‘Er wordt te weinig melk gedronken en kaas gegeten’

Laatste Tafeltje – Floris Claesz. van Dyck

(Ook deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons rijke archief, 2009)

Melkveehouder Symen Tamminga

‘Er wordt te weinig melk gedronken en kaas gegeten’

‘De boeren klagen zo weinig omdat ze uitgeklaagd zijn. Ze weten niet meer hoe ze hun rekeningen moeten betalen.’ Symen Tamminga, melkveehouder aan het Schapendijkje in Leeuwarden, ziet de problemen om zich heen. ‘Er wordt te weinig melk gedronken en kaas gegeten, de melkprijs zakt (van 48 cent naar 22 cent per liter) en de supermarkten lachen in hun vuistje. Normaal zakt de prijs in de winkel, maar de supers houden die nu op peil. Daar gaat de winst naartoe. De supers hebben een te machtige positie.’ Ondertussen lijden de melkveehouders in het land. ‘Dertig procent heeft het zwaar. In augustus loopt dit op naar 50 procent. Ik hoor dat van mijn boekhouder en weet dat de boerenhulplijnen het druk hebben. Negentig procent van de melkveehouders draait onder de kostprijs. Dat kan wel even, mar niet te lang. Ik ben nu 30 jaar boer maar dit heb ik nog nooit meegemaakt.’

Aan de keukentafel op Nij Humalda is het ’s morgens om tien uur spitsuur. Symen Tamminga zit er met zijn vrouw Hilda en hun werknemers Eelke, Anne en René. Thee en koffie wordt er gedronken. De plakjes cake liggen op een schaaltje. Bijzonderheden over het melkvee worden kort besproken en het dagblad Trouw doorgebladerd. Na de pauze worden de kopjes keurig op het aanrecht gezet. Eelke heeft er dan al bijna een dagtaak opzitten. ‘Ik begin om kwart over vier. Dan schuif ik de koeien naar de wachtruimte voor de melkmachine, zorg voor het voer en pak hier en daar een ander klusje op.’ Om precies vijf voor zes gaat de wekker van Symen Tamminga. Hij is verantwoordelijk voor het jongvee, vandaag 60 stuks, morgen weer meer of minder. Anne en René verlenen hand- en spandiensten. Aanvullen van het kuil, uiercontrole, drinkbakken vullen en het onderhoud aan machines en gebouwen. Eelke: ‘We hebben genoeg putsjes.’

Symen en Hilda Tamminga hebben op Nij Humalda 270 koeien, oud- en jongvee. De melkkoeien – momenteel 160 stuks – leveren een gemiddelde melkproductie op van 7800 liter per koe per jaar. De andere bron van inkomsten vormt de biovergister, die achter op het terrein staat. Tamminga is daarnaast ook vergaderboer, en niet zo’n beetje ook. Hij geeft leiding aan de Melkveeacademie (‘boeren leren van boeren’) is lid van de werkgroep Animal Science Group (‘op zoek naar de droomstal voor de koe’), lid van de Biogas Branche Organisatie, lid van de LTO-gemeentelijke overlegcommissie, lid van het provinciaal bestuur van het CDA en vice-voorzitter van het CDA Leeuwarden. En op zondag neemt hij ook nog eens af en toe de taak van koster van de Fenixkerk op zich. Hij was lid van de gemeenteraad van Leeuwarden voor het CDA en hoopt daar volgend jaar zijn zetel wederom in te nemen. ‘Ik ben er onvrijwillig uit gegaan. We verloren twee zetels. Achteraf kwam dat goed uit, mijn broer Lieuwe verliet de maatschap en er viel daardoor veel te regelen. Nu hebben we alles weer onder controle en kent ieder zijn verantwoordelijkheid binnen het bedrijf. In de politiek heb ik wel weer zin.’

‘Ik vond dat altijd prachtig. Met het groenbeleid heb ik me behoorlijk beziggehouden. Als enige van de raad zat ik in de gemeentelijke club van Tabe Kooistra van wijkzaken.’ Eigenlijk kan dat helemaal niet omdat een raadslid zich ongebonden moet opstellen. ‘Maar je praat dan wel met ervaring en kunt zaken sneller voor elkaar krijgen. We hebben het destijds met wethouder Hetty Hafkamp (PAL/GroenLinks) gehad over het schoonmaken met borstels of met heet water, de rol van de Omrin betrek je erbij en je kijkt naar een efficiënt gebruik van maai- en borstelmachines. In die periode heb ik veel met Hafkamp in de clinch gelegen, maar ze stond er wel. Dat was wel iemand. Ik kon het best met haar vinden. PvdA-wethouder Sluiter kwam eens aanzetten met de wens om een multifunctionele machine aan te schaffen. Ik zei: dat noemen ze bij ons gewoon een trekker. Hij keek toen wat verstoord.’ Zelf sprong Tamminga regelmatig als een bok op de haverkist wanneer PAL/GroenLinks weer eens met een bijzonder plan op de proppen kwam. ‘Ik hou niet van luchtfietsers. Een mooi woord waar zij altijd mee schermen is duurzaamheid. Ontleed dat woord nu eens: duur! Je bent bezig met gemeenschapsgeld. Een liter biologische melk is meer vervuilend dan een liter gangbare melk. Dat heeft de universiteit van Gent keurig uitgezocht, maar men wil dat niet horen.’

Mismoedig kijkt hij aan tegen de macht van de PvdA in de Leeuwarder raad, met vijftien zetels de grootste partij. ‘Het zou gezond zijn voor de stad wanneer ze eens een keer niet in het college zaten. Het is een rode stad. Kijk naar de berichtgeving rond de relatie tussen wethouder Henk Deinum en gedeputeerde Jannewietske de Vries. Zou er net zo’n klein stukje in de krant zijn verschenen wanneer wethouder Krol het met gedeputeerde Schokker zou aanleggen? Dan had de Leeuwarder Courant vol verontwaardiging groot uitgepakt. PvdA-fractievoorzitter Amerins Dikken gunde de ander nog wel eens wat, nu zie je de arrogantie toch weer wat de kop opsteken. Dat begon met de opvolger van burgemeester Dales: de kandidaat op nummer 1 – oud-wethouder Arno Brok – werd niet gekozen.’ Tamminga heeft zo zijn twijfels of burgemeester Crone erin slaagt om de stad van een goed profiel te voorzien. ‘Een beste man, maar het is geen Dales. Wat Dales in nog geen drie jaar voor elkaar kreeg, speelt Crone in geen negen jaar klaar. Wat ik zo zie heeft hij zijn netwerk goed voor elkaar, maar kennen ze hem in de Tweede Kamer over een paar jaar nog? Op het moment dat Dales zich realiseerde dat hij geen minister of staatssecretaris kon worden ging hij voor 200 procent voor Leeuwarden. We konden zijn tempo niet bijbenen. Wij wisten kwalijk wat het probleem was en dan had hij het al opgelost. Crone is wat gewoner en gemakkelijker te benaderen, maar ja, heeft hij straks nog de juiste connecties?’

Als lid van de LTO-gemeentelijke overlegcommissie houdt Tamminga het boerenbuitengebied in de gaten. ‘Dan heb je het over het kamperen bij de boer, de haak om Leeuwarden en de aanleg van wegen naar de boerderijen. Komen de ambtenaren weer aanzetten met weggetjes met een breedte van viereneenhalve meter! Dan zeggen wij: kijk nou eens naar die machines. Maak daar nou zes meter van, dan hoeven we niet door de berm. Ook bij de aanleg van de haak wordt er scherper gekeken naar wat Deinum ervan vindt dan naar de mening van de dertig boeren die in dat gebied wonen en werken.’

‘Het boerenbedrijf is nog steeds leuk. Het is hier ook elke dag open dag, de buurt kan langskomen en doet dat ook. Het bedrijf en alles daaromheen is voor mij een geweldige uitdaging.’ De melkveehouderij wordt afgerekend op het vetgehalte in de melk. Op Nij Humalda zit men boven het gemiddelde. De 52-jarige boer ziet binnen het bedrijf toekomst voor een van zijn vier dochters. Dat wordt sinds 1943 de derde generatie Tamminga’s. Anke, Mirjam, Irene en Nynke volgen opleidingen aan de pabo en Van Hall. Anke zal, zo is de bedoeling, de maatschap op termijn versterken. Zelf komt Symen Tamminga aan het leukste werk eigenlijk nauwelijks meer toe: ‘Ik melk bijna nooit meer.’

Andries Veldman