Provincies onderzoeken 1600 potentiële PFAS-locaties – 104 plekken in Friesland
Foto: Simon van der Woude
(tekst: Pointer)
Provincies onderzoeken 1600 potentiële PFAS-locaties
Nederlandse provincies hebben 1603 mogelijke PFAS-bronlocaties in beeld. Dat zijn plekken waar in het verleden verdachte PFAS-activiteiten plaatsvonden, zoals brandweerkazernes en defensieterreinen. De provincie Noord-Brabant onderzoekt de meeste PFAS-bronnen, namelijk 851. Dit blijkt uit onderzoek van journalistiek onderzoeksplatform Pointer (KRO-NCRV).
In opdracht van het Rijk moeten alle provincies voor het einde van het jaar een lijst opstellen met PFAS-locaties. Het doel is om inzicht te krijgen in welke stukken grond zijn vervuild met de giftige stoffen, die schadelijk kunnen zijn voor mens en milieu. De provincie Utrecht bevestigt bijvoorbeeld vier ernstig vervuilde PFAS-bronlocaties, met name rond de voormalige vliegbasis Soesterberg, en laat nog 120 andere plekken onderzoeken. Om spoedeisende, PFAS-houdende locaties op te ruimen, trekt het Rijk tot 2030, 23 miljoen euro per jaar uit.
‘Overal wordt PFAS gemeten’
In Noord-Holland, maar ook in Utrecht, wordt overal waar onderzoekers kijken PFAS gevonden, zij het in wisselende gehalten. Met name in de kuststrook zit meer PFAS in de grond dan verder landinwaarts, vanwege de ‘seaspray’ vanuit de Noordzee. Dit zijn kleine druppeltjes met relatief hoge PFAS-concentraties die vanaf zee het land op worden geblazen. De provincie Noord-Holland doet daarom aanvullend onderzoek naar duintuintjes en de gewassen die daarop staan.
De provincie Noord-Brabant merkt 851 verdachte PFAS-bronlocaties aan, een aantal dat door aanvullend onderzoek waarschijnlijk nog gaat stijgen. De provincie Friesland heeft 104 plekken op het oog, waarvan 81 (voormalige) brandweerkazernes. Bij kazernes ligt mogelijk PFAS, omdat de stoffen vroeger veel gebruikt werden in blusschuim. In Gelderland, waar de provincie 400 potentiële locaties onderzoekt, ligt de focus met name op de Voltastraat in Doetinchem. Daar lag in het verleden brandblusschuim opgeslagen. De eigenaar van het bewuste bedrijf is failliet gegaan en de provincie Gelderland gaat samen met de gemeente Doetinchem de achtergelaten vaten opruimen.
Waar de ene provincie volop bezig is met het PFAS-onderzoek, moeten andere provincies nog een start maken, zoals Zuid-Holland, Limburg en Overijssel. Ook willen sommige provincies geen plekken aanduiden. Zo heeft Zuid-Holland nog geen locaties aangemerkt, ook al kampt de provincie op meerdere plekken met de schadelijke effecten van PFAS, zoals rond chemiebedrijf Chemours bij Dordrecht. Het bedrijf vroeg recent nog een vergunning aan om PFAS-stoffen te lozen in de Beneden Merwede.
In Overijssel loopt de sanering van vervuilde PFAS-grond rond de voormalige Boekelose Stoomblekerij in de miljoenen euro’s. Dit najaar worden er vijftig tuinen in een nabijgelegen woonwijk afgegraven. Maar de provincie noemt de PFAS-locatie niet in de antwoorden aan Pointer.
Elke provincie bepaalt zelf criteria
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vraagt elke provincie om een lijst met vervuilde PFAS-locaties. Maar omdat de onderzoeken decentraal worden uitgevoerd, mag elke provincie zelf de criteria bepalen en dat zorgt voor verschillen in de resultaten. De provincie Noord-Brabant kijkt bijvoorbeeld veel breder naar PFAS dan de provincie Noord-Holland, die alleen de bodemverontreinigingen in kaart wil brengen die een risico vormen voor mensen en drinkwater. Noord-Holland neemt bijvoorbeeld Schiphol niet mee, omdat er geen woningen of drinkwatergebieden in de directe omgeving liggen. Terwijl daar 118.000 ton PFAS-grond ligt opgeslagen.
Steeds meer zorgen om ‘forever chemicals’
PFAS is een verzamelnaam voor zo’n 4000 chemische stoffen. Ze heten ook wel ‘forever chemicals’, omdat ze nauwelijks afbreekbaar zijn in het milieu. In mensen stapelen de giftige stoffen zich op en dat heeft vooral invloed op het immuunsysteem en kan kanker veroorzaken.
De Gezondheidsraad wil dat de overheid nu ook PFAS bij burgers gaat testen. Elf organisaties, waaronder SchipholWatch en brandweervrijwilligers stellen de Nederlandse Staat verantwoordelijk voor de verontreiniging en gezondheidsschade. Zij vinden dat de Staat onvoldoende haar zorgplicht vervult.
Pointer, zaterdagmiddag 4 mei om 14:00 uur bij KRO-NCRV op NPO Radio 1.
Meer berichten
- Hoe breed moet een voetpad zijn om écht prettig te kunnen lopen?
- Dit jaar is het precies 150 jaar geleden dat Margaretha Geertruida Zelle werd geboren: stadswandeling
- Beste meneer Jetten, beste Rob, we kunnen niet iedere dag noodles eten
- Een SWAT-team opbouwen om de belastingen van miljardairs te verhogen?
- Rick van het Meer: Daarom ben ik weggegaan uit Friesland
- Het is wie we zijn. Wij zijn het paasvuur
- Groep 7 van de Leeuwarder Schoolvereniging presenteert plan winnende Dijkhuizen
- D66 zou eigenlijk de leiding moeten hebben bij de onderhandelingen voor een nieuw Leeuwarder college
- Jason Bhugwandass: Vijf jongeren hebben sinds de publicatie van mijn rapport hun leven beëindigd
- Support je voetbalclub met statiegeld: Statiegeld Nederland en KNVB starten samenwerking
- Nieuw Leeuwarder college bestaat uit GL/PvdA, D66, CDA en VVD (update)
- Steden en dorpen die leefbaarder willen worden door de auto te weren ondermijnen die leefbaarheid juist
- Hormuz als breekpunt voor de wereldeconomie
- Cao-lonen in eerste kwartaal 4,5 procent hoger
- Waarom wordt voeding nauwelijks behandeld in de artsenopleiding?
- Snapchat, TikTok en Instagram spelen belangrijke rol bij werving jongeren voor criminaliteit
- Nieuwbouwkavels eind 2025 ruim 15 procent duurder
- Benadeelden graffiti morgen vergast op koffie in het Fries Museum
- Wethouder Nathalie Kramers legt vanwege borstkanker haar taken neer
- Meer zestigers hebben een LAT-relatie, vooral mannen
- Politiek café Leeuwarden met Gerard Janssen, Geu Luik, Thom Smit en Branka Stuve
- Arjen Droog: inhoud vóór de machtsverdeling. Ik heb er zin in
- Wie maakt het wat uit wie we aan de talkshowtafels clowntje laten spelen
- Waarom onze Duitse buren zich zorgen maken om onze portemonnee
- Oppervlakte voedselbossen in vijf jaar tijd vertienvoudigd
- Met een gemiddeld uurtarief van 74 euro behoren Friese zzp’ers tot de provincies met de laagste tarieven
- Debat Ondernemen in Leeuwarden: Een lesje in ‘naar de mond praten’
- Managers die zich verschuilen achter abstracte termen presteren vaak minder goed
- Opnieuw minder minderjarige verdachten – Relatief meeste minderjarige verdachten in Friesland en Groningen
- Martijn Balster benoemd als informateur nieuw college gemeente Leeuwarden
- Klein coronanieuws en andere zaken – Leeuwarden geeft toegankelijkheidsprijs aan café waar gehandicapten niet kunnen komen – Wonden likken op de vrijdagmarkt – Dames duwen PvdA’er Jelmer Staal uit de raad – Slalommen bij terras Downies en Brownies – snackbar ’t Vliet later open – Praamvaarders in de schoolbanken – brug Snakkerburen plots verdwenen
- Student betaalt tot 2.500 euro per jaar voor scooterverzekering, soms net zoveel als aanschaf
- Bibliotheken als biotopen van gemeenschapsvorming
- Beschikbaar inkomen huishoudens 2,7 procent hoger in 2025 – Spaartegoeden huishoudens groeien met ruim 8 procent
- Gemeenten begroten 5,8 procent meer lasten voor 2026
- Iedereen Fietst brengt honderden kinderen in beweging
- Judith Nieken wint jubileumeditie Willem Wilmink dichtwedstrijd
- Friese loonstrook blijft vaak een geheim: vier op de tien Friezen weet niets van salaris collega
- Onderzoek Univé: starters onderschatten financiële risico’s bij woningaankoop
- Meer nieuwbouw van woningcorporaties
