Parnas oneens met nieuwe netwerkorganisatie Cultuurconnectie

Parnas oneens met nieuwe netwerkorganisatie Cultuurconnectie

(tekst: gemeente Leeuwarden)

Culturele omvorming: De Netwerkorganisatie

Kenmerk

Aan de gemeenteraad.

Inleiding

Al geruime tijd is in het politieke bestuur van Leeuwarden de gedachtevorming aan de gang over het gewenste model waarin de kunst- en cultuureducatie in de toekomst (na be�indiging van de huidige subsidi�ring van Parnas) vorm moet krijgen.

Eind november hebben wij u een rapportage toegezonden -naar aanleiding van een motie die pleitte voor het behoud van een centrale locatie voor cultuureducatie- waarin een aantal denkbare modellen werd gepresenteerd. Bij elk van deze modellen is toen een doorrekening van kosten gepresenteerd, uitgaande van de beschikbare ruimte op de gemeentebegroting nadat de culturele omvorming in 2013 zijn beslag heeft gekregen.

Van de vier beschreven opties trokken twee de meeste aandacht. Deze werden achtereenvolgens aangeduid met �KIK Solo� (model 2) en �Klein Kunstplein� (model 3).

KIK Solo: een kleine slanke centrale uitvoeringsorganisatie met zeer beperkte apparaatskosten, verantwoordelijk voor wijksgewijze uitvoering van cultuureducatie met behulp van cultuurcoaches, en die bedrijfsruimte biedt aan culturele zzp�ers om een zelfstandig aanbod vanuit een centraal gebouw te verzorgen;
Klein Kunstplein: grotere serviceorganisatie voor een decentraal �n centraal aanbod aan kinderen en volwassenen, verzorgd door personeel in dienst van de instelling en door netwerkdocenten, die in en vanuit deze organisatie en daardoor ondersteund, activiteiten aan deelnemers aanbieden.

Modellen

Eind december lieten de coalitiepartijen de gemeenteraad weten er voor te opteren aan de culturele instellingen en culturele ondernemingen in Leeuwarden de vraag voor te leggen of zij het mogelijk achten om kenmerken van beide onderzochte modellen veel verder samen te voegen tot ��n nieuw hybride model. Daarbij lag bovendien de vraag voor aan de culturele organisaties of zij in het nieuwe uitvoeringsmodel voor zichzelf een partnerrol (en zo ja, welke) zien weggelegd in het voorzien in een educatief aanbod aan de inwoners van Leeuwarden.

In een zeer kort tijdsbestek is intensief overleg gevoerd vanuit het bestuur en de ambtelijke organisatie met het culturele veld over de wens van de betrokken politieke partijen in de gemeenteraad. Wij zijn de besturen en directies van de betrokken organisaties zeer erkentelijk voor de getoonde bereidheid om in een krap tijdsbestek de bedoelde opdracht te aanvaarden en tot uitvoering te brengen. Bijgevoegd is het resultaat, de notitie �De Nieuwe Cultuurconnectie�. De instellingen die betrokken zijn geweest bij de tot stand koming van deze notitie zijn:
Dansschool Saco Velt, Fries Museum, Keramiekmuseum het Princessehof, HCL, Bibliotheek, Keunstwurk, Frieslandcollege D�Drive, Academie voor Popcultuur, Parnas, Tryater, Jeugdtheaterschool �n Meeuw, Grafisch Atelier Friesland, de Harmonie, Centrum voor Film in Frysl�n, Fries Filmarchief, Pasveerkorpsen.

Het maken van de notitie met de organisaties werd afgesloten met een bijeenkomst op 12 januari 2012. Tijdens dat overleg is duidelijk geworden dat alle aanwezige instellingen zich kunnen vinden in de intenties en uitgangspunten, zoals verwoord in paragraaf 1 van de notitie �De Nieuwe Cultuurconnectie�. De overgrote meerderheid van de aanwezige instellingen ziet het organisatiemodel �de Netwerkorganisatie� als beste basis voor de samenwerking. Een minderheidsstandpunt is ingenomen door ��n organisatie, Parnas, die voorstander is van het model �de Kunstco�peratie�. En 1 instelling heeft zich onthouden van stemming, maar zich feitelijk wel uitgesproken voor het organisatiemodel �de Netwerkorganisatie� als beste basis voor samenwerking in de cultuureducatie.

De Nieuwe Cultuurconnectie

Met het voorstel �De Nieuwe Cultuurconnectie� committeren de culturele organisaties, met uitzondering van Parnas, zich aan het doel om gezamenlijk verantwoordelijkheid te dragen voor de organisatie en uitvoering van de cultuureducatie in Leeuwarden volgens het organisatiemodel, de �Netwerkorganisatie�. Dit voorstel hebben wij voor u bijgevoegd.
Parnas heeft een alternatief plan geproduceerd dat hieraan als bijlage is toegevoegd.

Uit het plan �De Nieuwe Cultuurconnectie� komt een consistent en eenduidig beeld naar voren als weerslag van de gedachtenvorming in het betrokken culturele veld in Leeuwarden. De overgrote meerderheid van de betrokken culturele organisaties onderschrijft de navolgende uitgangs- en standpunten :

� het leggen van prioriteit in het toekomstige model van cultuureducatie bij uitvoering op decentraal niveau gericht op alle basisschoolleerlingen (programma Kunst voor ieder Kind met behulp van cultuurcoaches op scholen, in de buitenschoolse opvang en in buurtvoorzieningen) wordt breed onderschreven;
� er is een grote bereidwilligheid onder de culturele instellingen en �ondernemingen om daadwerkelijk positie in te nemen in de uitvoering van een samenhangend aanbod aan cultuureducatieve activiteiten om zodoende een doorgaande leerlijn te realiseren en deze te garanderen;
� er liggen duidelijke aanzetten voor het te leveren programma-aanbod van elk van de culturele organisaties; om versnippering te voorkomen zullen deze programmaonderdelen worden uitgewerkt tot een compleet programma voor cultuurparticipatie dat goed aansluit bij de vraag;
� de culturele organisaties zijn bereid hun partnerschap in de uitvoering van de cultuureducatie in een samenwerkingsovereenkomst vast te leggen en wensen daaraan structureel uitvoering te geven in de vorm van een netwerkorganisatie;
� de netwerkorganisatie voor uitvoering van de cultuureducatie is formatief beperkt van omvang (slank) en gericht op afstemming tussen vraag en aanbod van de cultuureducatie programma�s, is informatiepunt voor cultuurparticipatie, signaleert hiaten in het aanbod en initieert dat deze worden gevuld (ontwikkelfunctie);
� de netwerkorganisatie functioneert als een zelfstandige, onafhankelijke organisatie en voert zelf geen vormen van cultuureducatie uit.

De Netwerkorganisatie

Het model van de Netwerkorganisatie bestaat uit twee bestanddelen die tot een geheel zijn gesmeed (zie figuur op blz. 4 in de notitie �De Nieuwe Cultuurconnectie�:
� het hart van het model bestaat uit een kleine, onafhankelijke en flexibele centrale organisatie, die stimuleert en regisseert om een compleet aanbod van cultuureducatie door verschillende aanbieders te realiseren. De ondersteunende taken die de netwerkorganisatie levert zijn organisatorisch en facilitair van aard (website onderhouden, aansturen cultuurcoaches, vraag en aanbod bijeen brengen, nieuw aanbod cre�ren, locaties regelen etc). Zij werkt vraaggestuurd, bewaakt de kwaliteit, heeft een ontwikkelfunctie en is zelf geen uitvoerder van cultuureducatie. Deze centrale organisatie opereert als een zelfstandige rechtspersoon en verzorgt het werkgeverschap van de cultuurcoaches;
� de uitvoering van het complete aanbod wordt gedaan door een netwerk van organisaties, vooralsnog bestaande uit de genoemde culturele organisaties. Deze nemen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor een kwalitatief hoogwaardige uitvoering en dragen bij aan het cultuureducatieve aanbod in de gemeente Leeuwarden. De centrale organisatie inventariseert de vraag bij partijen als het onderwijs, de kinderopvang, de organisaties van amateurkunst en culturele ondernemers. Deze vraag legt zij vervolgens neer bij alle culturele aanbieders, gesubsidieerd �n ongesubsidieerd, gemeentelijk en provinciaal. Ook (particuliere) organisaties die tot op heden nog niet betrokken zijn geweest bij dit proces, zijn welkom om aan te haken bij de verdere toekomstige ontwikkelingen.

Het aanbod

� Het cultuuraanbod in fase 1 (kennismaking) wordt nu al volledig verzorgd door het culturele veld in de vorm van Kunstmenu. Dit blijft ongewijzigd en wordt zelfs versterkt doordat de cultuurcoaches intensief zullen inspelen op het aanbod Kunstmenu.
� Fase 2 (ori�ntatie) wordt in de nieuwe situatie volledig dekkend op alle scholen aangeboden. De cultuurcoaches en de nog op te richten netwerkorganisatie zijn hierbij de dragende factoren die ervoor zorgen dat alle kinderen op de basisscholen worden bereikt en dat er geen hiaten optreden in het aanbod. De cultuurcoaches zijn verbonden aan gespecialiseerde cultuuraanbieders; zo zal bijvoorbeeld de cultuurcoach Theater nauw samenwerken met de aanbieders op drama-gebied. De uitvoering van de fases 1 en 2 wordt voor 100% gegarandeerd door de culturele organisaties.
� Fase 3 (verdieping) wordt in de nieuwe situatie door de diverse gesubsidieerde en ongesubsidieerde culturele organisaties aangeboden. Deze fase is vraaggericht georganiseerd en de organisatie daarvan komt in handen van de centrale organisatie; het overgrote deel zal doorgezet kunnen worden. Duidelijk is wel dat door de bezuiniging niet meer alles aangeboden kan worden, tevens is nu al helder dat door de intensievere samenwerking tussen culturele organisaties en de actieve bemiddeling tussen vraag en aanbod door de centrale organisatie, ook nieuw aanbod zal ontstaan.
� Fase 4 (talentontwikkeling). Alle kinderen hebben talenten, die in alle fases gevoed zullen worden. Waar het de doorlopende leerlijn tot aan de MBO- en HBO-kunstopleidingen betreft zijn de MBO-kunstopleidingen van het Friesland College (D�Drive) en de HBO-opleiding Academie voor Popcultuur betrokken geweest bij de tot stand koming van het bedrijfsmodel de Netwerkorganisatie. Daarnaast hebben ook alle andere relevante noordelijke HBO-kunstopleidingen aangegeven te willen participeren in het nieuwe netwerkmodel en zo de HBO-borging van de doorlopende leerlijn te willen verzorgen. Ook willen zij hun kennis en expertise inzetten binnen de fases 1 tot en met 3.

Huisvesting

De huisvesting is, conform het verzoek van de gemeenteraad, nu niet direct meegenomen in het maken van de plannen. Direct na de besluitvorming op 30 januari zal de verdere uitwerking van het huisvestingsvraagstuk worden opgepakt. De zelfstandige centrale organisatie zal op een zichtbaar en herkenbaar punt in het centrum van Leeuwarden gevestigd zijn. De culturele organisaties zullen daarom voor 1 maart a.s. inzicht geven in hun huisvestingsbehoefte of -overschot om de uitvoering van het cultuureducatieve aanbod op een kwalitatieve manier te borgen. Dit resulteert in een meer concrete huisvestingsvraag inclusief de benodigde financiering.
Afhankelijk van deze inventarisatie zal een definitieve vestigingsplaats voor de centrale organisatie van de Netwerkorganisatie worden aangewezen. In dit fysieke aanspreekpunt worden vraag en aanbod bij elkaar gebracht en krijgen de ontwikkel- en ontmoetingsfunctie inhoud. Dat wil echter niet zeggen dat het aanbod ook op die plek wordt verzorgd. Waar er synergie qua faciliteiten mogelijk is, zal deze worden gezocht. Bijvoorbeeld door multifunctioneel gebruik van nieuw te bouwen of bestaande geschikte (school)lokalen of ander maatschappelijk vastgoed.
Indien tijdens of als gevolg van de omvorming cultuureducatie een tijdelijke overbruggingslocatie nodig is en hiervoor extra financiering nodig is, zult u hiervoor een afzonderlijk voorstel ontvangen. Eerder uitgebreid onderzoek naar de structurele huisvestingsmogelijkheden maakt dat we tot de inschatting komen dat � 44.000,– voldoende is voor de huisvestingskosten van de centrale organisatie.

Verschil met het model van Parnas, �De Kunstco�peratie�

De Netwerkorganisatie, zoals gedragen door de culturele organisaties, organiseert en faciliteert cultuureducatie, maar verzorgt zelf geen uitvoerende taken. Hiermee waarborgt zij onafhankelijkheid ten opzichte van alle aangesloten (uitvoerende) partners. In het model van Parnas, �De Kunstco�peratie�, is het Centrum voor de Kunsten zowel degene die de cultuureducatie organiseert en faciliteert �n zelf ook uitvoerder is. Parnas stelt dat deze wijze van werken wel degelijk op een onafhankelijke wijze gestalte kan krijgen.

Samenwerking is in beide modellen een essenti�le factor. Een onafhankelijke, zelfstandige, slanke, centrale organisatie kan rekenen op brede steun bij het overgrote deel van de culturele organisaties. Juist de scheiding tussen regie en uitvoering waarborgt de onafhankelijkheid van deze centrale organisatie. Daarbij heeft dezelfde meerderheid van organisaties aangegeven zich niet te herkennen in een toekomstige onafhankelijke rol van het huidige Centrum voor de Kunsten.

Een tweede verschil met de Netwerkorganisatie is dat in het plan van Parnas reeds eerder door de gemeenteraad vastgestelde onderdelen als �een Modern Uitburo� en het �Loket voor de Amateurkunst� ontbreken. De eerste werkt als nieuw ondersteuningsbureau voor alle culturele instellingen en organisaties, professioneel en amateur. Daarnaast wordt de meerwaarde van een dergelijk bureau in de lokale en regionale samenwerking aangaande festivals, evenementen en brede citymarketing in het culturele veld, gemeentelijk en provinciaal breed gesteund. Nu niet tot een dergelijk bureau komen, zou de ontwikkeling van voornoemde activiteiten vertragen of zelfs belemmeren.

Een derde verschil is een veel lagere bijdrage aan het nieuw op te richten Leeuwarder Jeugdcultuurfonds. Hierdoor komt de breed gedeelde opgave om kunst- en cultuureducatie juist ook aan kinderen uit financieel zwakkere groepen aan te bieden in het gedrang.

Financi�n

Naast de middelen die al in de gemeentebegroting zijn uitgetrokken voor een nieuwe vorm van cultuureducatie worden de extra kosten voor dit bedrijfsmodel geraamd op een bedrag van � 250.000,– per jaar.
Deze 250.000,– is opgebouwd uit de meerkosten voor de Netwerkorganisatie plus een inschatting van de huisvestingskosten.

Naast de reeds door gemeente en rijk beschikbaar gestelde middelen zal met ingang van 2013 een nieuwe rijksregeling, �Cultuureducatie met Kwaliteit� in werking treden. Deze subsidieregeling is erop gericht om door middel van matching en het belonen van ambitie een gewenste ontwikkeling te stimuleren. De aanvraag wordt, op voordracht van de gemeente, gedaan door een culturele instelling, gematcht door de gemeente en heeft betrekking op cultuureducatie in het primair onderwijs.

Een aanvraag vanuit een culturele instelling in de gemeente Leeuwarden moet ten minste uit een bedrag van 250.000,– bestaan. Gemeentelijke matching met eenzelfde bedrag is, gezien de beschikbare financiering cultuureducatie, geen probleem.

Juridische aspecten

Er wordt een volledig nieuwe organisatie opgezet. Wij schatten in dat daarmee het risico dat de nieuwe uitvoeringsorganisatie wordt gezien als een ‘Overgang van Onderneming’ , beperkt is. Over deze aspecten bent u in voorgaande documenten reeds uitvoerig ge�nformeerd.

Risico�s

Een cruciale voorwaarde voor het welslagen van dit plan vormt de nauwe samenwerking tussen de culturele organisaties onderling. Daarom is een sterke onafhankelijke centrale netwerkorganisatie van essentieel belang. Deze centrale organisatie dient een sterke doorzettingsmacht te hebben richting het netwerk van culturele aanbieders en afnemers. Deze doorzettingsmacht kan gerealiseerd worden door de centrale organisatie de beschikbare financi�n, onder gestelde voorwaarden, in handen te geven. Als ��n van de aangesloten culturele organisaties niet voldoet aan de vooraf overeengekomen eisen, dan kan de centrale netwerkorganisatie ingrijpen en in het uiterste geval een financi�le sanctie toepassen.
De gemeente Leeuwarden bepaalt aan welke eisen het cultuureducatieve aanbod moet voldoen om voor subsidi�ring vanuit het gemeentelijke budget of landelijke fondsen, welke via de gemeente lopen, in aanmerking te komen. De centrale netwerkorganisatie zorgt er voor dat aangesloten culturele organisaties, gesubsidieerd en ongesubsidieerd, tegen een marktconform tarief kwalitatief hoogwaardige cultuureducatieve lessen, cursussen en kortlopende projecten organiseren. Om de ontwikkelfunctie van de centrale organisatie te versterken kan deze met de beschikbare financiering een buffer opbouwen waarmee desgewenst zaken op ad hoc basis kunnen worden georganiseerd of nieuw aanbod versneld kan worden aangejaagd.

Uitvoering/planning

Na besluitvorming door de gemeenteraad op 30 januari 2012 wordt de bijdrage van alle verbonden organisaties, de inhoudelijke lijn en de precieze invulling van de Netwerkorganisatie, uitgewerkt. Voor 1 maart wordt een meer concrete huisvestingsvraag geformuleerd.
Gedurende de uitwerking van de Netwerkorganisatie zal uw Raad schriftelijk worden ge�nformeerd en medio voorjaar voor een up date bijeenkomst worden uitgenodigd.
Bij de presentatie van de cultuureducatieve programma�s voor het nieuwe seizoen zal voor de zomer de met de culturele organisaties en aanbieders nader uitgewerkte Netwerkorganisatie formeel worden vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst, waarin de rechten en plichten van de nieuwe Netwerkorganisatie zijn beschreven. Hiermee kan deze met ingang van het nieuwe schooljaar operationeel zijn.

Besluit

Nu de gemeenteraad in lijn met het Collegeprogramma in het afgelopen jaar ten principale besloten heeft tot het be�indigen van de huidige vorm van kunst- en cultuureducatie in Leeuwarden door het stopzetten van het subsidie aan Parnas per 1 januari 2013 (besluit dd. 27 juni 2011) moet bepaald worden aan de hand van welk model de nieuwe structuur van cultuureducatie tot uitvoer zal worden gebracht.
Om dit nieuwe model voor te bereiden, hebben wij met de gemeenteraad en de culturele instellingen discussies gevoerd die er toe hebben bijgedragen de denkbare invalshoeken te verkennen en de veelheid aan opties te verdichten tot datgene waarover de groots mogelijke consensus bestaat. Dat schept vertrouwen voor een werkbare en breed gedragen uitvoeringspraktijk.

Wij stellen u daarom voor, in overeenstemming met het advies van de culturele organisaties, te kiezen voor De Netwerkorganisatie als werkmodel voor een programma-aanbod van cultuureducatie en cultuurparticipatie in Leeuwarden. Bovendien stellen wij u voor de structurele meerkosten voor uitvoering van de cultuureducatie overeenkomstig dit werkmodel, geraamd op � 250.000,– per jaar, te dekken middels een verlaging op de taakstelling Culturele omvorming van � 250.000,–.

Leeuwarden, 17 januari 2012

Burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

drs. Ferd. J.M. Crone, burgemeester,

drs. ing. H.de Haas, loco-gemeentesecretaris.

DE RAAD VAN DE GEMEENTE LEEUWARDEN;

gelezen het voorstel van Burgemeester en wethouders van Leeuwarden 17 januari 2012,
gelet op het raadsbesluit dd. 27 juni 2011 inzake culturele omvorming,

BESLUIT:

I. De uitvoering van de kunst �en cultuureducatie in Leeuwarden te doen plaatsvinden op basis van het model De Netwerkorganisatie, zoals beschreven in het voorstel De Nieuwe Cultuurconnectie;
II. De structurele meerkosten voor het uitvoeren van cultuureducatie overeenkomstig het onder 1 genoemde werkmodel, te ramen op � 250.000;
III. De meerkosten te dekken door een verlaging van � 250.000,– van de taakstelling op de Culturele omvorming.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van …

Voorzitter.

Griffier.

+++++++++++

DE NIEUWE CULTUURCONNECTIE

Tijdens de avonden op 20 december 2011 en 10 januari 2012 heeft een groot deel van het Leeuwarder culturele veld met elkaar overlegd over de toekomst van de cultuureducatie in Leeuwarden. Op die avonden is duidelijk geworden dat het culturele veld over veel inhoudelijke zaken gelijke gedachten heeft. Ook is duidelijk geworden dat er veel energie en enthousiasme is om gezamenlijk met een nieuwe opzet van die cultuureducatie aan de slag te gaan. Tegelijkertijd was er sprake van onvoldoende duidelijkheid over de nieuwe organisatorische opzet van de cultuureducatie.

Op verzoek van het veld is een notitie opgesteld om een en ander duidelijker te krijgen. Tijdens de middag van 11 januari 2012 is daarover in klein gezelschap doorgepraat. Het overleg heeft opgeleverd dat er duidelijkheid bestaat over de verschillende meningen rondom de organisatorische opzet �n over het feit dat het op dit moment niet mogelijk is om unaniem ��n opzet aan de gemeentelijke politiek voor te leggen. Op basis van de bespreking op 11 januari 2012 is de notitie bijgesteld: voor u ligt het resultaat.

In deze korte notitie treft u de volgende inhoud aan:

� De inhoudelijke intenties en uitgangspunten waarop het Leeuwarder culturele veld elkaar gevonden heeft rondom het thema cultuureducatie.
� Het openstaande vraagstuk rondom de organisatorische opzet.
� Het financi�le kader, zoals dat dinsdagavond is gepresenteerd.
� Aspecten voor de nieuwe aanpak voor kennismaken (fase 1 cultuureducatie) en ori�ntatie (fase 2), waarover eerder besluiten zijn genomen.

In de bijlage hebben we de bijdragen van de verschillende cultuurclusters en Parnas tijdens de bijeenkomst van 10 januari 2012 samengevat.

De instellingen die betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van deze notitie zijn:
Dansschool Saco Velt, Fries Museum, Keramiekmuseum het Princessehof, HCL, Bibliotheek, Keunstwurk, Frieslandcollege D�Drive, Academie voor Popcultuur, Parnas, Tryater, Jeugdtheaterschool �n Meeuw, Grafisch Atelier Friesland, de Harmonie, Centrum voor Film in Frysl�n, Fries Filmarchief, Pasveerkorpsen.
 
1. Breed gedragen intenties en uitgangspunten

Het Leeuwarder culturele veld:

� Acht een goed aanbod op scholen en in de wijk van groot belang, opdat alle kinderen in Leeuwarden in contact komen met cultuur.
� Wil zich gezamenlijk inzetten voor een doorgaande leerlijn in de cultuureducatie.
� Hecht grote waarde aan een kwalitatief hoogwaardig aanbod van cultuureducatie, aan bestendiging van het aanbod �n aan borging van de kwaliteit.
� Wil een goed vraaggestuurd en zichtbaar/herkenbaar aanbod neerzetten.
� Wil meerwaarde en inhoudelijke synergie voor de cultuureducatie in Leeuwarden cre�ren door samenwerking.
� Wil meerwaarde voor de stad cre�ren door cultuureducatie een duidelijke Leeuwarder dimensie te geven en de resultaten van cultuureducatie beter zichtbaar te maken voor bewoners en bezoekers van Leeuwarden.
� En niet in de laatste plaats: streeft plezier in cultuur en cultuurparticipatie bij alle betrokkenen na.

� Wil daartoe:
o Goed aansluiten bij de vraag vanuit scholen, kinderopvanginstellingen en andere organisaties.
o Komen tot een afgestemd aanbod van cultuureducatie vanuit de verschillende instellingen en organisaties.
o Zich inzetten voor een aansprekend, flexibel en multidisciplinair aanbod, dat aansluit bij de belevingswereld van de deelnemers.
o Meer inzetten op korte trajecten (projecten of lessenreeksen), die afsluiten met iets dat te presenteren is.
o Cross-overs tussen de verschillende cultuurvormen bevorderen.
o Het bestaande Kunstmenu overeind houden.

� Gaat om dat te bereiken:
o (Meer) gebruik maken van elkaars expertise.
o (Meer) gebruik maken van elkaars faciliteiten.
o De onderlinge samenwerking beter structureren.
o Gezamenlijk overzicht cre�ren over het totale aanbod van cultuureducatie in Leeuwarden.
o De cultuurcoaches meer in de positie brengen om vraag (vanuit en samen met scholen) en aanbod (vanuit en samen met instellingen en organisaties) af te stemmen, maar ook om het aanbod onderling af te stemmen waar instellingen en organisaties dat zelf niet doen: aanjagers en verbinders.
o Nastreven dat elk kind in het basisonderwijs 1 keer in curriculum deel uitmaakt van een grotere productie.

� Randvoorwaarde daarvoor is dat de samenwerking wordt vastgelegd:
o Op het punt van de bovenstaande intenties
o Op het punt van de gezamenlijke visie (cultureel en pedagogisch)

De aanwezigen uit het culturele veld op donderdag 12 januari hebben zich achter bovenstaande intenties en uitgangspunten geschaard. Een uitgebreide opsomming van intenties en uitgangspunten per domein is opgenomen in bijlage 1. 
2. Organisatie van de samenwerking

Tijdens de bijeenkomsten van 10 januari (vrijwel gehele culturele veld), 11 januari (delegatie van ongeveer de helft van de instellingen) en 12 januari 2012 (driekwart van de instellingen ) is gesproken over de inhoudelijke aspecten van de samenwerking tussen de instellingen en organisaties, maar ook over de beste organisatievorm voor die samenwerking. Tijdens de afsluitende bijeenkomst van 12 januari 2012 is duidelijk geworden dat de overgrote meerderheid het onderstaande organisatiemodel (model �de Netwerkorganisatie�) als beste basis ziet voor de samenwerking. Een minderheidsstandpunt is ingenomen door ��n organisatie, Parnas, die voorstander is van het model �de Kunstco�peratie� (zie bijlage 2). En ��n instelling heeft zich onthouden van stemming.

Model van de Netwerkorganisatie
Samengevat: een kleine, onafhankelijke en flexibele centrale organisatie die stimuleert en regisseert om een compleet aanbod van cultuureducatie door verschillende aanbieders te realiseren. Zij werkt vraaggestuurd, bewaakt de kwaliteit en is zelf geen uitvoerder van cultuureducatie.

In beeld:

Nader uitgewerkt: de netwerkorganisatie functioneert als een zelfstandige, onafhankelijke, slanke organisatie, gevestigd op een centrale locatie in de stad. Deze slanke organisatie staat op zichzelf en vormt een zelfstandige rechtspersoon (stichting) met een eigen bestuur. Alle culturele instellingen die dat wensen sluiten zich aan bij deze onafhankelijke stichting en leveren in gezamenlijkheid het culturele aanbod van de stad.
De organisatie stimuleert en regisseert de verschillende aanbieders van cultuureducatie om een compleet aanbod te realiseren. In voorkomende gevallen kan de organisatie zelf een nieuw aanbod initi�ren en op gang helpen, maar altijd met het doel dat bestaande �f nieuwe aanbieders en organisaties dit aanbod overnemen.
Zij werkt vraaggestuurd, bewaakt de kwaliteit en is zelf geen uitvoerder van cultuureducatie. Om de vraag goed in beeld te hebben, onderhoudt de organisatie in ieder geval goede contacten met het onderwijs. De cultuurcoaches zijn in dit model makelaar tussen vraag en aanbod, en (zo nodig) tussen aanbieders onderling (om cross-over en nieuw aanbod te bewerkstelligen).

Bij een zelfstandige organisatie moet ook een eindverantwoordelijke aangesteld worden. De stichting is de werkgever van de cultuurcoaches en van de co�rdinator. Deze organisatie is bovendien belast met het verzorgen van de afstemming tussen vraag en aanbod, onder andere door middel van de website. De co�rdinator website heeft daarvoor regelmatig contact met onder andere docenten, cultuurcoaches en culturele instellingen en verenigingen.

Uitgangspunt voor de netwerkorganisatie is dat er een bescheiden, maar zichtbare/herkenbare centrale huisvesting komt. Aard en omvang (en kosten) van die huisvesting zijn afhankelijk van de functies , die verbonden zijn aan de centrale huisvesting. Het gaat ieder geval om kantoorruimte voor de medewerkers en ruimte voor ontmoeting tussen vraag en aanbod. Uitwerkingsvraagstukken voor het aparte huisvestingstraject zijn de omvang van deze ontmoetingsfunctie, de mogelijke huisvesting van zelfstandige docenten (zzp-ers) en andere aanbieders van cultuureducatieve activiteiten en andere ruimtewensen. In geval van meerdere gebruikers/huurders van de centrale huisvesting is de slanke organisatie alleen faciliterend voor de huisvesting.

Ondersteunende zaken om de werkeenheid van de netwerkorganisatie als zelfstandige instelling te kunnen laten functioneren, zoals salarisadministratie, financi�le administratie, P&O etc. zullen worden ingekocht bij een andere (culturele) organisatie.

 
3. Kaders
3.1 FINANCIEEL OVERZICHT CULTURELE OMVORMING

Totaal beschikbare financiering structureel
Herinvesteren (terugploeggelden) 430.000
Loket AmateurKunst 50.000
Beschikbare middelen kunstmenu 50.000
Bijdrage scholen kunstmenu 30.000
externe subsidies jeugdcultuurfonds 40.000
bijdrage rijk combinatiefunctionarissen 114.000
Totaal beschikbaar 714.000

Plus toezegging raadsleden extra financiering 206.000
Totaal 920.000

Vereisten structureel
Combinatiefunctionarissen, incl Kunstmenu 400.000
Website vraag en aanbod 50.000
Uitburo, incl loket amateurkunst 165.000
Jeugdcultuurfonds 90.000

Totaal benodigd 705.000

Nog te besteden 215.000
Aan te vullen met rijksregeling cultuureducatie 250.000 (of meer)
Aan te vullen met cofinanciering fondsen ??
—————– +
Nog �vrij� te besteden 465.000 (of meer)

Deze cijfers zijn exclusief de nog te berekenen huisvestingskosten.

3.2 INHOUD (reeds eerder beschreven en besproken door de gemeenteraad. Nu in samenvatting als ondersteuning voor het te beschrijven plan van de instellingen. Onderstaande tekst is te gebruiken maar ook naar inzicht te wijzigen door de instellingen).

De transitie naar een nieuw model voor cultuureducatie vindt plaats door:
– prioriteit te leggen bij schoolgaande kinderen in �lle wijken door kennismaking met cultuureducatie in de buurt aan te bieden;
– de cursussen voor volwassenen en kinderen niet langer met gemeentelijke middelen te bekostigen (overlaten aan particuliere docenten/culturele ondernemingen).

Doelgroep:
De organisatie voor de uitvoering van cultuureducatie is gericht op basisschool leerlingen en kan door een betrekkelijk kleine, slanke maar professionele organisatie worden uitgevoerd.

Fase 1 Kennismaken: ontdekken en enthousiasmeren
Fase 2 Ori�nteren: actief uitproberen, laagdrempelig in de wijk
Fase 3 Verdiepen: leren van kennis en vaardigheden, talent wordt herkend, doorgaande leerlijn.
Fase 4 Toptalent: begeleiding, bijvoorbeeld als voorbereiding op beroepsonderwijs.

In alle vier fasen is sprake van talentontwikkeling. Voor talentontwikkeling is eerst kennismaking nodig, dan ori�ntatie en vervolgens verdieping. Enkele kinderen blijken zo goed dat zij een �toptalent� zijn, maar alle kinderen hebben talenten.

Hieronder treft u een uitwerking aan voor de fasen 1 en 2, die past bij het financieel overzicht op de vorige bladzijde. Op hoofdlijnen ligt een en ander vast. Voor fase 3 en 4 zijn er ruime mogelijkheden tot verdere uitwerking.

Kennismaken (fase 1)
Dit bevat het Kunstmenu, zoals dat nu ook op de scholen wordt aangeboden en waarvoor de gemeente een afzonderlijk subsidie toekent. Het wordt uitgebreid tot een Kunstmenu Plus. De plus op het Kunstmenu zijn de lessen van de cultuurcoaches. Deze zijn in fase 2 ondergebracht en worden in overleg met de school ingezet.

Ori�nteren (fase 2)
In deze fase worden de cultuurcoaches ingezet. Dat gebeurt in overleg met de scholen en het veld. Zij organiseren een aanbod, waarbij kinderen kennis kunnen maken met alle vormen van cultuur. Dit kan zowel binnen schooltijd zijn als buiten schooltijd.
Bij binnenschoolse activiteiten worden meer kinderen bereikt dan bij buitenschoolse activiteiten. De binnenschoolse activiteiten kunnen verwerking zijn van het kunstmenu, maar ook kennismakingslessen tijdens bijvoorbeeld de tekenles of handvaardigheid.
De verhouding binnen- en buitenschoolse activiteiten wordt met de school afgestemd. Dit levert maatwerk op voor iedere (brede) school. Zo kan de cultuurcoach optimaal aansluiten bij de lokale brede school/wijkontwikkeling. In het brede wijknetwerk wordt samengewerkt door de brede schoolco�rdinator, de cultuurcoach, het basisonderwijs en de kinderopvang. De cultuurcoach heeft binnen de school een stimulerende taak op het gebied van cultuureducatie.
Scholen in aandachtwijken krijgen ook in het aangepaste model meer uren toegewezen dan scholen in niet-aandachtwijken.
Op deze manier krijgen de kinderen bij Kunstmenu een grotendeels passief/receptief programma aangeboden. Ze maken kennis met alle vormen van cultuur en leren kijken en luisteren. In fase 2 gaan ze zelf actief aan de slag met verschillende cultuurvormen.

Vanuit de richtlijnen van de Regeling combinatiefuncties (Impuls Brede scholen, sport en cultuur) en de verschillende beleidskaders voor brede school, sport en cultuur komen wij op 5,7 fte aan cultuurcoaches (en 6 fte aan sportcoaches). Van deze 5,7 fte cultuurcoaches wordt daadwerkelijk 5 fte aan het werk als cultuurcoach besteed en 0,7 fte aan co�rdinerende werkzaamheden. De cultuurcoaches krijgen een halve tot twee derde formatieplaats aangeboden om versnippering over teveel mensen te voorkomen. Bij een minimale omvang van 0,5 fte zijn er 11 personen als cultuurcoach aan het werk.

Werkwijze cultuurcoaches:
De cultuurcoaches (5 fte) zijn ondergebracht in een eigen werkeenheid, opereren vanuit een culturele visie en missie en het team wordt gevormd door gediplomeerde docenten. Het profiel van de cultuurcoach moet zo zijn beschreven dat de cultuurcoaches de co�rdinerende taak goed aan kunnen. Cultuurcoaches moeten kunnen communiceren op verschillende niveaus, creatief en initiatiefrijk zijn. Ze moeten een brede culturele visie hebben en groepslessen kunnen geven. De cultuurcoaches hebben een op de functie toegespitste Hbo-opleiding.
Met de organisatie waar de cultuurcoaches worden ondergebracht wordt een uitvoeringsovereenkomst opgesteld, waarin de aansturing, kwaliteit en zelfstandigheid van de coaches is gewaarborgd. Hierin wordt bijvoorbeeld het profiel vastgelegd en het feit dat de activiteiten voor alle kinderen toegankelijk moeten zijn. Ook de kwaliteit van de leidinggevende (ervaring in cultuureducatie) wordt hierin benoemd.
De co�rdinator (0,7 fte) krijgt als taak het aansturen van de overige cultuurcoaches en kwaliteitsbewaking van het aanbod. Voor deze co�rdinator moet een werkplek ingericht worden. De cultuurcoaches zelf werken flexibel in de wijk of vanuit huis met via internet. Zij werken samen als team.
In het LEJA (overlegorgaan overlegkoepels basisonderwijs) kunnen de verrichtingen van de cultuurcoaches worden ge�valueerd. Indien noodzakelijk kan de gemeente bijsturen.

Website:
In het nieuwe model verzorgt een digitale marktplaats (website + ondersteunende functionaris) de koppeling tussen vraag en aanbod van zowel de cultuureducatie in de wijken als het stedelijke aanbod aan vrijetijdscursussen (gesubsidieerd en ongesubsidieerd aanbod).

Jeugdcultuurfonds:
Het Jeugdcultuurfonds regelt dat kinderen uit kansarme milieus een volledig bekostigde cultuureducatie kunnen doorlopen, ter hoogte van maximaal � 450,= per jaar. Met een budget van � 90.000, – (� 50.000, – gemeentelijke bijdrage en � 40.000, – uit het Jeugdcultuur Fonds en externe bronnen) worden jaarlijks minimaal 200 kinderen bediend. De benodigde lesgelden worden volledig uit het Jeugdcultuur Fonds betaald.

Uitbureau:
Om de overige culturele kerninstellingen te versterken krijgt het Uitbureau een impuls om een grotere output te realiseren op het terrein van marketing, de productie van nieuw (podiumkunst) aanbod en de organisatie van evenementen. Ook een loket ten behoeve van de Amateurkunst wordt hierin ondergebracht.

Planning implementatie:
Het budget om de cultuurcoaches met hun werk te laten beginnen komt per 1 januari 2012 beschikbaar. De cultuurcoaches worden zo spoedig mogelijk aangesteld en gaan in het eerste halfjaar van 2012 pilots draaien. Na de zomervakantie 2012 wordt in het nieuwe schooljaar gestart met het offici�le programma.

Bijlage 1: bijdragen Clusters en Parnas op 10 januari 2012

Cluster Dans
Wil komen tot samenwerking, maar ambivalente gevoelens.
Gebruik maken van elkaars expertise en accommodaties.
Docenten borgen kwaliteit .
Afstemmen programma�s binnen basisonderwijs is essentieel .
Meer invloed op inhoud werk cultuurcoaches.
Commerci�le aanbieders zijn niet voor het behouden van een centrale accommodatie. laat dat aan de markt over.
Nodig: duidelijkheid over de organisatiestructuur.

Cluster Erfgoed
�Wie zich afgesneden denkt van de herinnering aan zijn herkomst, groei en lotgeval staat redeloos in het leven�. Met weinig geld veel presteren.
Erfgoededucatie is in alle fasen van groot belang, sterk houden en uitbouwen kennismakingsfase en ori�ntatiefase.
Het goed functionerende Kunstmenu overeind houden.
Kwalitatief hoogwaardig aanbod schoolbezoek in groepsverband voor alle kinderen van het basisonderwijs op school, in de wijken en naar instelling toe.
Informatie uitwisselen via website.
Kernwoorden: gebruik maken van elkaars expertise, samenwerking beter structureren, thematisch werken, ervaring, gezamenlijkheid
Nodig: cultuurcoach meer uitvoerend dan co�rdinerend, stevig beraad van alle vertegenwoordigers, geen apart bureau, bestaande fries educatief platform nodig om scholen te activeren, gezamenlijke pr, gezamenlijke website, niet te lang praten, maar aan het werk

Cluster Letteren
De materialen grafisch atelier zijn niet geschikt voor kinderen in de basisschoolleeftijd.
Het actieve gebruik van taal insluizen in allerlei andere soorten van cultuureducatie.
De bibliotheek is al sterk aanwezig op scholen en in educatieve veld van kinderopvang tot en met middelbare school.
Leesvaardigheid betekent grotere kans op startkwalificatie later in de maatschappij.
Aandacht bij aanstelling cultuurcoaches voor het gebruik van taal als startpunt voor wat je met kinderen in andersoortige cultuureducatiestromingen gaat doen.

Cluster beeldende kunst + keramiek + media
Hoe ontwikkel je vanuit de verschillende professionele instellingen een meerwaarde?
Hoe zorg je aanbod in Leeuwarden wat past bij de stad wat bindt partijen?
Jongeren denken niet meer in kolommen maar willen multidisciplinair, cross overs.
De vraag staat voorop, voor het aanbod.
Kernwoorden: kwaliteit, inhoudelijke synergie, netwerk, optimaal gebruik maken van de aanwezige expertise, aanbod ontwikkelen in diepte en breedte, inspiratie en lol.
Nodig: co�rdinerende organisatie, een partij die rol heeft als makelaar, bemiddellaar, regisseur, kwaliteit bewaker. Niet vermengd met een aanbieder/uitvoerder, dat levert een spagaat op.

Cluster Theater
Cultuureducatie van incident naar coherent
Fase 1/2 doorlopende leerlijn groep 1 t/m 8 kijken, scheppen, onderzoeken en verdiepen.
Elke school heeft een eigen cultuurregisseur.
Cultuurcoach is verbinding tussen school en culturele instellingen rond kunstmenu.
Ieder kind maakt 1 keer in curriculum deel uit van grotere productie kan doorgetrokken worden naar voortgezet onderwijs en volwasseneneducatie.
Website vraag-aanbod particuliere lessen.
Fase 3 product (expositie, uitvoering, voorstelling, presentatie) verbonden aan stad.
Voorstel: het hele cultuur-educatieve aanbod bij culturele instellingen in Leeuwarden vorm geven volgens een format van korte projecten, een kort aantal lessen, die altijd eindigen in iets wat te zien valt of mee te maken valt voor publiek. Een voortdurend open podium in de stad, het hele jaar door zijn korte producties zichtbaar. Inspiratiebron is de stad Leeuwarden
Kernwoorden: zichtbaarheid, kwaliteit, productie, overhead terugbrengen tot kern,
link met stad Leeuwarden, cross-overs, zichtbaar voor publiek.

Cluster Muziek
Integratie van disciplines en cross-over aanbod
projectmatig werken vanuit de breedte naar de verdieping: werken met pluspakketten voor ouderen/talenten vooral samen met ouders, opleidingen, scholen en wijken en de doelgroepen zelf
Kernwoorden: zichtbaarheid verenigingen/instellingen, participatie, plezier, doen en spelen,
aansluiten bij belevingswereld, kwaliteit onderwijsgevenden niet alleen technisch, synergie en integratie, gezamenlijkheid en betrokkenheid, expertise.
Nodig: netwerkorganisatie, armen om elkaar heen als aanbieders, een centrale organisatie met cultuurcoaches als aanjagers en verbinders, soms terugtredend, soms initi�rend, niet sturend maar coachend en faciliterend, commitment en actieve rol van deelnemende instellingen, directe betrokkenheid bij ontwikkeling goede faciliteiten, organisatie- en ontwikkelkracht.
Maak gebruik van elkaars muziekonderwijs en van elkaars faciliteiten

Toelichting Parnas
Kernwoorden: efficiencywinst, kostenbesparing, samenwerking, netwerk regie, afstemming, innovatieve werkvormen, scholen en wijken centraal, zichtbaarheid vergroten, nieuwe werkvormen ontwikkelen, externe fondsen werven, doorgaande leerlijn, breedte van het aanbod, inverdienen.
Nodig: Een ontmoetings- en ontwikkelplek die de disciplines overstijgt. Niet scheiden van de uitvoerende en regisserende organisatie, juist belangrijk om samen te voegen in de vorm van cultuurcoaches.
Knelpunten: versnippering is onwenselijk, verschillen in visie.

 
Bijlage 2: De kunstco�peratie

Onderstaande tekst is opgesteld door Parnas en toegezonden aan alle culturele instellingen en organisaties, die betrokken zijn bij dit traject, en op papier uitgedeeld aan alle instellingen en organisaties, aanwezig op 12 januari.

Co�peraties varen in konvooi, maar blijven baas over hun eigen schip
en over de koers van hun konvooi.
(Gert Van Dijk, Universiteit Wageningen)

Situatie
Er is voor cultuureducatie een wereld te winnen door meer samen te werken. Alle producerende instellingen spreken de wens uit tot samenwerking en er zijn concrete perspectieven en commitment.
Die wens tot samenwerking bestaat onafhankelijk van het gekozen werkmodel, maar het werkmodel is wel van invloed op de kans van slagen van de samenwerking.
Er is nog geen verbindende inhoudelijke visie.

Er zijn ook andere overwegingen ten aanzien van de inrichting van een cultuureducatiestructuur die niet tot de expertise of het belang van de producerende instellingen behoren. Deze zijn verwoord in de motie en in het kader dat de raad heeft aangegeven. Ook hieraan zal de nieuwe werkwijze moeten voldoen.

Tot slot moet de werkwijze bedrijfsmatig voldoende realistisch zijn uitgewerkt, bij voorkeur de instemming van de het centrum voor de kunsten dragen en getoetst zijn aan landelijke expertise.

Aanpak
Er komt een kunstco�peratie. Alle aanbieders van cultuureducatie kunnen daarin toetreden. De kunstco�peratie werkt vanuit ��n gezamenlijke visie op de inhoud van cultuureducatie en op de pedagogische inbedding daarvan.
De co�peratie geeft vorm aan een gezamenlijke programmalijn waarin de met name de zichtbaarheid van cultuureducatie en amateurkunst wordt bevorderd.
Voor de realisatie van deze twee praktische doelstellingen wordt gezamenlijk subsidie aangevraagd bij fondsen en het rijk (gedragen via matching door de gemeente).
De leden van de co�peratie stellen hun expertise en faciliteiten beschikbaar aan de activiteiten van de co�peratie.

Er blijft een centrum voor de kunsten. Dit is en slimme en slanke netwerkorganisatie. Hier wordt de in de motie opgedragen functie van regie op de doorgaande leerlijn verankerd. Het centrum treedt op als werkgever van de cultuurcoaches en als ondernemende faciliteerder van de doorgaande leerlijn en de breedte van het aanbod. Met een webportal wordt de afstemming tussen vraag en aanbod ondersteund.
Er is een warme overgang van de bestaande organisatie Parnas naar de nieuwe organisatie. Er is centrale huisvesting.
De kunstco�peratie evalueert de werkwijze van de cultuurcoaches en krijgt concrete mogelijkheden om hierin bij te sturen. De kunstco�peratie is ook de drager van Kunstmenu; het CvK is penvoerder en co�rdinator.

Fasen, doorgaande lijn
Fase 1 en 2 krijgen vorm in een kring van creatieve partners in de wijk. Deze werkwijze heeft zich in Utrecht succesvol getoond. De cultuurcoaches zijn de vliegende vakleerkrachten in de klas en de aanjager en makelaar van de activiteiten in de wijk en rond de school. De leden van de co�peratie maken vast deel uit van de kring creatieve partners in elke wijk, samen met een wisselend deel van wijkaanbieders.
In een aantal wijken zijn er �Culturele sportscholen� waar met kinderen en jongeren productiegericht wordt gewerkt. Deze sluiten aan bij de programmalijn van de kunstcorporatie.
De doorgaande leerlijn van kinderen, jongeren en volwassenen wordt gefaciliteerd in een breed palet aan werkvormen en flexibele leertrajecten: korte en lange contacten, projecten, producties, multidisciplinaire vormen, peercoaching, e-learning. Maar ook intensieve talentbegeleiding en langjarige ontwikkelingstrajecten. Opleiders, particuliere aanbieders, producerende instellingen en vakdocenten werken daarin samen. De verantwoordelijkheid voor de breedte van het aanbod, de faciliteiten en de kwaliteit van de doorgaande leerlijn berust bij het centrum voor de kunsten.
Alle aanbod is kostendekkend voor de directe kosten

Het geld
De start van de kunstco�peratie wordt gefinancierd met het incidentele budget van 430.000. Het vervolg wordt gefinancierd met de beschikbare extra matchingsgelden voor kwaliteitsontwikkeling in de kunsteducatie (tussen de 2 en 4 ton per jaar).
Het resterende budget is voldoende om Klein Kunstplein te realiseren.
De huisvesting wordt zo veel mogelijk gedeeld, maar er blijft een herkenbare centrale plek. De kosten daarvan worden voor maart duidelijk gemaakt en in de midterm review gedekt.

versie 2
(11/01/12)

Datum: Donderdag, 19 Januari 2012