Gemeente Leeuwarden maakt puinhoop van ruimtelijk ordeningsproces Jacobijnerkerkhof (nu met doorklikbare links)

(tekst: ingezonden)

EN LOS IS DE SLAG OM DE TOEKOMST VAN HET JACOBIJNERKERKHOF

Gemeente Leeuwarden maakt puinhoop van ruimtelijk ordeningsproces in kwestie.

Aan de inmiddels lange rij van flaters, die de gemeente Leeuwarden zoal op zijn conto heeft staan als het gaat om het (al dan niet) verlenen van zogenaamde omgevingsvergunningen, kan weer één worden bijgeschreven. Wie krijgt geen hoofdpijn, om eerst maar de al langer lopende dossiers te benoemen, van het gedoe rond het bestemmingsplan met betrekking tot het Groene Ster (recreatie)gebied, dat inmiddels in een miljoenen verslindende jarenlange juridisch procedure is verzand, de kwestie van de door Defensie en omwonenden bestuursrechtelijk bestreden vestiging van een ROL (regionale Opvang Locatie) pal onder de rook van de vliegbasis, niet te vergeten ook de woningbouwprogramma’s in De Hem, het Potmargegbied en ja, ook het project ‘betaald parkeren’ in de nieuwbouwwijk Middelsee. waartegen bewoners en belanghebbenden zich al tijden onverminderd verzetten. Vermeldenswaard is verder nog het al in gang gezette verbouwplan van het pand, waarin de Voedselbank Leeuwarden huist en waarvan de gemeente eigenaar is, doch waar werd ‘vergeten’ de vereiste vergunning tijdig aan te vragen. Slordig op zijn minst, maar de reeks is, zonder uitputtend te zijn, wel zodanig omvangrijk, dat ambtelijke en/of bestuurlijke naïviteit danwel onachtzaamheid niet meer kan worden aangenomen, nee, eerder laat zich – kwalijk genoeg – moedwil als modus operandi veronderstellen.

Illegale praktijken

Meest recente notering op de ’zwarte lijst’? De speeltuinplannen bij de Jacobijnerkerk en de Pottebakkersplaats. In de buurt rond de kerk ‘rommelt’ het al een tijdlang als het gaat om de aanleg van deze voorzieningen, dit in directe opdracht van de gemeente. Maar illegaal, naar blijkt, want geen vergunningen. Zeker de herbestemming van het Groen naast de kerk, het laatste herkenbare restant van het voormalig aanwezige kerkhof, wordt door tal van omwonenden niet gewenst. Niet alleen vrezen zij voor de nodige overlast en onveilige situaties vanwege ‘fout’ publiek (lees ook deze brief van een bewoner Zuiderburen i.v.m. plaatsing van een ‘nestschommel’), wat hen bovenal stoort is de funeste aantasting van het monumentale, cultuur-historische aanzien c.q. de erfgoedstatus van de locatie, die valt onder de (verbods)bepalingen van de ‘aanwijzing beschermd stadsgezicht’, zoals deel uitmakend van het bestemmingsplan binnenstad.

Vergeten geschiedenis

Het is voor menig’ Liwwadder’ waarschijnlijk een vergeten stuk van de (binnen)stadsgeschiedenis, de totstandkoming van het groenveld. Eind jaren ‘80 werd door de toenmalige gemeenteraad besloten om het tot dan toe stenen plein voor de Jacobijnerkerk een ‘facelift’ te geven, waarbij werd beoogd het oorspronkelijke aanzien van het kerkhof zo veel mogelijk weer te herstellen. Daartoe werd het middengedeelte van het plein met een halve meter aarde opgehoogd tot een soort ‘terp’, omzoomd met een dichte beukenhaag en toegankelijk gemaakt met enkele draaihekken. De kosten van de hele ‘transformatie’, groot ƒ 70.000,-, werden overigens gedragen door de woningbouwvereniging Patrimonium, die op dat moment volop bezig was met de verbouw van het Sint Elisabeth klooster tot appartementencomplex en de aanstaande bewoners daarvan op deze manier graag een zo aangenaam mogelijke ‘groene’ woon- en leefomgeving wenste te verschaffen. Dit allemaal zeer tot genoegen van PvdA-er ir. Ap Timmermans, toenmalig wethouder Ruimtelijke Ordening, maar die als zodanig ‘spijtig genoeg’ geen gemeentelijk budget kon ophoesten voor het ‘vergroenings’project. Dus niet verwonderlijk dat, zoals de Leeuwarder Courant destijds optekende, “Burgemeester en wethouders deze gift recentelijk met genoegen hebben geaccepteerd”. Valt de naam van Ap Timmermans, moeten ook die van, wie kent ze niet, Roel Sluiter en Ad Fahner genoemd worden! Zij gedrieën namelijk vormen de werkgroep ‘Waakhond’ als onderdeel van de Leeuwarder Historische Vereniging Aed Levwerd. Doel van de werkgroep: het zich sterk maken voor en het beschermen van het historisch aanzicht van de gemeente Leeuwarden. “Met het oog op het voortdurend bouwen en slopen is het goed om te kijken wat die veranderingen voor het historisch aanzicht betekenen”, aldus valt op de website van de Vereniging te lezen. Is het dan niet verwonderlijk, dat genoemde werkgroep tot op heden, althans publiekelijk, (nog) niet heeft “geblaft”, anders gezegd doodstil is gebleven ten aanzien van de ontwikkelingen rond de Grote Kerk, die, zeker als het gaat om de risico’s rond de eigendomswissel (waarover later meer) ervan, als voorbeeld wordt genoemd van een kwestie “waarbij betrokkenheid van de Waakhond gewenst is”. Einde citaat.

‘Nee hoor, geen vergunningen nodig’

Goed, verder dan met het pijnpunt van de vergunningen, de gemeente werd in het gehele ‘participatie’traject bij voortduring vanuit de buurt op de noodzaak daarvan gewezen, hetgeen vergezeld ging met de oproep en het verzoek om de daartoe vereiste procedure (omgevings)vergunning aanvraag te starten. Tevergeefs aanvankelijk, want, zo antwoordde het college van b&w 13 mei 2025 op door Lijst058 raadslid Otto van der Galiën 14 april 2025 desbetreffend ingediende vragen onverschrokken: “Nee, voor de aanleg voor de speeltuin zijn geen vergunningen nodig”. Punt uit. En de tegenstanders van het plan werd, onder gebruikmaking van exact dezelfde uitvlucht, bij voortduring zonder blikken of blozen voorgehouden dat bezwaar maken niet mogelijk was. Snel door vervolgens naar eind augustus dit jaar. Plompverloren, want zonder behoorlijke aankondiging, wordt de schep in de grond gezet. Toetsing aan het bestemmingsplan? Een geldige vergunning voorhanden? Het laat zich raden, niet dus. Hou dat vooral vast. Wél wordt het werk met verdubbelde inzet aangepakt, wordt de ooit dodenakker in goed drie weken ‘verruïneerd’ tot, ja wat eigenlijk. Een soort van militair oefenterrein? Het is nog net niet dat de camouflagenetten zijn gespannen, de loopgraven, met prikkeldraad en al, gegraven. Een speelplaats, hoezo, meer potentie als hang-, blow- of afwerkplek, zo u wilt, en voor wat het waard is, een ‘smûk (ja fijn, een rioolbuis als huis) ‘swalkershotel’. Ondertussen staat het in 2022 in het kader van het project ‘Leeuwarden, City of Literature’ geplaatste kunstzinnige literatuurbankje er hopeloos verloren bij, weggedrukt in de chaos van speelattributen. Het groenveld? Een slagveld.

De Pottebakkersplaats

Even verderop kijken dan, bij de Pottebakkersplaats. Op een steenworp afstand van het Jacobijnerkerkhof gelegen, is daar sinds mei dit jaar een met tal van speel- en beweegtoestellen compleet voorziene speelweide te vinden, dit tot grote vreugde van het Wijkpanel binnenstad (later meer over deze – in het wheelen & dealen uitermate bekwame – club), dat in oktober 2024 al melding maakt van het feit fat de gemeente is begonnen met het opknappen van de plek. “Het belooft een prachtige, groene en weer gezellige Pottebakkersplaats te worden. Waar jong en oud samen kunnen komen”. Toe maar! Benieuwd of met betrekking tot de aanleg van deze speelweide wel de juiste procedures zijn doorlopen? Het laat zich wederom raden, niet dus. “Gemeente Leeuwarden heeft een aanvraag voor een omgevingsvergunning ontvangen. De vergunning is aangevraagd voor het legaliseren van een bestaande speeltuin aan de nabij Pottebakkersplaats in Leeuwarden”, zo meldt het gemeenteblad nr. 426487 van 2 oktober 2025, op het web te vinden via de navolgende link. Zou men bij de gemeente, die dus zelf de vergunning heeft aangevraagd, eindelijk wakker zijn geworden vanwege alle commotie rondom het nieuwe speeltuinplan bij de Jacobijnerkerk, de afgelopen tijd? Het heeft er meer dan alle schijn van.

Het addertje

Maar opgepast, er schuilt bepaald een verraderlijk addertje onder het spreekwoordelijke gras. Wat is het geval. In plaats van de volledige (uitgebreide) procedure vergunningaanvraag toe te passen (wat voor de hand zou liggen als meer dan gerechtvaardigde ‘compensatie’ voor het volledig verprutste voortraject, met als resultaat een illegaal verrezen bouwwerk), beperkt de gemeente zich tot het voeren van een verkorte (reguliere) procedure. Waarbij voor bewoners, (derde)belanghebbenden en/of de gemeenteraad niet vooraf, maar enkel achteraf, als al op de aanvraag vergunning is beslist, nog een – minimale – mogelijkheid bestaat tot het leveren van zienswijzen, het maken van bezwaar en/of het formuleren van wensen, dan wel bedenkingen. Volwaardig meedoen? Nee, een wassen neus, heet dat (uitermate lezenswaardig in dit verband, deze verhandeling. Werd eerder het ‘theater’ rond de vergunningsprocedure ‘Voedselbank’ aangehaald, daaruit wordt volstrekt duidelijk waartoe de gemeente in staat is om bezwaarmakers ‘procedureel’ af te poeieren! Het betreffende, voor zich sprekende, ‘dossier’ is te vinden op de volgende gemeentelijke webpagina.

Af

Terug naar het speeltuinproject Jacobijnerkerk. Illegaal aangelegd, dient ook daarvoor een officiële, desbetreffende ‘herstel’ omgevingsvergunning aangevraagd te worden, toch? Nog maar eens ten gemeentehuize geïnformeerd, klinkt het daar dat één- en ander binnen afzienbare tijd zeker gaat gebeuren. ‘Zo maar, ineens’. Nah ja, na als zodanig minstens driemaal ‘af’ te zijn geweest, waarmee het vertrouwen in het gemeentelijk handelen een flinke knauw heeft gekregen, luidt het credo vooralsnog ’eerst zien en dan geloven’. In het verlengde daarvan moet overigens dat ‘zo maar, ineens’, in tweede instantie toch flink genuanceerd te worden. Immers, er ligt al sinds april 2025 een heel pak aan correspondentie bij de gemeente, van ‘(Voor)aankondiging bezwaarschrift’ met onderliggende documentatie, inmiddels uitgelopen op een juridische bezwaar- en beroepsprocedure, tot en met recent een heus zogenaamd ‘Handhavingsverzoek’ , inhoudende een “verzoek om bestuursrechtelijke handhaving betreffende de bouw c.q. aanleg van een nieuwe speeltuin bij de Jacobijnerkerk te Leeuwarden zonder omgevingsvergunning.” Het geheel van deze stukken is hier te vinden. Ook relevant, een tweetal Woo-verzoeken, die zijn gedaan en waarvan het resultaat een onthullend inkijkje geeft in het obscure spel ‘achter de schermen’: de eerste tranche beslaat liefst 172 pagina’s, terwijl de tweede portie (digitaal) nog niet gepubliceerd is, maar in papieren vorm al wel beschikbaar is gesteld. En dat is zeker zo ‘explosief’ als deel één. Het kost het nodige aan lees- en speurwerk, maar met de donkere dagen voor de deur, is het voor de geïnteresseerden zeker een prima tijdsbesteding! Hier en hier de vindplaatsen. Is te hopen, dat in tegenstelling tot de casus ‘Pottebakkersplaats’, bij het speeltuinplan Jacobijnerkerk(hof) wel voor de volledige = uitgebreide procedure vergunningsaanvraag wordt besloten. Niet enkel als de reeds opgeworpen ‘compensatie-maatregel’, maar zeker ook omdat er diverse partijen bestaan, zogenaamde derde-belanghebbenden, die als mede-gebruikers van de locatie vakkundig door de gemeente buiten het debat en de besluitvorming zijn gehouden. ‘Off the record’ heeft een aantal daarvan aangegeven tamelijk ‘ongelukkig’ te zijn met de herbestemming tot speeltuin van het terrein, te betreuren dat hen onverhoeds een gewaardeerde podiumplek is ‘ontnomen’. Echter wenst men zich niet hardop uit te spreken, vanwege allerlei (afhankelijkheids-)relaties met de gemeente in termen van financiering, subsidiëring, het verlenen van vergunningen, ontheffingen e.d. Het blijft, voor zover al oppositie wordt gevoerd, bij mee-stribbelen als zachte vorm daarvan, zo klinkt het enigszins omfloerst uit de mond van één van de getroffen partijen. En van kritisch in de wedstrijd zittende buurtbewoners, houdt menigeen, vanwege ‘de lieve vrede’, zijn kaken op elkaar, of om vooral maar niet de kans te lopen het etiket van ‘spelbreker’, erger, ‘kinderhater’ opgeplakt te krijgen. Tja, is wel zo, je komt eerder aan een naam, dan er weer vanaf. Nagekomen bericht: het kon niet uitblijven, mag geen verrassing heten, de gemeente zet de zaak ‘met stoom en kokend water’ door, doet alsof d’r neus bloedt en loopt het gebruikelijke pad van afpoeieren en overdonderen af. ‘Game on, Gloves off and See You in Court’!

Veldje zonder echte functie? Toe nou!

In de Leeuwarder Courant van zaterdag 22 februari 2025 wordt onder de ‘vette’ kop “Werken aan eerste speeltuin in Leeuwarder centrum” het hier bekritiseerde plan breedvoerig ‘gepitcht’. Bravo! De public relations is op orde, zo blijkt. Maar wat evenzeer blijkt, is dat er pertinente onwaarheden worden verkondigd. Zo stelt Otto de Jong, voorzitter sinds kort van het Wijkpanel dat het groen ‘een veldje zonder echte functie‘ is. Waarom toch die neerbuigende term veldje’’ gebruikt en waarom toch die kleinering qua betekenis ervan? Het groen fungeert nu al als royale speelweide, waar kinderen kunnen ravotten, “blikspuiten”, hoelahoepen, touwtje springen, twister spelen, frisbees door de lucht kunnen laten vliegen of druk zijn met diverse balspelletjes, ga zo maar door. Het is dus niet een gebrek aan speel mogelijkheden, maar vooral een (kennelijk) gebrek aan desbetreffende spontane, niet voorgekauwde, inspiratie bij de kids en hun ouders c.q. begeleiders. Ergo, educatieve en pedagogische handelingsverlegenheid is ‘de norm’. Het gebruik van het groen aan het Jacobijnerkerkhof beperkt zich echter niet enkel tot speelplek. Ook is het als zonneweide in zwang en doet het met enige regelmaat dienst als feest/festival/event terrein, dit door onder andere het Fries StraatFestival, Explore the North, Bikkelrun, Bosk, Arcadia enz. Lokale yogaschool houders verzorg(d)en er eveneens graag hun ‘open lucht’ lessen, terwijl incidenteel er ook bijzondere vieringen plaatsvinden in het kader van uitvaarten tot feestelijke party’s aan toe vanwege bezoek van koninklijke hoogheden en/of andere pommeranten aan Leeuwarden als hofstad. Tenslotte dient het bij gelegenheid verder nog als locatie voor pop-up beeldende kunst manifestaties. Kortom, het is een ‘shared space locatie in optima forma’! Maar daar maalt de (graag scorende) nieuwe wijkpanelvoorzitter kennelijk niet om.

Obs Oldenije en bso Sinne

In wiens zak de voorzitter c.q. het wijkpanel (een ‘los’, d.w.z. geheel niet representatief, noch democratisch gelegitimeerd of juridisch geborgd overleg‘vehikel’, niet zelden zorgdragend voor ophef (denk bijvoorbeeld aan het skatebaan drama in de wijk Camminghaburen) zit? Lang verhaal, kort. Ontegenzeglijk in die van de obs Oldenije en bso Sinne. De ‘klandizie’ van deze twee onderwijs- c.q. kinderopvangorganisaties, samen als een Jong Kind Centrum fungerend, komt, dit als feit van algemene bekendheid, merendeels niet uit de binnenstad, maar – vanwege Jena(van)planschool – uit de uptown wijken, die Leeuwarden ‘rijk’ is. Beschikken deze zakelijke organisaties uit dien hoofde over goede ingangen bij de gemeente en plaatselijke ‘politiek’, pogen zij al sinds jaar en dag om het Groen aan het Jacobijnerkerkhof voor eigen doeleinden, lees als bedrijfsterrein, te ‘annexeren’, zoals onder andere in 2015 als 2019. Al die plannen zijn uiteindelijk – gelukkig – op niets uitgelopen om exact dezelfde redenen, zoals die ook nu worden opgebracht en gelden: verstoring en aantasting van het cultuur-historische erfgoedkarakter van het Jacobijnerkerkhof, weerstand uit de buurt, die ernstig vreest voor overlast en onveiligheid alsmede het multifunctionele gebruik van de locatie. Het wijkpanel, altijd in om een gemakkelijk ‘succesje’ te laten noteren, was en is in dit verhaal niets anders dan gewillige ‘stroman’, zeg maar het uithangbord om de echte aanjagers uit de wind te houden. Doorgestoken kaart en wel, wist men op de belegde informatie-bijeenkomst 24 februari 2025 de nodige enthousiaste ‘ja-knikkers’ te ronselen, niet verwonderlijk, zijnde vooral ouders/ouderparen van de ‘prinsjes en prinsesjes’ van de Oldenije/Sinne. Oftewel, hoe de hazen in deze klucht echt lopen. En de gemeente? Die zag dat het goed was.

‘Een snel rondje langs de velden’

Toch, op een bepaalde manier wringt het wel degelijk in de boezem van ‘onze’ gemeentelijke overheid. Zo was het bijvoorbeeld de onvolprezen CDA-wethouder Abel Reitsma, die tijdens de informatieve bijeenkomst in de gemeenteraadsvergadering van 9 april 2025 over het Ontwikkelkader Prinsentuin, dat zeer nadrukkelijk in spel- en beweegvoorzieningen voorziet (motie “Wipkip aan de Wal” van D66 raadslid Julie Bruijnincx), in een soort van bijzinnetje zuinigjes refereerde (volledige videofragment van min. 36.00 – 44.00) aan het speeltuinplan Jacobijnerkerk met de alleszeggende opmerking ‘zo worden het wel erg veel speelvoorzieningen’. Ja, maar natuurlijk, beste Abel! Dit bericht meegekregen? Nou dan. En voor diegene, die nog wil weten wat er in dat opzicht in/rond de binnenstad grosso modo voorhanden is of komt, hierbij een snel ‘rondje langs de velden’, zogezegd. Om dan te beginnen met de net buiten de binnenstad gelegen speeltuin van de Kinderboerderij. Ja, betaald weliswaar, maar, groots opgezet, kan er naar hartenlust gespeeld/bewogen worden en kunnen er, bonus!, de boerderijdieren bewonderd worden. In de binnenstad bestaan momenteel speelgelegenheden aan de Pottebakkersplaats (illegaal tot stand gekomen, maar à la, operationeel), de Schoolstraat en, als ‘open’ groenveld, het Jacobijnerkerkhof, terwijl de fonteinen (mits functionerend) bij de Oldehove en het Wilhelminaplein het nodige ‘watervertier’ weten te bieden. Dan, in het centrum komen op liefst drie locaties nieuwe speelplekken, rond, zoals genoemd de Prinsentuin, nabij de Wissesdwinger en in het gebied bij de Vrouwenpoortsbrug en Westerplantage. Spectaculair wordt natuurlijk de voorziening tussen de Waag en de Lange Pijp, daar wordt – as we speak – een grote, het gehele jaar jaar aantrekkelijke speelplek gecreëerd met water als leidend speelelement en mogelijkheden om te klimmen en te ontdekken. Tenslotte werkt de gemeente aan een speelwandelroute en dito routekaart van alle binnenstedelijke speelplekken. Wil niet gezegd zijn, dat overdaad schaadt, maar qua aanbod kan het stadscentrum zeker zijn kaarten laten zien. Oh jee, bijna vergeten te melden: het schoolplein van de obs Oldenije! Een ‘high potential’ locatie, gelet op wat er staat te gebeuren: de vergroening van alle 40 schoolpleinen in de gemeente Leeuwarden, waarbij de gemeente 50% van de kosten subsidieert met een maximum van € 50.000,- per locatie. Waar is het wachten op, zou je zeggen, neem als de wiedeweerga die stek onderhanden, om de kennelijk zo broodnodige, extra speel(tuin)voorziening in de binnenstad tot stand te brengen. Kan tezelfdertijd mooi ook deze ambitie uit het gemeentelijke beleidsplan “Kom mee naar buiten”, namelijk ‘de openstelling van schoolpleinen na schooltijd als gedeelde speelruimte z’n beslag krijgen. Stelt u zich voor, de buurt- en Oldenije jeugd die zich zonder onderscheid kan uitleven en vermaken aan de Sint-Anthonystraat, inclusiever kan toch niet?! Zo begrepen is het domweg opofferen van het Groen annex aan de Jacobijnerkerk een overbodige, totaal dwaze exercitie!

Gebiedsplannen “Nijehove” / “Stadsklooster i.o.”

Middels een aan de gemeenteraad gerichte ‘brandbrief’, waaraan de Leeuwarder Courant in zijn editie van 16 september 2025 aandacht besteed onder de ronkend getoonzette headliner “Stadsklooster in Leeuwarden slokt bso op: ouders waarschuwen gemeente” is het de oudercommissie (niet het bestuur of directie ervan, curieus genoeg) van Sinne Jacobijnerkerkhof die, wel heel erg laat wakker geworden, haar zorgen uit over de plannen rondom Nijehove en dan specifiek het Stadsklooster (i.o.). In de plannen, die daar voorliggen, is te lezen dat de kinderopvang plaats moet maken voor woningen. Dat klopt, en dat is trouwens van meet af aan duidelijk gecommuniceerd, ook naar de buitenwereld toe. Hoe een alerte toehoorder te zijn. In elk geval, in het Friesch Dagblad (hoe als christelijke krant nog te overleven, in deze tijden) van 15 juli 2025 wordt uitgebreid uit de doeken gedaan dat de PKN Leeuwarden financieel aan de rand van de afgrond staat. Essentieel onderdeel van het bezuinigingsplan – Kerk op orde – is het overdoen van het PKN-vastgoed, in bijzonder het duurste gebouw qua exploitatie, de Grote of Jacobijnerkerk, wat omgevormd wordt tot een stadsklooster, aan een nieuwe eigenaar, is genoemd (de Stichting Alde Fryske Tsjerken haakte eerder af) de Maatschappij van Welstand uit Amersfoort. Wil die overdracht succesvol zijn, dient een flinke som geld op tafel te komen en die denkt men te kunnen genereren door de ombouw van de verhuurde panden aan de oostzijde van het Jacobijnerkerkhof, waar nu nog bso Sinne en het kerkelijk bureau gehuisvest zijn, tot een 15-tal zogenaamde ‘kloosterwoningen’. Wat betekent dat de kinderopvang definitief van die locatie verdwijnt en op zoek moet naar een alternatief. Zuur, maar waar. Bedoelde brandbrief eindigt met deze lamentatie: “Hoe jammer zou het toch zijn als er straks amper kinderen zijn om te spelen in het pas geplaatste speeltuintje.” Afgezien van opnieuw dat geringschattende woordgebruik, in die verzuchting zit wel een kern van waarheid. Maar legt als zodanig evenzeer bloot wat die ‘plaatsing’ al die tijd in werkelijkheid heeft willen betekenen, namelijk, zoals eerder omschreven, de onverholen ‘annexatie’ van het groenveld als een soort van bedrijfsterrein. Niks ‘‘buurtspeelplaats”! Op 1 juli van dit jaar had de Stuurgroep Stadsklooster al een klap op het plan willen geven, maar die datum werd niet gehaald, want nog te veel financiële onzekerheden. De verwachting nu is dat eind dit jaar het definitieve besluit kan worden genomen. Een fikse steun in de rug is inmiddels de steun vanuit de gemeente Leeuwarden, die recent het besluit heeft genomen om samen met partners de Grote Kerk en Waalse Kerk te transformeren tot Stadsklooster en de omliggende terp te vergroenen tot een ‘Stadsoase’. Om dit mogelijk te maken is een projectsubsidie aangevraagd in het kader van de Rijksregeling ‘Erfgoed Deal’, waarbij de gemeente als co-financier fungeert. Al met al hangt er een prijskaartje van nagenoeg één miljoen Euro aan de hele ‘onderneming’. Het complete overzicht is hier te vinden. Mag het wat kosten, is vooralsnog af te wachten hoe er op de aanvraag ‘Erfgoed Deal’ beslist gaat worden, maar zoveel is wel duidelijk, namelijk dat de gemeente hoe dan ook de planontwikkeling doorzet: zo zullen de noodzakelijke onderzoeken (o.a. cultuurhistorisch) worden gestart, die de basis moeten vormen voor een zorgvuldig participatieproces. Daarna volgen landschapsontwerpen en zal het project aanbesteed worden om vervolgens – op basis van beschikbare budgetten – gefaseerd in uitvoering te worden genomen met de herinrichting van de openbare ruimte. De ambitie is en blijft om het oorspronkelijke plan op termijn toch volledig te kunnen realiseren. Laat dit even goed tot u doordringen. Er wordt een miljoen Euro kostend, majeur ‘master’plan voor een integrale gebiedsontwikkeling rond de Grote Kerk in de steigers gezet, met de gemeente in de ‘regisseurstoel’, terwijl diezelfde gemeente meent alvast wel, volgordelijk volstrekt ontijdig, een met elke smaak spottende ‘speeltuin’ in het betreffende cultuur-historische kerk- en terplandschap te moeten ‘plaatsen’. Elke logica is zoek! Voorgenomen ‘input’ komt in dit verband overigens ook vanuit de – wat zich – beraadsgroep ‘Nijehove’ noemt, waar ondermeer partijen als Grote Kerk/Stadsklooster, Joodse School, Natuurmuseum Fryslân, Sint-Anthonygasthuis, Stichting ‘40 – ‘45, Wijkpanel Binnenstad, alsook buurtbewoners deel van uitmaken. Vooreerst de status van intern ‘praatstuk’ nog niet ontstegen, ligt het in de bedoeling een visiedocument aan de gemeente te kunnen presenteren met betrekking tot de toekomst van Nijehove, omschreven als “het oudste en vaak vergeten hart van Leeuwarden”. Dat, zo luidt het, “moet (weer) een aantrekkelijk verblijfsgebied worden – voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Nu nog is dit unieke stukje Leeuwarden te weinig zichtbaar en geliefd, terwijl het juist rijk is aan historie en cultuur”. Mooie woorden, maar het ingezette traject verloopt moeizamer als gehoopt. Met name de dominantie van ‘vastgoedpartijen’ wordt door het smaldeel van betrokken buurtbewoners dermate gevoeld, dat voorlopig in het midden blijft welke ‘vrucht’ het beraad uiteindelijk gaat dragen. Sterker, du moment dat de werkgroep zich in essentie achter de plannen voor een Stadsklooster schaarde, stapte het Wijkpanel Binnenstad op! Immers, in een spagaat beland als het gaat om loyaliteit jegens de ab origine opzichtig gepushte Oldenije/Sinne ‘agenda’, dan wel het, als geschetst, voor die club behoorlijk pijn veroorzakende, project Stadsklooster.

Ter overweging

Dé vraag, die nu boven de markt hangt: wat gaat het gemeentebestuur doen met de hele kwestie, met deze opgelaaide ‘slag om de toekomst van het Jacobijnerkerkhof’. Is te zeggen, dat het met name het college van b&w is geweest, dat de nodige misslagen heeft begaan. Een welgemeend advies aan dit gremium zou kunnen zijn, maak, op voorhanden zijnde goede gronden, het speeltuinplan uit eigener beweging ongedaan. Geen omgevingsvergunning procedure meer inzetten, ‘gewoon’ het hele gebeuren ‘cancelen’. Wees (als dat nog gezegd mag worden) een man, ‘take the blame’, en begin (opnieuw) met een schone lei qua ruimtelijk ordeningsproces aangaande de Grote Kerkbuurt. Het was Bernhard van Haersma Buma, vader (zaliger) van onze huidige ‘eerste burger’, die met het boek onder de titel “Grote of Jacobijnerkerk te Leeuwarden. Historie en architectuur van een kloosterkerk” , uitgegeven door de Friese Pers Boekerij, Leeuwarden, in 2008, op treffende wijze dit oudste en architectonisch belangrijkste gebouw van de hoofdstad van Fryslân in de schijnwerper zette. Wie de bladzijden 84/5 opslaat, leest daar over het monumentale aanzien van de de zuidgevel van de kerk en de inrichting van het omringende plein. “Groen in de stad is prachtig, maar het moet het historische stadsbeeld versterken en niet verzwakken.”, zo noteerde hij, meer dan terecht. Ongetwijfeld zou hij diep, diep ongelukkig raken, éénmaal geconfronteerd met wat er op dit moment wordt uitgehaald, met dat Groen. En daarmee met het aanzicht en de grootsheid van de (als één van de, naast de Nieuwe Kerk te Delft en de Grote Kerk in Breda, drie kerken met een koninklijke “Nassau” grafkelder) van de “Jacobijner”. Anders gezegd, college, neem de wijze woorden van Buma sr. ter harte en hanteer die als richtsnoer ter correctie van een in deze betreurenswaardig gemaakte ‘faux pas’. Waarbij het oog natuurlijk ook gericht blijft op de gemeenteraad als hoogste bestuursorgaan en in dier voege toezichthouder op door het college van b&w uitgerold beleid. Wel, wanneer nodig om het college weer op het juiste spoor te krijgen, kom in het geweer en doe uw ding! Heeft elke, bij ‘de slag om de toekomst van het Jacobijnerkerkhof’ betrokken ‘speler’ zo zijn eigen rol te spelen, is het vooral te hopen dat alle zich daarbij ultiem geïnspireerd en gestuurd zullen weten door de zinspreuk, die de gemeente Leeuwarden sinds jaar en dag fier voert: “Sjoch dizze stêd, sjoch wat der rûnom bart – It âlde spegelet him yn wat de takomst hat”.

Daarom. ‘Kappen’ nu. Met de vandalisering van het Jacobijnerkerkhof!

Bewoner Tjerk de Haan