Het gevaar van de academische monocultuur: Een antwoord op Lale Gül

door Ben Stegeman

Het Gevaar van de Academische Monocultuur: Een Antwoord op Lale Gül

De uitspraak, die we vaak horen in het debat over de Tweede Kamer, is dat we daar uitsluitend mensen van de universiteit nodig hebben. De schrijfster Lale Gül benoemt hoe belangrijk het is dat onze politici slim zijn en veel weten. Zij wil dat de Kamer vol zit met academici, mensen die jarenlang gestudeerd hebben. De gedachte is simpel: alleen zij kunnen de heel ingewikkelde wetten goed begrijpen. Zo wordt de Kamer een plek vol slimme denkers.

Maar zo’n Kamer brengt een groot gevaar met zich mee: de beslissingen duren veel te lang. Mensen die aan de universiteit hebben gestudeerd, leren vooral om kritisch te denken. Ze stellen de hele tijd de ‘wat als’-vraag. Wat als we dit veranderen? Wat als de rechter er anders over denkt? Wat als dit in de toekomst fout gaat?

Deze manier van denken is goed voor één ding: het zorgt ervoor dat een wet heel goed in elkaar zit en weinig fouten heeft. Dat is de kracht van de academicus. Maar in de politiek moet je ook snel kunnen handelen. In onze maatschappij zijn er nu problemen, zoals de woningnood of de hoge prijzen. Mensen willen dat Den Haag snel beslist en de problemen oplost. Maar als iedereen in de Kamer vooral de ‘wat als’-vraag blijft stellen, komt er geen einde aan de discussie. De Kamer raakt dan verlamd door haar eigen slimheid. Het analyseren gaat maar door, en de echte actie blijft uit. Daarom hebben we juist ook mensen nodig die gewend zijn aan snel en daadkrachtig handelen. We hebben een sterk tegenwicht nodig tegen al dat denken.

Wie zijn dat? Dat zijn de mensen die elke dag met de voeten in de klei staan: de MBO- en HBO-geschoolden. De ondernemer die elke dag beslissingen moet nemen, anders gaat zijn bedrijf failliet. De verpleegkundige die in een crisis direct moet handelen om een patiënt te helpen. Of de loodgieter die een oplossing bedenkt die werkt met de spullen die hij heeft. Deze mensen zijn niet getraind in het stellen van ‘wat als’-vragen, maar in het stellen van de ‘nu doen’-vraag.

Zij weten hoe het voelt als theorie en praktijk botsen. Als een nieuwe wet wordt bedacht door een jurist op kantoor, dan kan een Kamerlid met een praktische achtergrond direct zeggen: “Dat klinkt goed, maar dat gaat op de werkvloer niet werken.” Die praktische blik zorgt ervoor dat wetten niet alleen slim zijn, maar ook uitvoerbaar. Dit versnelt het proces en maakt de politiek eerlijker en duidelijker voor de burger.

De Kamer heeft mensen nodig die gewend zijn om de handen uit de mouwen te steken en die niet bang zijn om te beslissen, zelfs als ze niet álle informatie hebben. Die slagvaardigheid zorgt ervoor dat de politiek sneller reageert op wat er in het land gebeurt.

Kortom: een Tweede Kamer die alleen uit academici bestaat, loopt het risico om heel slim en heel langzaam te zijn. Ze verliest de aansluiting met hoe dingen in het echte leven gaan. De meest succesvolle Kamer is een gemengd team waarin de denkers en de doeners samenwerken. We hebben de denkers nodig om de wetten goed te maken, maar we hebben de doeners nodig om ervoor te zorgen dat die wetten ook echt werken en dat we niet stilstaan. Dat zorgt voor een politiek die zowel slim als daadkrachtig is.