van Frysl�n, dat veelal bij noordelijk opereren als sneeuw voor de zon verdwijnt. Frysl�n wordt dan onherkenbaar, en mede slachtoffer van het drammerige imago, dat het noorden in Den Haag heeft. Zelfs gedeputeerde Bijman vond – kort voor zijn afscheid – aanleiding om op zijn website te melden, dat hij in Den Haag te vaak voor de voeten werd gelopen door zijn eigen Commissaris van de Koningin, en diens Drentse en Groningse collega. Het was ook Bijman, die ten tijde van de fusie van de Kamers van Koophandel constateerde, dat de meeste hazen naar Groningen lopen. Die zei over Jan Wibier: die staat met ��n been in het Groningse. Hierbij ging het ook om de benadering van de heer Wibier ten aanzien van het ict-beleid in de provincie. In deze zaken drong de heer Wibier herhaaldelijk aan op aansluiting bij in Groningen aanwezige initiatieven en projecten. Initiatieven en projecten, die sterk gericht waren op profilering van de stad Groningen als ict-stad. De positie van Leeuwarden moest daaraan ondergeschikt zijn. In dit verband noem ik de afwijzing in SNN-verband van de subsidieaanvraag voor het Leeuwarder project Fr-Ix (Frisian Internet Exchange). Dit project werd afgewezen omdat het concurrerend zou zijn voor het Groningse Gn-In (Groningen Internet Exchange. Dit Groningse project heeft omvangrijke steun in het kader van de Europese subsidiestromen gekregen. De afwijzing van het Friese project werd zelfs volgehouden, toen Fr-Ix en Gn-Ix gezamenlijk te kennen gaven, dat zij elkaar niet als concurrenten zagen, en wilden samenwerken.�

Commissaris Jorritsma geeft de bal uit handen

�Je ziet dat ook al in het verhaal dat commissaris Jorritsma naar buiten brengt over de verplaatsing van het gerechtshof van Leeuwarden naar Zwolle. Jorritsma heeft kritiek gehad op zijn uitspraak: �er blijft in Leeuwarden als bijkantoor genoeg over� en �je moet een ander wat gunnen.� Dat is een mooi principe maar niet erg handig. Daarmee geef je de bal al uit handen. Er zijn door de partijen PvdA, FNP en CU vragen over gesteld, maar ik heb de beantwoording nog niet gezien.�

�Er is een grondige analyse nodig en een nieuwe strategiebepaling. Het slaperige optreden van leidinggevende Friese ambtenaren moet afgelopen zijn.�

+++

SNN = Samenwerkingsverband Noord Nederland � budget 369 miljoen (over vijf jaar)
Lek-affaire = �gelekt� vertrouwelijk advies aan GS over besteding compensatiegelden niet doorgaan hogesnelheidsspoorlijn

Datum: Woensdag, 17 Juni 2009