Bilker: Bouw ik een muur of een brug?

Toespraak 4 mei herdenking

4 mei 2016

bij Monument Soensterdyk onder Kollumerpomp

Kollumerland c.a.

Door Bearn Bilker, burgemeester.
Bouwen we muren of bouwen we bruggen?

Vorig jaar stonden we hier na 70 jaar bevrijding. Nu, één jaar later, gedenken we weer onze vrijheid.

Dat is natuurlijk meer het thema van de Bevrijdingsdag, 5 mei. Nu 4 mei, herdenken we de gesneuvelden, de gefusilleerden, de burgerslachtoffers van bombardementen en rampen zoals hongersnood, de slachtoffers van vervolging en van uitroeiing, volkerenmoord op Joden en andere bevolkingsgroepen, of groepen naar overtuiging of geaardheid, in concentratiekampen, van alle doden van de oorlog die zijn weerga niet kent: de Tweede Wereldoorlog.

Al die gevallenen, al degene die omgekomen zijn, gaven hun leven voor hun én voor onze vrijheid. Zo zien we dat, zo zeggen we dat tegen elkaar.

Maar…hoe beleefden we de vrijheid toen bij de bevrijding in 1945, de jaren daarna, vorig jaar nog en nu amper een jaar later, hoe staan we er nu tegenover?

Er is veel gebeurd dit jaar. We zijn met de neus op de wereldgebeurtenissen gedrukt, overal onrecht, strijd en nog eens strijd, burgeroorlog, oorlog en onderdrukking en het ontnemen van vrijheden zoals meningsuiting en persuiting, of eigenlijk het ontnemen van het leven zoals mensen dat in vrijheid willen inrichten.

Er heerst in vele gebieden totale ontreddering: alles kapot, afgepakt, weggeschoten, gebombardeerd, en het allerergste; er vallen altijd en overal steeds opnieuw, elke dag doden en gewonden. Vrouwen, moeders, meisjes, jongens, jong volwassenen, oude vrouwen en oude mannen, allen worden ze slachtoffer van de meedogenloze en niets en niemand ontziende strijd. Alweer volkerenmoord, of dood en verderf wegens opvattingen en godsdienst. En waarom? Dat is niet eenduidig te verklaren.
In onze wereld waar alles zo dichtbij komt, door de media, door de journalistiek, door de globalisering en goede verbindingen, is het probleem elders, ineens ook óns probleem geworden.

Hoe reageren wij daarop? Wat is onze mening daarover? Dat is niet eenvoudig.

Wat betekent vrijheid nu voor ons? Hoe zien we dat en waar staan wij zelf? En wat doen we?
Het gaat in oorlog en geweldconflicten altijd om je houding. Dat geldt zeker ook nu, in vredestijd. Om je opvatting voor een rechtvaardige strijd. Die strijd voor recht heeft altijd als doel, dat je een wereld, een samenleving wenst en daarvoor vecht, waar vrijheid heerst, waar respect voor iedereen heerst, waar mensen om hun verschillen worden geaccepteerd, waar mensen wel gelijkwaardig zijn en waar mensen recht hebben op een goed bestaan, waar nauwelijks sociale verschillen zijn. Niemand heeft namelijk het recht om een ander minderwaardig te vinden of te behandelen, niemand heeft het recht om een ander in een hokje te duwen en weg te zetten als ware hij een tweederangs burger. Superioriteitsgevoel en gedrag van de één, betekent voor de ander dat zijn vrijheid hem wordt ontnomen of dat hij wordt onderdrukt. Maar wie is de mens, of wie ben ik, dat ik mezelf beter vind dan een ander? Want zo beginnen de meeste conflicten.
De strijd voor vrijheid, voor recht, dus tegen onrecht, voor rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid eist elke keer onnoemelijk veel slachtoffers. Het kostbare leven van mensen wordt opgeofferd. Daar moeten we bij stil blijven staan, juist in vredestijd. Juist nu, bij de wereldconflicten, moeten we onszelf afvragen, hoe we de wereldconflicten gaan beheersen. Het vraagt moed, het vraagt groot leiderschap. Je er voor afschermen gaat niet, omdat het allemaal zo dichtbij komt en ook van ons keuzes vraagt. De vraag; strijd ik voor een rechtvaardige samenleving, met tolerantie, met begrip, met acceptatie van iedereen zoals hij of zij is, geldt voor ieder persoonlijk.
In het menselijk bestaan is er altijd sprake geweest en nog, van het bouwen van muren en het bouwen van bruggen. Muren bouwen was om je territorium te verdedigen. Mensen moeten zich verdedigen, tegen de vijand, tegen onrecht. Als mensen muren bouwen om ontheemden tegen te houden, wordt het bedenkelijk. Dan maak je dezelfde fout als de tegenstander, als de onderdrukker. Bruggen bouwen doen we ook al sinds het menselijk bestaan, om twee oevers te verbinden, om een dal of een kloof te overbruggen. Toch zijn bruggen ook cruciaal in de verdediging en het eerste wat de vijand altijd doet, is bruggen bezetten om hun troepen snel te verplaatsen en bruggen worden vaak opgeblazen, zeker aan het eind van een oorlog, om de opmars van de tegenstander te verhinderen.
Ons ideaal zou moeten zijn dat we geen muren meer hoeven te bouwen om ons te verdedigen, maar wel bruggen, om mensen, volken, met elkaar te verbinden, want dat is de beste garantie voor echte vrede, voor recht en vrijheid voor iedereen.

De vraag: bouw ik liever een muur, of bouw ik liever een brug, moet ieder voor zichzelf beantwoorden.
Bearn Bilker

4 mei 2016

muur