Dan liever de lucht in! 160 jaar uitbreidingsplan Romein
(tekst: ingezonden)
Dan liever de lucht in!
160 jaar uitbreidingsplan Romein
De Open Monumentendag (OMD) Leeuwarden op zaterdag 12 september richt zich op de Willemskades en omgeving. Een compacte route leidt bezoekers langs dertien panden, de machinekamer van een brug en twee schepen die, op een enkele uitzondering na, normaal voor publiek gesloten zijn. Zoals ieder jaar zijn bezoekers welkom tussen 10.00 en 17.00 uur, tenzij anders aangegeven.
Centraal staan de ontwerpen van stadsarchitect Thomas Romein (1811-1881) met een aanvulling van ontwerpen van ir. Abe Bonnema (1926-2001). Hierdoor is een mooie mix ontstaan van oud en nieuw: een (onlangs gerestaureerd) stationsgebouw, voorname stadsvilla’s aan de Sophialaan, kantoor- en grachtenpanden. Ook de hoogste verdieping van de Achmeatoren is te bezoeken.
Omdat de Willemskades in 2005 als museumhaven zijn ingericht en veel oude schepen hier een vaste plek hebben, is ook gedacht aan openstelling van varend erfgoed. De eigenaren van twee schepen zijn bereid om bezoekers op hun boot te verwelkomen.
Brochure en informatie
Ter gelegenheid van de OMD is een gratis brochure verkrijgbaar, af te halen bij het Historisch Centrum Leeuwarden, Groeneweg 1 en op zaterdag 12 september bij het centraal informatiepunt OMD in theater De Bres in de Schoolstraat 4 en bij alle opengestelde panden. De brochure is ook te downloaden op www.openmonumentendag.nl/leeuwarden op www.historischcentrumleeuwarden.nl en op www.aedlevwerd.nl
Kijk voor het complete programma op www.openmonumentendag.nl/leeuwarden
Lezing woensdag 9 september
In het Historisch Centrum Leeuwarden, Groeneweg 1, is op woensdag 9 september om 20.00 een lezing door voormalig architect Jan van der Leij. Hij was werkzaam bij architectenbureau Bonnema en werkte mee aan het ontwerp van de Achmeatoren. Deze bijeenkomst is vrij toegankelijk.
Route Open Monumentendag 2026
1. Theater De Bres, Schoolstraat 4
2. Planbureau Fryslân, Prins Hendrikstraat 8
3. Paleis van Justitie, Wilhelminaplein 1
4. Binnentuin wooncomplex De Arendshof, hoek Arendsstraat/Zaailand
5. Woonhuis, Westerkade 7
6. Woonhuis, Willemskade 24
7. Achmeatoren, Sophialaan 4
8. De Adelaar (Museumhaven), hoek Snekerkade/Willemskade
9. Kantoorpand, Sophialaan 1
10. De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, Sophialaan 3
11 Proeflokaal Wouters, Sophialaan 5
12. Station, Stationsplein 1
13. Woonhuis, Willemskade 19
14. Woonhuis, Willemskade 5
15. Wirdumerpoortsbrug (machinekamer)
16. De Stânfries (Museumhaven), Wirdumerpoortsdwinger
Extra info
Paleis van Justitie. Hier laat men tot 16.00 uur bezoekers toe. Er worden meerdere activiteiten georganiseerd. Houd in verband met veiligheidsvoorschriften rekening met controle bij detectiepoortjes. Om 10.30, 12.00, 13.30 en 15.00 uur wordt een zitting nagespeeld. Voor het bijwonen hiervan is een gratis toegangsbewijs noodzakelijk, te verkrijgen vanaf een half uur voor de zitting. Kijk voor actuele informatie op www.rechtspraak.nl (‘Week van de Rechtsstaat’).
Stationsgebouw. Om 10.30, 11.00, 11.30, 13.30, 14.00 en 14.30 uur wordt een rondleiding door het stationsgebouw verzorgd. Verzamelen bij de OMD beachflag.
Achmeatoren. Voor een bezoek aan de Panoramazaal van de Achmeatoren kunnen op de dag zelf kaartjes worden afgehaald. Vol=vol. Bezoek gaat in groepjes naar boven. Hierdoor kan er een wachttijd ontstaan.
Fries Museum. In verband met het honderdste geboortejaar van Abe Bonnema is in de hal van het Fries Museum een expositie ingericht over het werk van Abe Bonnema en winnaars van de Abe Bonnema Prijs. Gratis entree.
Vitushof. Aansluitend op het thema zijn op begraafplaats Vitushof (aan de Harlingerstraatweg) graven uitgelicht van bewoners van de Willemskades e.o.

Meer berichten
- 10 Betaalbare studentendiners onder 3 euro in Leeuwarden
- We drinken weer minder bier – Aantal brouwerijen gedaald
- Vijf jaar legaal online gokken: wat de nieuwe vergunningsronde spelers oplevert
- Jongeren die deels opgroeiden in een huishouden met bijstand hebben minder vaak werk
- Duitse investeringsgolf biedt Nederlandse bedrijven volop kansen
- Opkoopbescherming: in Groningen tot 430.000 euro, in Leeuwarden tot 260.000 euro
- Slaap is belangrijk, maar slechts een derde slaapt goed
- Brigitte van den Berg komt op voor praktisch opgeleiden
- Blijf af van de bewonersfondsen
- Een gesprek kost een kwartier. Een advocaat kost geld
- Expositie Veerkracht in galerie ArtBrut 058 in de Boerhavestraat
- Tina in Sexbierum wint Prix Europa Iris
- Maar zo graag wil hij de Friese taal toch ook niet leren dat hij ook nog een Fries boek koopt
- Forum: Wat is Defensie daadwerkelijk van plan met de nachtvluchten en het proefdraaien van motoren?
- FNP stelt vragen over gebrekkige bestrating in Blitsaerd Oost
- Er gebeuren bijna nooit ongelukken, zegt wethouder Stellingwerf over het kruispunt Wirdumerdijk, Zaailand en Nieuweweg
- Aantal werklozen neemt toe – 408 duizend werklozen in september
- Het werk verandert, ziet het UWV – Minder mensen, meer machines
- Lieke Marsman: DPG, you may be rich, maar je bent failliet
- FNP wil bescherming Hounspolder voorop na uitspraak Raad van State over De Hem (ook PvdD wil dit)
- Mona Keijzer wil een eigen partij beginnen en ik denk met haar mee (Chris Aalberts)
- Friese gemeenten stimuleren groene tuinen, kabinet wil planten zwaarder belasten
- Bijna helft ouderen gebruikt AI, maar nepcontent baart zorgen
- Aankoop van provinciaal ingerichte natuurgronden is aantrekkelijker geworden
- Vrijwilligersfestival met 70 organisaties in nieuwe Harmonie
- Peter Boelhouwer: 70 tot 80 procent van de bouwplannen bestaat uit appartementen. Maar ouderen willen daar niet dood gevonden worden
- Inflatie stijgt naar 3,4 procent in september
- Signorine buonasera – Wil je meepraten over de voorstelling ‘I never lie’?
- Analyse van seniorenalarmering laat opvallende middagpiek van meldingen zien
- Helft van jonge automobilisten heeft soms moeite met ogen open houden tijdens het rijden
- Bescherming Europese auto-industrie heeft prijskaartje per auto
- Als de wereld en de mensheid toch verloren zijn, waarom zal ik dan nog lege wijnflessen in de glascontainer gooien?
- Bij pesten spelen ook omstanders een belangrijke rol
- Sociale media spelen groeiende rol bij geweld, fraude en drugshandel
- Meer faillissementen – Vooral in vervoer en opslag
- Publieke omroep fungeert steeds meer als echoput van ongefundeerde beweringen
- Alledaags antifascisme met o.a. Rosan Smits, Jerry Afriyie, Benjamin Fro en Flora Breemer
- Hackathon toont aan dat AI-kansen kunnen worden verzilverd
- NVM: Meer keuze voor kopers, woningverkopen blijven op peil – Prijzen dalen
- Verenigingen van Eigenaren moeten eerder duidelijk maken wat verduurzaming kost



