IJzerhandel Postma: Een 55 jaar oude boormachine? Ach, die repareren we toch gewoon?

Foto: Simon van der Woude

Ook in deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief; november 2019

‘Soms komen klanten hier met een elders gekochte bankschroef die als een Bastognekoekje is gebroken. Dan kijkt men verbaasd en vraagt: hoe kan dit?’ Eigenlijk verbaast Gerard Postma van IJzerhandel Postma (sinds 1936) zich nergens meer over. ‘Hoe dat kan? De ene staalsoort is de andere niet.’

In het kantoortje achter in de winkel, met een fraai overzicht over het gehele assortiment, toont Postma een steeksleutel (‘ook niet van ons’) die doet denken aan de kunsten van Uri Geller, de Israëlische mentalist die met het buigen van lepels en vorken velen versteld deed staan. Van de sleutel die Gerard Postma toont, heeft de ene helft een bijzondere vorm aangenomen. Er valt in ieder geval niet meer mee te werken. Postma wil er maar mee zeggen dat het niet altijd kwaliteit betreft als er kwaliteit op staat. ‘Dit is gewoon door iemand met de hand verbogen. Onvoorstelbaar! Dit mag bij een goed product niet voorkomen.’

De mannen van Postma (Gerard, Jan en Marcel) worden niet warm of koud van de vragen die hen worden voorgelegd. Ze kennen hun apparatuur en weten precies waarvoor die gebruikt moet worden. Dat is bij de klant nog wel eens anders. Ook zullen ze niet snel om een bonnetje vragen wanneer onverhoopt een product het net na de garantieperiode laat afweten. ‘Dat kan gebeuren. Als de kassabon er niet is, dan gaan wij het voor onze klanten niet extra moeilijk maken.’ We zijn het internet niet, waar de grote exploitanten van webshops het minste of geringste verzuim aangrijpen om schade niet te hoeven vergoeden. ‘Dat kun je in een winkel zoals wij die hebben je nauwelijks voorstellen.’ De waardering voor de winkelmannen aan de Voorstreek uit zich in vele gedaanten. Er zijn zelfs klanten die uitgebreid hun voeten vegen wanneer ze de winkel betreden. ‘Die zeggen: het is hier zo schoon.’

Gerard Postma schept er nog altijd genoegen in om kapotte, liefst elektrische, apparatuur te herstellen. In het kantoortje ligt een bruine Black&Decker-boormachine. Bij het beschouwen van dit antieke exemplaar krullen de mondhoeken van Gerard omhoog. De winkelman heeft het gefikst om het prachtige exemplaar aan de praat te krijgen. Postma: ‘Zo’n machine heeft een stalen huls, dat wordt helemaal niet meer verkocht. Dat mag niet eens, te gevaarlijk. Wegens kans op elektrocutie. Maar de eigenaar kon hier maar moeilijk afstand van doen. Het ding is vijfenvijftig jaar oud! Ach, dan repareren we het toch?’ Mensen hechten soms aan hun machine. ‘Ze kennen het geluid, hoe die zaagt of boort en hoe hij hanteert. Daar willen ze als het niet echt hoeft geen afstand van doen. Als het gerepareerd kan worden, dan maken ze die keuze.’

Soms wordt Gerard Postma materiaal aangeboden door de buurman van de eigenaar. Die heeft dan een apparaat geleend en gebruikt, waarna het ding defect raakte. Leiden in last. Wat nu? ‘Ja, voor je het weet, heb je ruzie om uitgeleend spul. Of ik het maar wil repareren zonder de eigenaar hierover te informeren. Dat doen we dan. De eigenaar weet van niks, een buurman is opgelucht. De lener ging, in dit geval, overigens de deur uit met een nieuwe machine. Die leent voorlopig niet meer. Veel te gevaarlijk! Zo gaan die dingen. Mensen kennen de beperkingen van de apparaten vaak niet.’

De ijzerzaak blijkt zelfs dienst te doen als ruimte om even stoom af te blazen. Dan zijn er onverkwikkelijke zaken voorgevallen tussen echtelieden die een meningsverschil uitvechten over een klus of over hoe snel die kan worden uitgevoerd. Gerard Postma onverstoorbaar: ‘Dan is er discussie met de vrouw des huizes en besluit de man om dan maar even een bakje koffie bij de jongens van Postma te drinken.’ Glimlach van oor tot oor. ‘Ach, dat kan hier.’

De mannen verheugen zich alweer op het schaats- en slijpseizoen. Marcel: ‘De ijsbanen zijn weer geopend en de hal is vooral bij de jeugd zeer populair. Via onze webshop Postma.frl verkopen we iedere dag schaatsen.’ Gerard: ‘Wij slijpen met de hand. Slijpen luistert nauw. Topschaatsers zoals Sven Kramer slijpen hun schaatsen zelf. Wij werken juist niet met rondingsmachines, maar kunnen de ijzers handmatig perfect scherpen. Daar ben je zo een kwartiertje mee bezig.’ Met een goed paar schaatsen en consequent onderhoud kan je bezit nog jaren mee. ‘Supermarkten verkopen de verkeerde schaatsen: hockey- en kunstschaatsen. Daar kun je op de Friese banen maar moeilijk mee uit de voeten. En, ik noem het maar weer, kijk naar de staalsoort. Wat de Chinezen allemaal in hun hoogovens gooien? Oude, verroeste fietsen? Ik weet het niet, maar het ene staal is het andere niet.’

Andries Veldman

foto: Simon van der Woude