Financiering project Culturele Hoofdstad begint licht te ruiken

Gedeputeerden op glad ijs met financiering Culturele Hoofdstad

(Van een provinciale correspondent)

– college van gs zet provinciale staten bij besteding REP-middelen (� 48 miljoen) zoveel mogelijk buiten spel

– financi�le problemen Culturele Hoofdstad (uitblijven marktbijdrage) worden ondershands opgelost

– affaires (afvaloven Harlingen, gemeente Boarnsterhim, en Culturele Hoofdstad) vertonen verwantschap

Eind vorig jaar hebben provinciale staten intensief gedebatteerd over de kandidaatstelling Culturele Hoofdstad 2018. De collegepartijen PvdA, CDA, en FNP hadden � om te voorkomen dat het debat voor hen en voor de gedeputeerde De Vries tot een drama zou leiden � daags tevoren al een compromis geknutseld. Niet de gehele financiering van 2, 4 miljoen (2012 en 2013), zoals gevraagd door het college van gedeputeerde staten (gs), maar in eerste instantie � 800.000,- gaat naar de organisatie van het gebeuren. De gedeputeerde liet zich ontvallen, dat nog nader moest worden bepaald hoeveel daarvan naar de stichting CH 2018, hoeveel naar de gemeente Leeuwarden (of in elk geval naar burgemeester Crone als recent aangetreden animator, want de gemeenteraad heeft nog geen ja of nee gezegd), en hoeveel eventueel naar de provincie zelf zal gaan. De gedeputeerde beklemtoonde daarnaast nog eens, dat de financi�le afrekening over 2011 spoedig in 2012 wordt aangeleverd. Sommigen kijken daar met spanning naar uit.

Polsstok

Met spanning, om nu eindelijk eens na te kunnen gaan, hoe ver de polsstok, waar de Friezen volgens de gedeputeerde nog steeds niet hoog genoeg in klimmen, financieel in 2011 heeft gereikt. Met spanning ook, om eens te zien, of de moties, die op 3 november 2010 in de vergadering van provinciale staten in behandeling waren, zijn nageleefd. Die moties werden ingediend door een diversiteit van partijen (CDA, PvdA, VVD, en Christen Unie). De moties werden toen allemaal door het college van gs overgenomen, met hier een daar een kleine aanpassing. Zo werd in de VVD/PvdA/CDA-motie over een eind 2011 aan te bieden contract tussen provincie en gemeente gesproken. Het college was akkoord, als onder contract ook verstaan mocht worden �overeenkomst�. Een jaar later (december 2011) bleek, dat het bleef bij een magere intentie-verklaring. Voor CDA en PvdA geen reden om daarop terug te komen. De VVD deed dat wel. CDA en PvdA waren mogelijk hun eigen motie vergeten.

ChristenUnie

De motie van de Christen Unie vroeg om te streven naar een dekking van 50% van de begroting voor 2011 � het afgelopen jaar dus – van de Culturele Hoofdstad door derden. Het college nam dat over, met dien verstande, dat dat als een inspanningsverplichting werd opgevat. Bij de afrekening zal nu moeten blijken wat er van terecht is gekomen, en zo nee, of dat voor de staten aanleiding geeft tot actie. In de rapportage over de periode juli 2011 t/m september 2011 van de stichting (het stuk bereikte provinciale staten in december j.l. pas de middag voor het debat) uit de stichting zich somber. �De stichting is zich bewust van de opdracht om ter dekking van haar begroting een marktbijdrage te realiseren�, zo valt te lezen. �Dit als voorwaarde voor het beschikbaar stellen van het in de begroting aangegeven bedrag door de provincie. Ten aanzien van het begrip marktbijdrage c.q. externe bijdrage zijn wij in goed overleg tot overeenstemming gekomen.�

Geruststellend

Dat klinkt geruststellend, maar we worden er onkundig van gelaten, wat die overeenstemming inhoudt. Wel vermeldt de stichting in het vervolg van genoemde rapportage, dat �het realiseren van een marktbijdrage niet eenvoudig is gebleken.� De markt is terughoudend vanwege de crisis, maar ook omdat �aan potenti�le sponsoren nog geen aansprekende proposities ((vielen) aan te bieden.� En de provincie krijgt een tikje uitgedeeld van de stichting: �bedrijven willen zekerheid �.en de langere termijn resultaten.� De provincie biedt volgens de stichting die zekerheid nog niet. Elders schrijft de stichting in de rapportage er �bij de provincie en gemeente op aan te dringen de informatie aan de politiek intensiever te laten plaatsvinden�. Nogal aanmatigend voor een organisatie, die in 2010/2011 erg weinig heeft gepresteerd, waardoor �de politiek� met de handen in het haar is komen te zitten. Op basis van passages als deze valt te bevroeden, dat de relatie tussen provincie en stichting in 2011 bepaald ook minder harmonieuze episoden heeft gekend. We hebben de gedeputeerde daarover in december in de statenzaal niet over gehoord. Terwijl het veel had kunnen verduidelijken.

REP

Woensdag 11 januari a.s. behandelt de statencommissie het zogenaamde �Friese REP-kader�. Het gaat om middelen, die beschikbaar zijn voor de noordelijke provincies voor ruimtelijk-economische projecten. De middelen maken onderdeel uit van de compensatie voor het niet-doorgaan van de Zuiderzeelijn. Van de voor Frysl�n aanwezige middelen uit dit programma houdt het rijk het aan zich om � 57 miljoen te besteden. De plannen vermelden dat het rijk voor de besteding van deze middelen geen procedure zal hanteren voor indiening van projecten, en zich ook niet gebonden acht aan de verdeling van de middelen, zoals tussen de provincies afgesproken. M.a.w., er is geen garantie dat deze 57 miljoen inderdaad in Frysl�n terecht zullen komen. Waarom de provincies dit zo hebben geaccepteerd, wordt niet geadstrueerd.

Weinig enthousiast

Naast deze � 57 miljoen is er nog � 48 miljoen, waar de provincie wel zeggenschap over krijgt. De aanloop heeft erg lang geduurd, maar gs leggen nu de bestedingscriteria aan provinciale staten voor. Eigenlijk tonen gs zich weinig enthousiast over de wens van provinciale staten om met criteria te komen. In november 2010 kregen de staten al bericht, dat �wij (=college van gs) tot de conclusie zijn gekomen dat een dergelijke afweging tussen grote, maatschappelijk gewenste projecten geen wiskundige afweging betreft maar veel meer een politieke afweging.� Het klinkt interessant, maar provinciale staten hebben natuurlijk ook nooit om een �wiskundige afweging� gevraagd. Gs komen nu dan eindelijk wel met een beoordelingskader, maar zetten tegelijkertijd provinciale staten goeddeels buiten spel. Want provinciale staten mogen pas meepraten, als de gevraagde REP-bijdrage hoger is dan 5 miljoen euro. Zuinigjes wordt gesteld, dat provinciale staten dan in de gelegenheid worden gesteld �een mening te vormen over ons principebesluit�. Bij projecten met een lagere REP- bijdrage dan � 5 miljoen beslissen gs geheel zelf, en sturen het besluit �ter kennisname�.

Gs zullen wel gedacht hebben: als het rijk ons uitschakelt bij bovengenoemde 57 miljoen, dan zullen wij provinciale staten op onze beurt zoveel mogelijk uitschakelen bij die � 48 miljoen, die nog resteren. Slecht voorbeeld doet slecht volgen. Het rijk knijpt de provincie af, het college van gs knijpt provinciale staten af. Afknijpen als essentie van het politieke bedrijf.

Nuttig

En dan weer even de Culturele Hoofdstad. Hierboven kwam de rapportage van de stichting over de gang van zaken juli � september 2011 aan de orde. Over de marktbijdrage � nodig gelet op de motie van de CU � werd somber gedaan. In de rapportage wordt daarbij een aanvraag voor de REP-middelen genoemd, waarbij in het vage blijft of die al is ingediend. De stichting heeft daarbij � via de detachering van de provinciaal ambtenaar, de heer S. Tijsma, zo wordt geschreven � ondersteuning bij het formuleren van de provincie gekregen. �De detachering van de heer Tijsma is uiterst nuttig�, aldus de rapportage.

Beslotenheid

Provinciale staten hebben zich tamelijk kritisch opgesteld ten aanzien van Culturele Hoofdstad 2018. Als gs hun zin krijgen, dan komen provinciale staten alleen bij REP-projecten met een zeer forse financi�le omvang in beeld. De REP- financiering van de project-organisatie van de Culturele Hoofdstad – met een beoogde REP-bijdrage, die met terugwerkende kracht gaat gelden � ligt voor de lopende jaren niet boven de 5 miljoen grens. Een dergelijk omstreden project valt dan gemakkelijk � zelfs tegen de zin van provinciale staten – te financieren. Bij de richtlijnen voor de procedure voor de behandeling van REP-aanvragen ligt een schema. Daarin adviseert een projectadviesgroep aan gs. Over de samenstelling van deze groep wordt niet gesproken. Aan te nemen valt, dat het om een interne adviesgroep gaat, die in beslotenheid adviezen uitbrengt. Het is niet onmogelijk, dat bijvoorbeeld de heer Tijsma � als ambtenaar in dienst van de provincie, gerelateerd aan de afdeling Kennis en Economie, waaronder het REP ressorteert � over het project Culturele Hoofdstad bij deze adviesgroep betrokken is. Terwijl hij tegelijkertijd de aanvraag als werknemer bij de stichting mee heeft voorbereid.

Behoorlijk bestuur

Provinciale staten zouden zich eens goed moeten bezinnen op de voorstellen van gs. De provinciale ambtelijke organisatie en een gesubsidieerde instelling als de stichting Culturele Hoofdstad kennen op deze manier in personele zin te veel overlapping. Als er dan ook nog door de provincie beheerde fondsen moeten worden aangeboord � naar het lijkt ook ter compensatie van in een motie gevraagde, maar niet verworven bijdragen van de markt � dan rijst levensgroot de vraag, of dit vanuit een oogpunt van behoorlijk bestuur allemaal nog tolerabel is.

Tekortkomingen

Het rapport over de rol van de provincie bij de afvalcentrale Harlingen van de OMRIN wees recent op verontrustende tekortkomingen in de werkwijze van de provincie. Het afzien van een behoorlijk onderzoek (destijds per motie door de FNP-statenfractie gevraagd) naar de gang van zaken bij de financi�le ondergang van de gemeente Boarnsterhim, en de rol van diverse actoren daarbij, inclusief provinciale toezichthouders (zie ook een recent Te Gast in de Leeuwarder Courant van de kenner bij uitstek, de heer Galama) wijst ook op een tendens tot afdekken van fouten.

Het is aan provinciale staten om op tijd correcties uit te voeren. En het gaat daarbij om principes die van meer belang zijn dan een beperkt �coalitiebelang�.