Oranje Bierhuis, oudste café Leeuwarden, in andere handen

Het café het Oranje Bierhuis, het oudste café in Leeuwarden, is in andere handen overgegaan. Clara Boersma is de nieuwe exploitant van het roemruchte café naast het stadhuis van Leeuwarden. Boersma was tot 1 oktober eigenaar van café-restaurant De Kleine Wereld in de Weerd. Dit etablissement gaat verder als ‘grill-chinees’. Kok Taco Boersma van De Kleine Wereld is verhuisd naar het voormalige restaurant Piet Paaltjens aan de Uniabuurt. Taco Boersma figureerde met succes in het kookprogramma TopChef van RTL5. Het Oranje Bierhuis werd de laatste jaren geëxploiteerd door Martin Eisma, eigenaar van het Wapen van Leeuwarden aan het Zaailand.

(tekst: Historisch Centrum Leeuwarden)

Auckamastraatje 2

Het Oranje Bierhuis  “Mag onze goede stad helaas op weinig merkwaardigheden bogen, onder degenen die er zijn behoort in de eerste plaats genoemd te worden het van ouds bekende “ORANJE-BIERHUIS””, zo roemde   de schrijver van het boekje”De Geschiedenis van Rougemaison in het Oranje Bierhuis” dit eerbiedwaardig oude en sfeervolle etablissement.

Het Oranje Bierhuis is het oudste café van de stad. Een eerste aanwijzing van ‘horeca-activiteiten’ op de hoek van Herenwaltje en Auckamastraatje vinden we in de oude papieren als omstreeks 1770 een telg uit het rijke Leeuwarder koopmansgeslacht Sippama “koffieschenker” bij het Stadhuis wordt genoemd. De familie Sippama bezat indertijd meerdere panden in de omgeving. Het was een tijd waarin koffieschenkers in het algemeen niet zozeer gevreesd werden door de drank die zij verschaften, als wel door het geven van gelegenheid tot politieke causerieën.   In het begin van de negentiende eeuw is een zekere J. Zijlstra bewoner. Hij wordt “maitre de caffé” (1811) en ook “koffieschenker”(1814) genoemd. Of het pand in die tijd al echt uitsluitend als café wordt gebruikt is niet helemaal duidelijk. Zeker is wel dat er na Zijlstra een “baardscheerder” en een “kastenmaker” in het pand wonen.

Het definitieve begin van het ‘Oranje Bierhuis’ als stadscafé mogen we wel dateren in 1857 als Bouwe Kuipers er met zijn gezin komt wonen. Toch wordt hij naast winkelier nog steeds “koffiehuishouder” genoemd. Eerst zijn opvolgers Lammert Swart (1869-1878) en de familie Blok (1878-1900) worden met naam en toenaam “bierhuishouder” genoemd, maar het valt te denken dat ook Bouwe Kuipers wel eens uit andere vaatjes zal hebben getapt.   Het Oranje Bierhuis bestond oorspronkelijk uit twee panden. In de gevel aan het Raadhuisplein is dit op de verdieping aan de raamstelling nog duidelijk te zien. Het rechter van de twee panden bezat tot in de jaren-tachtig van de vorige eeuw een trapgevel. Op de foto hierboven is deze duidelijk zichtbaar. Het linker pand evenwel was in die periode zijn top reeds kwijt. In opdracht van de toenmalige kastelein Blok zijn de panden samengevoegd onder een doorlopend schilddak. De caféruimte was tot die tijd gescheiden in twee vertrekken, door de cliëntèle de eerste en tweede kamer genoemd. De eerste kamer was bestemd voor de stamgasten en men betaalde er iets meer voor een alcoholische versnapering. Tot de samenvoeging van de panden zat de ingang in het midden van de gevel. Later is deze naar links verplaatst.

Door een in 1994 uitgevoerde schilderbeurt in ossenbloed- en zandsteenkleur zijn details beter zichtbaar geworden zoals de negblokken in de dagkanten en in de ontlastingsbogen de negblokken en sluitstenen. De sluitstenen in de zijgevel aan het Herenwaltje zijn decoratief als fraaie koppen uitgevoerd. In de voorgevel zitten een tiental grote en typerend oude ankers met in 1994 schalks oranje geschilderde knoppen. Het oorspronkelijke hoekpand is geheel onderkelderd. De kelder bezit een uitgang aan het Herenwaltje. Het interieur is de laatste 100 jaar nauwelijks veranderd en bezit veel sfeer.

cultuur zakelijk