Crone: We willen geen WIJ-ZIJ samenleving

4 mei 2016

Toespraak burgemeester Ferd Crone

Prinsentuin Leeuwarden

Twee minuten stilte,

71 jaar na de bevrijding van Nederland.

Twee minuten die slechts even duren, maar een enorme betekenis hebben.

Want de stilte zegt voor ons, wat wij niet kúnnen zeggen.

Op de avond van 4 mei herdenken we alle militairen en burgers die in het Koninkrijk der Nederlanden of ergens ter wereld zijn omgekomen, in de Tweede Wereldoorlog of latere jaren in conflicten en oorlogssituaties en vredesoperaties.

We herdenken de militairen en verzetsstrijders, de mensen die in concentratiekampen en in vernietigingskampen zijn omgebracht. Joden, zigeuners en homoseksuele mensen. Ouderen, volwassenen en kinderen. Ook vanuit onze gemeente.

DE LAATSTE GETUIGEN

De verhalen van de laatste getuigen en overlevenden zijn nu haast verstomd.

Een paar weken geleden overleed de laatste Nederlandse overlevende van het kamp Sobibor.

Jules Schelvis.

Hij werd 95 jaar oud. Overleefde zeven concentratiekampen. Dertig jaar lang zweeg hij over wat hij daar had meegemaakt. Daarna werd het zijn missie om iedereen te vertellen wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd.

Hoe miljoenen joden in Europa systematisch van hun rechten werden beroofd, uit Duitsland werden verjaagd, geregistreerd, gedeporteerd, vergast of op andere wijze vernietigd.

Tot op het laatst van zijn leven bleef Schelvis dat verhaal vertellen. Wij moesten het weten – zo zei hij – zodat wij het weer aan onze kinderen en kleinkinderen zouden doorgeven. Om nooit te vergeten. Daarom blijven we alle slachtoffers te blijven gedenken.

Vorig jaar deden we dat met een bijzondere herdenking op het Wilhelminaplein. Het plein waar na de oorlog de eerste herdenking plaatsvond. Een geweldige bijeenkomst samen met 20 Canadezen die Leeuwarden in 1945 hebben bevrijd. Met oude legervoertuigen kwamen ze aanrijden, zoals ze 70 jaar daarvoor ook binnenkwamen. Een feestelijke, maar ook indrukwekkende optocht. Beelden om nooit te vergeten, omdat zij het overleefden…. Maar ook zij zaten vol verhalen, ook over vele van hun kameraden die zijn gesneuveld. Voor onze vrijheid.

Nu staan we weer in de Prinsentuin. Samen met heel veel kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen. Het verheugt mij, het ontroert me ook, om bij elke herdenking op 4 mei zoveel kinderen en jongeren te zien. Jullie betrokkenheid, de ernst op jullie gezichten… die ik ook weer zag bij herdenkingen die ik op 15 april had met schoolklassen bij de herdenking van de bevrijding van Leeuwarden. Want ook jullie hebben de verhalen gelezen en op TV gezien, verhalen over de hongerwinter, en over klassen waar steeds wéér een kind verdween, om onder te duiken of omdat het werd afgevoerd naar een vernietigingskamp.
Ook jullie begrijpen waarom we op de avond voor Bevrijdingsdag alle mensen herdenken die slachtoffer werden van de nazi’s. Waarom we denken aan al die mensen die hun leven opofferden voor onze vrijheid. Vanavond herdenken we, en morgen vieren we het feest van de bevrijding. Met volle overgave.

Een mooi symbool daarvan is het bevrijdingsvuur dat door hardlopers van Loopgroep Leeuwarden en Leonitas, de komende nacht, naar Leeuwarden wordt gebracht. De lopers brengen het vuur vanuit Wageningen, de plek waar de Nederlandse vrijheid werd getekend, naar deze Prinsentuin. Het zal de hele dag blijven branden.

VRIJHEID IS NOOIT VANZELFSPREKEND

Vrijheid krijgt pas betekenis als je weet wat onvrijheid is. Als je beseft dat vrijheid en vrede niet vanzelfsprekend zijn.

Voor veel mensen op de wereld is juist nu vrijheid allerminst vanzelfsprekend. Nog nooit waren zoveel mensen wereldwijd op de vlucht. Iedereen kent de beelden van de lange rijen vluchtelingen, de wankele, overvolle bootjes op weg naar Europa, het prikkeldraad en de hekken die ineens overal werden opgetrokken.

Ook in onze gemeente, in Leeuwarden en in Grou, worden vluchtelingen opgevangen die hier naartoe zijn gekomen om asiel aan te vragen.

Ook van hen hoor ik verhalen, over bombardementen en vernietiging van leven, van broers en zussen en ouders, van kinderen.

Of verhalen dat zij hier nu zijn, maar hun vrouw en kinderen nog in opvangkampen of zelfs in het oorlogsgebied.

En over hun hoop op gezinshereniging om hier in vrede en veiligheid te mogen leven.

Die verhalen van vluchtelingen hebben diepe indruk op mij gemaakt. Zullen zij over 71 jaar dezelfde verhalen aan hun kleinkinderen vertellen. Want wat lijken die verhalen akelig veel op verhalen van onze voorouders. En het doet ons beseffen hoe ongelooflijk rijk wij zijn en hoeveel geluk wij hebben met al weer 71 jaar vrijheid, hier in Nederland.

En dat motiveert mij, en velen in onze gemeente, om vluchtelingen hulp te bieden en op te vangen.

ONS ANTWOORD OP ANGST

Ik weet het, de toestroom van vluchtelingen maakt veel mensen ongerust en bang. Veel mensen, ook in onze gemeente, hebben zelf al moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Er zijn veel mensen werkloos, er leven veel kinderen in armoede. Kunnen wij die vluchtelingen er wel bij hebben?

U zegt misschien: wij willen ze niet, die vluchtelingen.

Dan zeg ik: ik begrijp die gedachte, ik wil ze liever óók niet.

Maar ik zeg er onmiddellijk bij: ik wil óók geen oorlog.

Hierover sprak ik met veel Leeuwarders in januari, toen het zo ijzelde. Ik wil ook geen ijzel. Maar als er toch ijzel is, moeten we pragmatisch zijn en wel maatregelen nemen.

Dus ook zolang er oorlogen zijn, moeten we handelen. Zo was het ook in de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

We moeten handelen tot we de oorlog de wereld hebben uitgedreven.

VREDE EN VRIJHEID MOET JE DOORGEVEN

Wij leven hier in Europa al 71 jaar in vrede en vrijheid.

Wij gunnen elk mens de vrijheid van spreken en meningsuiting, bescherming tegen discriminatie, de vrijheid van welk geloof dan ook, iedereen mag geloven, op zijn of haar eigen manier, vrij van vrees.

Vrijheid van meningsuiting is ook de plicht om te luisteren naar elkaar, elkaar serieus te nemen. Met een grap en een grol, maar niet door elkaar belachelijk te maken, of verdeeldheid te zaaien, laat staan mensen tegen elkaar op te zetten en haat te zaaien.

Waarin verontwaardiging belangrijker is dan feiten en begrijpen.

We willen geen WIJ-ZIJ samenleving.

Ook dat is de dure les van de aanloop naar elke oorlog, toen en nu, dat het fout afloopt als bevolkingsgroepen tegen elkaar worden opgezet. Daar is de vrijheid van meningsuiting niet voor bedoeld, maar om meningen te overbruggen en mensen bij elkaar te brengen.

Om dat waar te maken, wordt van ieder van ons respect gevraagd. Respect voor wie een ander is, wat hij vindt en wat hij gelooft.

Respect is meer dan tolerantie. Want bij tolerantie bepaal jij, of de meerderheid, wat je tolereert, wat de ander mag vinden.

Daar zit een eenzijdigheid in. Respect gaat verder, is wederzijds. We zien elkaar in de ogen, we respecteren elkaar, we waarderen elkaar juist omdat ieder van ons anders is. We vullen elkaar aan. Daar wordt de wereld alleen maar mooier van.

===

Beste mensen, burgers en gasten van Leeuwarden, meisjes en jongens, vrijheid is niet goedkoop en wordt nooit makkelijk.

Vrijheid vraagt veel van ons.

Wie wij ook zijn, waar wij ook vandaan komen, waar wij ook in Leeuwarden wonen, verblijven, werken, naar school gaan en studeren.

Ik vraag u om die vrijheid te koesteren, te bewaken en te verdedigen.

Om te protesteren als iemand de vrijheid aantast of als iemands vrijheid wordt aangetast.

Om de kloof tussen mensen te overbruggen.

En om zodoende de vrijheid te omarmen.

Vrijheid is geen vrijheid als die alleen voor jezelf geldt.

Vrijheid moet je delen. Vrijheid geef je door.

herdenking