Ton van Andel en de laatste weken bij Johnson Controls – ‘De luxe-broodjes verdwenen uit de kantine’

De energietransitie is urgenter dan ooit. Voor het installeren van honderdduizenden hybride warmtepompen en zonnepanelen hebben we de komende jaren veel technische vakmensen nodig. Meisjes en vrouwen spelen een sleutelrol in het duurzaam maken van Nederland. Vandaag, op Girls? Day 2022…

(Ook deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons rijke archief)

Ton van Andel en de laatste weken bij Johnson Controls

‘De luxe-broodjes verdwenen uit de kantine’

‘’Het was een beetje ons galgenmaal toen we in restaurant Siderius voor het laatst bij elkaar zaten. Daarna zijn we nog even bij Eijgelaar aangestoken en toen was het voorbij.’’ Negentig personeelsleden kregen in december vorig jaar ontslag aangezegd bij Johnson Controls. Twaalf van hen mochten het pand aan de Edisonstraat opruimen en trokken in maart de deur van het vijftig jaar oude Leeuwarder bedrijf definitief achter zich dicht. Inkoper Ton van Andel vertelt over de laatste maanden van een prachtige onderneming.

‘’Nog even en ik vlieg waarschijnlijk weer de wereld rond. Bij Neopost Technologies, in Drachten een producent van frankeermachines, heb ik als senior-buyer een nieuwe baan gevonden en twee projecten onder handen. Een bealch fol werk. Je hebt te maken met nieuwe systemen en andere processen. Iedereen roept dan: Hoe doen we dit, en hoe doen we dat? Maar het loopt wel los. Morgen zit ik bij De Mulderij met twee Belgen te eten om te kijken of ze als leverancier een rol kunnen spelen. Neopost is zeer innovatief.’’ De geboren Harlinger beseft dat hij geluk heeft gehad. ‘’Een grote groep heeft het zwaar. Ik schat dat van de honderd mensen die ontslagen zijn zo’n 25 à 30 weer een baan hebben kunnen vinden.’’ Vooral de ouderen zijn de klos. ‘’Bij uitzendbureaus hoef je als je 45 bent niet meer aan te komen. Alleen als je zelf een vacature meeneemt willen ze nog voor je bemiddelen.’’

Ton van Andel (55) werkte twintig jaar als inkoper bij het Amerikaanse bedrijf Johnson Controls, dat gespecialiseerd is in meet- en regelapparatuur voor de koelingsindustrie. Dan gaat het om bijvoorbeeld drukschakelaars en drukregelaars (sensoren) in vrieskisten en airconditioners. Daarvoor was hij aan de slag bij Honeywell in Emmen, Landustrie in Sneek en Oostwoud in Franeker. In 1999 zag hij de donkere bui in Leeuwarden aankomen. ‘’Hoe je dat ziet? De druk werd groter om alles goedkoper te maken. Saneringen en kostenreducties werden doorgevoerd. Vliegen met businessclass was er niet meer bij. Je zag het ook aan de kleine dingen in de fabriek, zoals de krantenabonnementen die werden opgezegd. We hadden drie exemplaren van de Volkskrant, Algemeen Dagblad en de Telegraaf en dat werden er twee van het Algemeen Dagblad en twee van de Telegraaf. De catering werd gehalveerd en de luxe-broodjes verdwenen uit de kantine. Glazenwasser en hovenier kwamen nog sporadisch langs. Het laag hangend fruit werd geplukt. Vier jaar lang hadden we een Mexicaan als eerste man en de laatste twee jaar fungeerde de interim-manager van de Duitse vestiging als baas.’’

Op 15 april vorig jaar werd bekendgemaakt dat de fabriek zou per 1 december zou sluiten. De productie werd overgeheveld naar Juarez in Mexico. Ook de twee overgebleven fabrieken in Duitsland en Italië zullen deze weg vermoedelijk gaan volgen. Van Andel: ‘’In Mexico werken ze nu met 800 mensen in een ruimte waar wij met 100 mensen zaten. Ik ben er geweest en heb een fabriekshal horen zoemen, en niks geen siësta. Ze werken er voor 2,75 dollar per uur, wij voor ongeveer 25 dollar. Het kan overigens nog goedkoper: de Oekraïne biedt haar mensen aan voor 0,65 eurocent.’’

De zeven vaste krachten en vijf uitzendkrachten die na 1 december de zaken afwikkelden hebben hun taak op een consciëntieuze wijze uitgevoerd. ‘’We hebben het gebouw, het voormalige DSW-pand, keurig achtergelaten. De Amerikanen hebben ons keurig behandeld. Toen de beslissing viel kwamen ze met een legertje advocaten uit Milwaukee, waar het hoofdkantoor staat. We hebben een normale ontslagvergoeding gekregen passend bij een winstgevend bedrijf plus nog een correctievergoeding. Dat heeft Anne de Vries van de FNV er voor ons uitgesleept. Daar ben ik vol lof over, maar goed, daar ben je dan ook al 25 jaar lid voor. Je kon het bedrag ineens laten uitkeren, ik heb gekozen voor een storting in een stamrecht bv, die ik later aanspreek en vanwaar uit ik ook advieswerk kan verrichten.’’

Toch vind Van Andel de gang van zaken betreurenswaardig. ‘’Wat ik jammer vind, is dat de Mexicanen waarschijnlijk evenveel kosten zullen moeten maken om de producten op hun plaats te krijgen als wat men denkt te besparen. De schroefjes zullen we wel uit eigen land halen maar de rest moet per schip worden aangevoerd en de producten vervolgens afgevoerd. Wij hadden hier een verkoopomzet van 14 miljoen en een winst van 1,5 miljoen.’’

Niet alleen is het verlies van werk ernstig voor de werknemers, maar ook voor de Leeuwarder toeleveranciers. ‘’We hadden een hechte ploeg, die met plezier aan het werk was. Dat is zwaar als je dan afscheid moet nemen. Sommigen hebben een andere baan gekregen, maar missen Johnson Controls nog dagelijks. Het is ook zwaar voor de toeleveringsbedrijven zoals Metaljo en Newways. Bij Newways zette ik voor € 850.000 aan werk per jaar weg en bij Metaljo voor zo’n vijf ton.’’ Van Andel heeft bij de Mexicanen gedaan gekregen dat er (voorlopig) toch nog een gedeelte van de toelevering vanuit Leeuwarden plaatsvindt. ‘’Als je voor zo’n bedrag aan werk kwijt raakt, dan heb je dat niet zomaar weer gevonden. Ik heb ze in Juarez verteld hoe ze moeten omgaan met de Europese leveranciers.’’

‘’Het was een galgenmaal bij Siderius, maar de mensen moeten er ook zelf iets van proberen te maken. We zijn tot de laatste snik doorgegaan. Bij Siderius hebben we een paar mooie flesjes soldaat gemaakt, want we mochten de rekening naar Duitsland sturen.’’

Andries Veldman